Bị Rubella rồi có bị lại không và những phương pháp phòng ngừa
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Người từng mắc Rubella nhìn chung sẽ có khả năng miễn dịch bảo vệ suốt đời và rất hiếm khi bị lại trong tương lai. Sau đợt nhiễm đầu tiên, hệ miễn dịch đã tự tạo ra kháng thể đặc hiệu giúp nhận diện và vô hiệu hóa virus nhanh chóng nếu tiếp xúc trở lại.
Tuy nhiên, nguy cơ biến chứng của bệnh vẫn đặc biệt nguy hiểm đối với phụ nữ mang thai chưa có miễn dịch. Do đó, việc tìm hiểu cơ chế miễn dịch tự nhiên cùng các phương pháp tiêm phòng chủ động sẽ giúp mỗi cá nhân chủ động bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.
Bị rubella rồi có bị lại không là gì?
Rubella, thường được gọi là bệnh sởi Đức, là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Rubella gây ra, lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện trực tiếp. Bệnh đặc trưng bởi các triệu chứng như sốt nhẹ, phát ban hồng mịn khởi phát từ mặt lan xuống toàn thân, kèm theo tình trạng sưng hạch bạch huyết sau tai và vùng chẩm gáy. Ở đa số trẻ em và người trưởng thành khỏe mạnh, Rubella diễn tiến nhẹ và tự thuyên giảm sau vài ngày mà không để lại di chứng nặng. Mối quan tâm lớn nhất đối với bệnh lý này là khả năng duy trì kháng thể bảo vệ sau khi khỏi và các giải pháp phòng bệnh hiệu quả để ngăn ngừa nguy cơ dị tật bẩm sinh cho thai nhi.
Cơ chế hình thành miễn dịch tự nhiên sau khi mắc bệnh Rubella
Sau khi nhiễm virus Rubella tự nhiên, hệ thống miễn dịch của cơ thể sẽ nhận diện kháng nguyên và sản sinh kháng thể đặc hiệu, chủ yếu là kháng thể IgG. Kháng thể này tồn tại trong huyết thanh suốt nhiều năm và thường mang lại khả năng miễn dịch bền vững đến suốt đời. Nhờ cơ chế ghi nhớ miễn dịch, các tế bào lympho sẽ nhanh chóng kích hoạt phản xạ vô hiệu hóa mầm bệnh nếu virus xâm nhập trở lại trong tương lai, ngăn ngừa nguy cơ tái phát thành đợt bệnh mới.
Khả năng tái nhiễm Rubella trên thực tế lâm sàng
Về mặt lý thuyết y khoa, trường hợp tái nhiễm Rubella vẫn có thể xảy ra nhưng tỷ lệ vô cùng hiếm gặp trên lâm sàng. Tái nhiễm thường chỉ gặp ở người có hệ miễn dịch suy giảm nghiêm trọng, người đang dùng thuốc ức chế miễn dịch kéo dài, hoặc do nồng độ kháng thể IgG sau nhiều thập kỷ giảm xuống dưới ngưỡng bảo vệ. Khi xảy ra tái nhiễm, cơ thể thường không xuất hiện triệu chứng rõ rệt hoặc biểu hiện rất thoáng qua, không gây sốt phát ban rầm rộ như đợt nhiễm ban đầu.
Nguy cơ của Rubella đối với phụ nữ chuẩn bị mang thai
Mối lo ngại lớn nhất của bệnh Rubella không nằm ở người lớn khỏe mạnh hay trẻ nhỏ mà tập trung ở phụ nữ mang thai, đặc biệt là trong ba tháng đầu thai kỳ. Nếu người mẹ chưa có kháng thể bảo vệ mà bị nhiễm virus Rubella nguyên phát, virus có thể vượt qua hàng rào nhau thai gây hội chứng Rubella bẩm sinh. Hội chứng này để lại những dị tật nặng nề không thể hồi phục cho trẻ như điếc bẩm sinh, đục thủy tinh thể, dị tật tim bẩm sinh hoặc chậm phát triển trí tuệ. Vì vậy, xác định tình trạng miễn dịch trước khi mang thai là bước bảo vệ thai kỳ quan trọng.
