Tiêm vắc xin thủy đậu cho người lớn có cần thiết không và ai nên tiêm?

Tiêm vắc xin thủy đậu cho người lớn là gì?

Thủy đậu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Varicella Zoster gây ra, đặc trưng bởi tình trạng sốt, mệt mỏi và sự xuất hiện của các nốt ban dát sẩn tiến triển thành mụn nước rải rác khắp cơ thể. Ở người lớn, bệnh thường diễn tiến nặng nề hơn với các triệu chứng toàn thân kéo dài và nguy cơ biến chứng nghiêm trọng cao hơn trẻ nhỏ, bao gồm viêm phổi do virus thủy đậu, viêm mô tế bào thứ phát, viêm não và tổn thương thần kinh.

Vắc xin thủy đậu là dạng vắc xin sống giảm độc lực, kích thích hệ thống miễn dịch của cơ thể sản sinh kháng thể đặc hiệu để nhận diện và vô hiệu hóa virus khi có sự phơi nhiễm. Việc trang bị kiến thức về sự cần thiết của vắc xin thủy đậu cho người lớn giúp cộng đồng chủ động phòng bệnh, hạn chế tối đa nguy cơ lây lan trong gia đình và giảm áp lực điều trị cho hệ thống y tế.

Vì sao người lớn vẫn có nguy cơ mắc thủy đậu và biến chứng nặng

Nhiều người lầm tưởng thủy đậu chỉ là bệnh lý của trẻ nhỏ, tuy nhiên người trưởng thành chưa từng mắc bệnh hoặc chưa được tiêm phòng đầy đủ vẫn có nguy cơ lây nhiễm rất cao. Virus Varicella Zoster lây lan nhanh chóng qua đường hô hấp khi tiếp xúc với dịch tiết nước bọt, giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch bóng nước của người bệnh.

Khi người lớn mắc thủy đậu, phản ứng miễn dịch thường dữ dội hơn, khiến triệu chứng sốt cao, đau nhức cơ thể và tổn thương da diễn biến rầm rộ. Nguy cơ gặp các biến chứng nguy hiểm như viêm phổi do virus, viêm não, viêm màng não hoặc nhiễm trùng da thứ phát do tụ cầu, liên cầu ở người trưởng thành cao hơn đáng kể so với trẻ em. Do đó, việc chủ động phòng ngừa qua đường tiêm chủng là lá chắn quan trọng giúp giảm thiểu tối đa rủi ro sức khỏe.

Những đối tượng người lớn nên ưu tiên tiêm vắc xin thủy đậu

Những người lớn chưa từng mắc thủy đậu trong quá khứ và chưa từng tiêm phòng vắc xin là nhóm đối tượng ưu tiên hàng đầu cần được chủng ngừa. Đặc biệt, phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ có kế hoạch mang thai cần hoàn tất lịch tiêm trước khi thụ thai để tránh hội chứng thủy đậu bẩm sinh cho thai nhi và nguy cơ sảy thai, sinh non.

Ngoài ra, những người làm việc trong môi trường có nguy cơ phơi nhiễm cao cũng rất cần tiêm vắc xin. Nhóm này bao gồm nhân viên y tế, giáo viên mầm non, người chăm sóc trẻ em, nhân viên phục vụ tại các môi trường đông người, và những người sống chung nhà với người có hệ miễn dịch suy giảm. Việc tiêm chủng không chỉ bảo vệ cá nhân mà còn tạo miễn dịch cộng đồng, ngăn chặn nguồn lây cho những đối tượng dễ bị tổn thương.

Lịch tiêm và số mũi vắc xin thủy đậu khuyến cáo cho người lớn

Phác đồ tiêm ngừa thủy đậu cho người lớn từ 13 tuổi trở lên thường bao gồm 2 mũi tiêm. Khoảng cách giữa hai mũi tiêm thường tối thiểu là 4 tuần đến 8 tuần tùy thuộc vào hướng dẫn của từng loại vắc xin được cấp phép lưu hành. Việc hoàn thành đủ 2 mũi tiêm giúp cơ thể tạo ra lượng kháng thể bảo vệ tối ưu và duy trì hiệu quả phòng bệnh bền vững trong nhiều năm.

Trước khi tiêm, người lớn nên được bác sĩ khám sàng lọc cẩn thận nhằm đánh giá tình trạng sức khỏe tổng quát. Nếu không nhớ rõ bản thân đã từng mắc bệnh hay chưa, bác sĩ có thể tư vấn làm xét nghiệm định lượng kháng thể IgG huyết thanh để xác định tình trạng miễn dịch trước khi đưa ra quyết định tiêm chủng, giúp tiết kiệm chi phí và thời gian.

Các trường hợp chống chỉ định và cần tạm hoãn tiêm chủng

Mặc dù vắc xin thủy đậu có độ an toàn cao, một số trường hợp người lớn cần hoãn hoặc chống chỉ định tiêm. Vắc xin thủy đậu là vắc xin sống giảm độc lực, vì vậy chống chỉ định tuyệt đối cho phụ nữ đang mang thai và những người có tiền sử dị ứng nghiêm trọng, sốc phản vệ với bất kỳ thành phần nào của vắc xin hoặc kháng sinh neomycin.

Người đang bị suy giảm miễn dịch nặng do bệnh lý ác tính, nhiễm HIV giai đoạn tiến triển, hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch liều cao, hóa trị, xạ trị cũng không được tiêm loại vắc xin này. Đối với các trường hợp đang sốt vừa đến sốt cao hoặc mắc các bệnh nhiễm trùng cấp tính, lịch tiêm chủng cần được tạm hoãn cho đến khi tình trạng sức khỏe hồi phục hoàn toàn.

Lưu ý an toàn

Vắc xin thủy đậu là chế phẩm vắc xin sống giảm độc lực, do đó người tiêm cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ về tiền sử dị ứng, tình trạng thai nghén hoặc các bệnh lý suy giảm miễn dịch đang mắc phải. Sau khi tiêm, người được tiêm cần ở lại cơ sở y tế theo dõi tối thiểu 30 phút để kịp thời xử trí các phản ứng quá mẫn nếu có. Phụ nữ cần tuân thủ biện pháp tránh thai an toàn trong khoảng thời gian khuyến cáo sau khi hoàn tất mũi tiêm.

Tóm tắt

Tiêm vắc xin thủy đậu cho người lớn là biện pháp chủ động và cần thiết để bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng, đặc biệt với những người chưa từng mắc bệnh hoặc chuẩn bị lập gia đình. Trước khi tiêm, người dân nên thăm khám hoặc tham khảo ý kiến bác sĩ tại các cơ sở y tế uy tín để được đánh giá miễn dịch và chỉ định phác đồ phù hợp.