Bị khô mắt nên làm gì để cải thiện và phòng ngừa

Bị khô mắt nên làm gì là gì?

Khô mắt là hội chứng xảy ra khi tuyến lệ không sản xuất đủ lượng nước mắt cần thiết hoặc do màng phim nước mắt bị mất cân bằng cấu trúc, khiến nước mắt bay hơi nhanh hơn bình thường. Màng phim nước mắt bao gồm ba lớp thiết yếu là lớp mỡ ngoài cùng, lớp nước ở giữa và lớp nhầy trong cùng. Ba lớp này phối hợp nhịp nhàng nhằm giữ ẩm liên tục, bôi trơn nhãn cầu, nuôi dưỡng biểu mô giác mạc và ngăn ngừa các tác nhân gây viêm nhiễm từ môi trường bên ngoài.

Khi một trong ba lớp này gặp rối loạn, bề mặt mắt sẽ mất đi lớp bảo vệ tự nhiên, dẫn đến hàng loạt biểu hiện khó chịu như cộm xốn như có dị vật, cay mắt, nóng rát, nhạy cảm với ánh sáng và mắt nhìn mờ thoáng qua nhưng sẽ rõ hơn sau khi chớp mắt. Khô mắt không chỉ gây mệt mỏi trong sinh hoạt hàng ngày mà nếu kéo dài mà không có biện pháp hỗ trợ thích hợp, tình trạng viêm bề mặt nhãn cầu có thể tiến triển nặng hơn, gây tổn thương giác mạc và ảnh hưởng đến thị lực.

Sử dụng nước mắt nhân tạo để cấp ẩm kịp thời

Biện pháp hỗ trợ tức thời và hiệu quả nhất cho tình trạng khô mắt là dùng dung dịch bôi trơn nhãn cầu, thường được gọi là nước mắt nhân tạo. Các hoạt chất cấp ẩm phổ biến bao gồm natri hyaluronate, carboxymethylcellulose hoặc hydroxypropyl methylcellulose giúp duy trì độ ẩm trên bề mặt giác mạc và giảm cảm giác cộm rát khó chịu.

Nếu có nhu cầu nhỏ mắt thường xuyên trên bốn lần mỗi ngày, bạn nên ưu tiên chọn các dạng tép đơn liều không chứa chất bảo quản để tránh gây kích ứng thêm cho biểu mô giác mạc. Cần lưu ý không nên tùy tiện dùng các loại dung dịch nhỏ mắt có tác dụng co mạch làm giảm đỏ mắt nhanh chóng, bởi chúng chỉ che giấu triệu chứng tạm thời và có thể khiến mắt bị khô nghiêm trọng hơn khi ngưng thuốc.

Chườm ấm và làm sạch bờ mi đúng cách

Nhiều trường hợp khô mắt xuất phát từ tình trạng rối loạn chức năng tuyến bờ mi Meibomius, khiến lớp mỡ bảo vệ màng nước mắt bị suy giảm và nước mắt bốc hơi nhanh. Để khắc phục, việc chườm ấm và vệ sinh mi mắt hàng ngày đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc phục hồi tuần hoàn màng phim nước mắt.

Bạn có thể dùng khăn sạch nhúng nước ấm hoặc túi chườm chuyên dụng đắp lên mắt nhắm kín trong khoảng 5 đến 10 phút. Hơi ấm sẽ giúp làm mềm và hóa lỏng các chất tiết dầu ứ đọng tại lỗ chân lông bờ mi. Sau khi chườm ấm, dùng gạc y tế sạch nhẹ nhàng vuốt dọc bờ mi từ trên xuống dưới ở mi trên và từ dưới lên trên ở mi dưới để giải phóng tuyến dầu, giúp nước mắt dàn đều và hạn chế bay hơi.

Điều chỉnh thói quen làm việc với thiết bị điện tử

Thói quen nhìn màn hình máy tính, điện thoại hoặc máy tính bảng liên tục trong nhiều giờ là nguyên nhân hàng đầu gây khô mắt ở người trẻ và nhân viên văn phòng. Khi quá tập trung, tần số chớp mắt tự nhiên giảm mạnh, dẫn đến việc bề mặt giác mạc bị khô rát.