Các biện pháp phòng ngừa Rubella an toàn và hiệu quả
Tiêm chủng vắc xin kết hợp như sởi quai bị rubella là phương pháp chủ động và an toàn nhất để tạo miễn dịch cộng đồng. Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản cần kiểm tra kháng thể và hoàn tất mũi tiêm trước khi mang thai ít nhất một đến ba tháng. Bên cạnh đó, việc thực hiện vệ sinh đường hô hấp, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, che miệng khi ho và tránh tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng sốt phát ban sẽ giúp ngăn chặn sự lây lan của virus trong môi trường sống.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Người nghi ngờ mắc bệnh hoặc phụ nữ có kế hoạch mang thai nên đến cơ sở y tế chuyên khoa để làm xét nghiệm huyết thanh học và nhận tư vấn tiêm chủng phù hợp. Không tự ý sử dụng thuốc hạ sốt, kháng sinh hay thay đổi phác đồ điều trị khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Tóm tắt
Rubella nhìn chung là bệnh truyền nhiễm lành tính ở đa số mọi người và hiếm khi tái nhiễm sau khi đã khỏi bệnh. Tuy nhiên, nguy cơ biến chứng đối với thai nhi là vô cùng nặng nề. Chủ động tạo miễn dịch qua tiêm vắc xin, kiểm tra kháng thể trước thai kỳ và giữ gìn vệ sinh cá nhân là giải pháp bảo vệ an toàn cho bản thân và cộng đồng.
Nguồn tham khảo
- Vaccine: Immunity to rubella before and after vaccination against measles, mumps and rubella (MMR) at 12 years of age of the first generation offered MMR vaccination in Sweden at 18 months
- Wiley: Review for “Transcriptional signatures associated with rubella virus‐specific humoral immunity after a third dose of MMR vaccine in women of childbearing age”
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Tiêm vắc xin Rubella rồi có nguy cơ mắc bệnh lại không?
Sau khi tiêm đủ liều vắc xin sởi quai bị rubella, cơ thể hình thành kháng thể bảo vệ bền vững. Tỷ lệ tái nhiễm sau tiêm phòng là cực kỳ thấp và nếu có xảy ra thì triệu chứng thường rất nhẹ.
Làm sao để biết bản thân đã có kháng thể bảo vệ với Rubella?
Xét nghiệm máu định lượng kháng thể IgG kháng virus Rubella giúp bác sĩ xác định chính xác cơ thể đã có kháng thể bảo vệ hay chưa, đặc biệt cần thiết cho phụ nữ chuẩn bị mang thai.
Phụ nữ đang mang thai có tiêm được vắc xin Rubella không?
Phụ nữ mang thai không được tiêm vắc xin sống giảm độc lực phòng Rubella. Cần chủ động hoàn thành lịch tiêm phòng trước khi có thai tối thiểu một đến ba tháng theo chỉ định y tế.
Người mắc bệnh Rubella cần cách ly trong bao lâu để tránh lây nhiễm?
Người mắc Rubella cần nghỉ ngơi, cách ly tại phòng riêng thoáng khí, đeo khẩu trang và hạn chế tiếp xúc người khác trong tối thiểu bảy ngày kể từ khi ban đỏ bắt đầu xuất hiện.
Bị Rubella rồi có được miễn dịch với bệnh sởi thông thường không?
Rubella do virus thuộc chi Rubivirus gây ra, trong khi sởi do virus Morbillivirus gây ra. Đây là hai bệnh hoàn toàn khác nhau, việc mắc Rubella không tạo ra kháng thể bảo vệ đối với bệnh sởi.
