Bị cảm cúm nên kiêng gì để cơ thể nhanh hồi phục?

Cảm cúm kiêng gì?

Cảm cúm xảy ra khi virus cúm xâm nhập vào niêm mạc mũi, họng và đường dẫn khí, kích hoạt chuỗi phản ứng viêm toàn thân của cơ thể. Quá trình chống chọi với mầm bệnh tiêu hao nhiều năng lượng dự trữ, làm suy giảm tạm thời chức năng của hệ tiêu hóa và khiến cơ thể rất nhạy cảm với các tác động bên ngoài.

Khi mắc bệnh, đường ruột thường giảm tiết dịch vị và giảm nhu động ruột, dẫn tới cảm giác chán ăn, đắng miệng, đầy bụng hoặc buồn nôn. Nếu người bệnh nạp vào các thực phẩm khó tiêu, nhiều dầu mỡ, đồ ăn cay nồng hay chất kích thích, niêm mạc đường hô hấp và dạ dày sẽ bị kích ứng nặng nề hơn. Thêm vào đó, những thói quen sai lầm như tắm nước lạnh hay làm việc quá sức có thể làm suy yếu hệ miễn dịch tự nhiên. Vì vậy, việc nắm rõ những điều cần kiêng cữ là giải pháp chăm sóc nền tảng giúp cơ thể giảm thiểu gánh nặng và nhanh chóng kiểm soát bệnh.

Kiêng đồ uống có cồn và chất kích thích

Rượu bia và các loại đồ uống có cồn là nhóm đầu tiên cần kiêng cữ khi đang mắc cảm cúm. Cồn có tác dụng lợi tiểu mạnh, khiến cơ thể nhanh chóng rơi vào tình trạng mất nước giữa lúc các cơn sốt và phản ứng toát mồ hôi vốn đã làm cạn kiệt lượng dịch dự trữ. Tình trạng thiếu nước làm cho lớp dịch nhầy tại mũi họng đặc quánh lại, gia tăng cảm giác nghẹt mũi và ngứa rát cổ họng.

Bên cạnh cồn, các thức uống chứa nhiều caffeine như cà phê đậm đặc hoặc nước tăng lực cũng cần được cắt giảm. Caffeine kích thích tim đập nhanh, tăng nguy cơ bồn chồn mất ngủ và gây khó chịu cho niêm mạc dạ dày. Giấc ngủ sâu là thời điểm vàng để hệ miễn dịch sản sinh các kháng thể tiêu diệt virus, do đó việc tiêu thụ chất kích thích sẽ làm gián đoạn chu trình hồi phục tự nhiên. Người bệnh nên thay thế hoàn toàn bằng nước ấm, nước canh luộc hoặc các dung dịch bù điện giải.

Hạn chế thực phẩm nhiều đường và nước ngọt có gas

Các món ăn chứa hàm lượng đường tinh luyện cao như bánh kẹo, chè ngọt, kem lạnh và các loại nước giải khát có gas là những thực phẩm nên tránh khi bị cúm. Lượng đường huyết tăng vọt sau khi tiêu thụ đồ ngọt có thể tạm thời ức chế khả năng thực bào của bạch cầu, làm chậm quá trình dọn dẹp mầm bệnh của cơ thể.

Đồng thời, đồ ngọt và nước uống có gas dễ sinh khí trong đường tiêu hóa, gây chướng bụng, ợ hơi và làm mất đi cảm giác thèm ăn các bữa ăn bổ dưỡng. Đường ngọt cũng có thể thúc đẩy các phản ứng viêm toàn thân, khiến cảm giác sưng đau ở niêm mạc họng trở nên dai dẳng hơn. Ngoài ra, việc uống nước ngọt có gas thường đi kèm thói quen dùng lạnh, điều này dễ làm co thắt mạch máu vùng họng và kích thích các cơn ho khan kéo dài.

Tránh thức ăn chiên xào nhiều dầu mỡ và đồ chế biến sẵn

Khi cơ thể tập trung năng lượng để đối phó với virus cúm, lưu lượng máu nuôi dưỡng đường tiêu hóa thường bị suy giảm, kéo theo men tiêu hóa tiết ra ít hơn. Những món ăn chiên rán ngập dầu, thức ăn nhanh hoặc thịt mỡ nhiều chất béo bão hòa đòi hỏi dạ dày và túi mật phải làm việc rất vất vả mới có thể chuyển hóa hết. Hệ quả là người bệnh dễ bị đầy bụng khó tiêu, buồn nôn và cảm thấy mệt mỏi nặng nề hơn sau bữa ăn.