Bạn nên áp dụng quy tắc 20-20-20 bằng cách sau mỗi 20 phút làm việc, hãy hướng tầm mắt nhìn ra một vật ở khoảng cách 20 feet (tương đương khoảng 6 mét) trong vòng tối thiểu 20 giây. Đồng thời, chủ động thực hiện động tác chớp mắt chậm và khép kín hai bờ mi để nước mắt được trải đều khắp bề mặt nhãn cầu. Việc bố trí màn hình làm việc thấp hơn tầm mắt khoảng 10 đến 15 độ cũng giúp mi mắt mở hẹp hơn, từ đó giảm diện tích bề mặt nhãn cầu tiếp xúc với không khí.

Bảo vệ mắt trước tác động của môi trường xung quanh

Môi trường sống nhiều khói bụi, gió hanh khô hoặc phòng làm việc sử dụng điều hòa nhiệt độ liên tục sẽ thúc đẩy nước mắt bay hơi rất nhanh. Cải thiện độ ẩm môi trường xung quanh là bước hỗ trợ thiết thực giúp mắt bớt căng thẳng và duy trì màng nước mắt ổn định.

Bạn nên trang bị máy tạo độ ẩm phun sương trong phòng ngủ hoặc phòng làm việc để duy trì không khí mát mẻ, dễ chịu. Khi ngồi làm việc hoặc nghỉ ngơi, chú ý tránh để luồng gió từ quạt máy, máy sấy tóc hay cửa thổi gió điều hòa phả thẳng vào vùng mặt. Khi di chuyển ngoài trời nhiều gió bụi hoặc nắng gắt, hãy đeo kính râm ôm sát hoặc kính bảo hộ để chắn gió bụi và ngăn chặn tác hại của tia cực tím đối với bề mặt nhãn cầu.

Bổ sung dinh dưỡng và duy trì lượng nước cần thiết

Một chế độ ăn uống khoa học đóng góp tích cực vào việc nuôi dưỡng tế bào bề mặt mắt và duy trì chất lượng dịch tiết của các tuyến phụ trợ. Thiếu hụt vi chất dinh dưỡng và nước uống có thể khiến tình trạng khô mắt trở nên dai dẳng và khó hồi phục hơn.

Bạn nên duy trì thói quen uống đủ nước mỗi ngày để toàn bộ cơ thể nói chung và tuyến lệ nói riêng có đủ lượng dịch cần thiết. Bên cạnh đó, hãy tăng cường các thực phẩm giàu axit béo omega-3 như cá hồi, cá thu, hạt lanh, hạt óc chó vì dưỡng chất này có đặc tính kháng viêm tự nhiên và hỗ trợ chức năng tuyến Meibomius. Đồng thời, bổ sung rau củ quả chứa nhiều vitamin A, C, E như cà rốt, bí đỏ, rau bina và ớt chuông sẽ giúp củng cố tính toàn vẹn của biểu mô giác mạc.

Lưu ý an toàn

Người bị khô mắt không nên tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa hoạt chất corticoid hoặc hoạt chất co mạch để tự điều trị cảm giác đỏ ngứa, bởi việc dùng sai kéo dài có thể gây tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể hoặc làm nặng thêm tình trạng khô mắt. Nếu mắt xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như đau nhức dữ dội, cộm xốn không thuyên giảm, sợ ánh sáng gắt, mắt chảy dịch mủ bất thường hoặc giảm thị lực rõ rệt, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được bác sĩ thăm khám và can thiệp kịp thời.

Tóm tắt

Khô mắt là vấn đề thị giác mạn tính rất phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả nếu áp dụng đúng phương pháp. Việc kiên trì dưỡng ẩm bề mặt nhãn cầu, làm sạch bờ mi, nghỉ ngơi hợp lý khi làm việc và duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng sẽ giúp đôi mắt luôn sáng rõ, thoải mái và hạn chế tối đa nguy cơ tổn thương giác mạc lâu dài.