Các loại thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, thịt nguội hay đồ hộp còn chứa nhiều muối natri và phụ gia bảo quản. Lượng muối quá cao có thể gây rối loạn cân bằng dịch thể và tạo áp lực lên tuần hoàn. Việc tiêu thụ thức ăn nhiều dầu mỡ không chỉ lãng phí nguồn năng lượng quý giá lẽ ra dành cho miễn dịch mà còn làm giảm cảm giác thèm đối với các món ăn lỏng thanh đạm như cháo loãng hay súp rau củ.

Hạn chế đồ ăn cay nồng và thực phẩm quá cứng hoặc quá lạnh

Vùng niêm mạc hầu họng của người mắc cảm cúm thường ở trạng thái viêm đỏ, phù nề và cực kỳ nhạy cảm. Những gia vị có tính cay nóng mạnh như ớt cay, hạt tiêu đen hay mù tạt khi tiếp xúc với niêm mạc họng sẽ gây cảm giác bỏng rát dữ dội, đồng thời kích hoạt các phản xạ co thắt phế quản dẫn đến những cơn ho sặc sụa khó dứt.

Tương tự, các loại thực phẩm cứng, khô ráp như đồ chiên nướng giòn cứng hoặc các loại bánh quy khô có thể cọ xát cơ học vào thành họng gây trầy xước và đau buốt khi nuốt. Thêm vào đó, việc sử dụng đá lạnh buốt hay đồ uống ướp lạnh sâu sẽ làm co mạch máu tại chỗ, làm suy yếu hàng rào bảo vệ miễn dịch bề mặt và khiến tình trạng khàn tiếng, viêm họng hạt thêm nặng nề. Lời khuyên là người bệnh nên chọn món ăn mềm nhuyễn, ấm nóng vừa phải để xoa dịu đường thở.

Kiêng tắm nước lạnh và vận động thể lực gắng sức

Bên cạnh chế độ ăn uống, thói quen sinh hoạt giữ vai trò then chốt đối với tốc độ khỏi bệnh. Người đang bị cảm cúm cần kiêng tuyệt đối việc tắm nước lạnh hoặc để cơ thể tiếp xúc trực tiếp với gió lùa từ quạt điện hay điều hòa nhiệt độ quá thấp. Nhiệt độ cơ thể khi mắc cúm rất nhạy cảm; sự thay đổi nhiệt đột ngột từ môi trường có thể làm co thắt mạch ngoại vi, gây sốt ngược trở lại hoặc dẫn đến nguy cơ nhiễm lạnh phổi.

Thói quen cố gắng làm việc nặng nhọc, tham gia luyện tập thể thao cường độ cao hoặc thức khuya làm việc trên máy tính cũng là sai lầm nguy hiểm. Vận động gắng sức làm tiêu hao glycogen trong cơ bắp và làm cạn kiệt năng lượng phục hồi của các tế bào lympho. Bệnh nhân cần nghỉ ngơi tĩnh tại trong không gian thoáng khí nhưng ấm áp, ngủ đủ giấc và chỉ nên vận động nhẹ nhàng quanh phòng khi các cơn sốt đã dứt điểm hoàn toàn.

Lưu ý an toàn

Các lưu ý kiêng cữ chỉ mang tính chất hỗ trợ chăm sóc cơ thể và giảm bớt gánh nặng cho hệ miễn dịch, hoàn toàn không thay thế cho các chỉ định y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh vì kháng sinh không tiêu diệt được virus cúm mà còn gây rối loạn vi khuẩn đường ruột. Nếu nhận thấy các biểu hiện bất thường như khó thở, đau tức ngực liên tục, sốt cao không hạ dù đã dùng thuốc hạ sốt, nôn mửa liên tục hoặc ho ra đờm có máu, người bệnh cần tới ngay cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và theo dõi kịp thời.

Tóm tắt

Chăm sóc người mắc cảm cúm đòi hỏi sự kiên nhẫn và một chế độ sinh hoạt, dinh dưỡng khoa học. Bằng cách chủ động kiêng rượu bia, đồ ngọt, món ăn nhiều dầu mỡ và tránh làm việc quá sức, cơ thể sẽ có điều kiện thuận lợi nhất để kích hoạt hệ miễn dịch tự nhiên, sớm đẩy lùi mầm bệnh và lấy lại thể trạng khỏe mạnh ban đầu.