Bị cảm cúm có nên xông hơi không và những lưu ý

Bị cảm cúm có nên xông hơi là gì?

Cảm cúm là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do các chủng virus cúm gây ra, thường biểu hiện bằng các triệu chứng như sốt, đau mỏi toàn thân, nghẹt mũi, chảy nước mũi, đau họng và mệt mỏi. Trong quá trình chăm sóc tại nhà, nhiều người tìm đến liệu pháp xông hơi như một cách giảm nhẹ các biểu hiện khó chịu này.

Về bản chất, xông hơi là quá trình tận dụng luồng hơi nước ấm bốc lên từ nước nóng kết hợp với tinh dầu tự nhiên để tác động lên bề mặt niêm mạc hô hấp và làn da. Phương pháp này chỉ đóng vai trò là một liệu pháp hỗ trợ triệu chứng tạm thời, không phải là thuốc và không thay thế được các biện pháp điều trị y khoa. Người bệnh cần hiểu đúng công dụng để áp dụng chừng mực, tránh kỳ vọng quá mức vào việc xông hơi để chữa khỏi hoàn toàn bệnh cúm.

Tác dụng thực tế của việc xông hơi đối với triệu chứng cảm cúm

Hơi nước ấm bốc lên khi xông hơi có tác dụng làm loãng chất nhầy đặc quánh tích tụ trong các hốc mũi và đường hô hấp trên. Điều này giúp đường thở thông thoáng hơn, giảm bớt áp lực xoang và giảm cảm giác khó thở nghẹt mũi khó chịu.

Bên cạnh đó, nhiệt độ ấm nóng tác động lên da giúp các mạch máu ngoại vi giãn nở, kích thích tuần hoàn máu và hỗ trợ thả lỏng các khối cơ đang căng cứng. Người bệnh cảm cúm thường bị đau nhức mình mẩy, ê ẩm toàn thân, do đó cảm giác ấm áp từ hơi nước sẽ mang lại sự thư thái và xoa dịu thần kinh tạm thời. Tuy vậy, cần nhớ rằng cảm giác khoan khoái sau khi xông không đồng nghĩa với việc mầm bệnh đã bị loại bỏ hoàn toàn khỏi cơ thể.

Vì sao xông hơi không giúp tiêu diệt được virus cảm cúm

Nhiều người quan niệm nhiệt độ cao từ hơi nước có thể tiêu diệt virus cúm bên trong cơ thể hoặc giúp độc tố thoát ra ngoài qua tuyến mồ hôi. Đây là nhận thức hoàn toàn sai lầm. Virus cúm cư trú và nhân lên sâu bên trong các tế bào niêm mạc đường hô hấp, nơi nhiệt độ xông bên ngoài không thể tác động tới mức vô hiệu hóa được virus mà không làm tổn thương mô lành.

Việc ra mồ hôi nhiều chỉ đơn thuần là phản ứng tự nhiên của cơ thể nhằm hạ nhiệt trước môi trường nóng bức xung quanh. Quá trình này không giúp thải loại virus hay rút ngắn thời gian nhiễm bệnh. Bệnh cảm cúm chỉ thoái lui khi hệ miễn dịch tự nhiên của cơ thể tạo ra đủ kháng thể để khống chế virus. Vì vậy, lạm dụng xông hơi với mong muốn nhanh khỏi bệnh hoàn toàn không mang lại hiệu quả y khoa.

Những nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn khi xông hơi sai cách

Biến chứng hay gặp nhất khi xông hơi là bỏng da hoặc bỏng đường thở do tiếp xúc quá gần với nguồn nước sôi hoặc trùm chăn quá kín. Khoảng cách không an toàn kết hợp với lượng hơi nước bốc lên quá mạnh có thể gây tổn thương niêm mạc mũi họng vốn đang bị viêm sưng do virus.

Nguy cơ nghiêm trọng thứ hai là tình trạng mất nước và rối loạn điện giải. Khi xông hơi toàn thân, cơ thể bài tiết một lượng mồ hôi rất lớn. Nếu người bệnh vốn đã ăn uống kém, sốt nhẹ hoặc nôn mửa mà tiếp tục mất nước qua việc xông, thể tích tuần hoàn sẽ sụt giảm nhanh chóng. Điều này dễ dẫn đến tụt huyết áp, chóng mặt, hoa mắt, thậm chí ngất xỉu ngay trong lúc đang xông hơi.

Hướng dẫn cách xông hơi an toàn và đúng phương pháp

Nếu muốn xông hơi để giảm nghẹt mũi, người bệnh nên ưu tiên hình thức xông cục bộ vùng mặt và mũi họng thay vì trùm kín xông toàn thân. Có thể chuẩn bị một bát nước nóng, để mặt cách mặt nước khoảng 25 đến 30 cm, nhắm mắt và hít thở nhẹ nhàng đều đặn trong khoảng 10 đến 15 phút.

Các loại lá dân gian quen thuộc như bạc hà, sả, tía tô, kinh giới hoặc một vài giọt tinh dầu tràm có thể được thêm vào để tạo hương thơm dễ chịu. Tuy nhiên, chỉ nên dùng lượng tinh dầu vừa phải vì mùi quá nồng dễ gây kích ứng niêm mạc phế quản. Sau khi kết thúc quá trình xông, cần dùng khăn sạch lau khô toàn bộ người, ngồi nghỉ ngơi ở nơi kín gió và uống ngay một cốc nước ấm hoặc nước oresol để bù lại phần nước vừa thất thoát.

Những trường hợp tuyệt đối không nên thực hiện xông hơi

Xông hơi không phù hợp với tất cả mọi người. Những trường hợp đang sốt cao tuyệt đối không được xông vì thân nhiệt tăng thêm sẽ gây ức chế trung khu điều nhiệt và khiến người bệnh co giật hoặc kiệt sức. Trẻ nhỏ và người cao tuổi suy kiệt cũng là nhóm đối tượng không nên áp dụng phương pháp này.

Những người có bệnh lý tim mạch, tăng huyết áp, tiền sử xơ vữa động mạch hoặc rối loạn nhịp tim cần hết sức thận trọng. Hơi nóng làm giãn mạch đột ngột có thể khiến huyết áp dao động thất thường, gia tăng gánh nặng lên tim và tăng nguy cơ tai biến. Ngoài ra, người mắc bệnh ngoài da diện rộng hoặc có vết thương hở cũng cần tránh tiếp xúc với hơi nóng ẩm để ngăn ngừa nguy cơ nhiễm trùng.

Lưu ý an toàn

Xông hơi chỉ là biện pháp hỗ trợ chăm sóc bên ngoài, người bệnh không được tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi chỉ định của bác sĩ. Cần dừng xông ngay nếu cảm thấy tức ngực, khó thở, chóng mặt hoặc buồn nôn. Thông tin trong bài viết mang tính tham khảo phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán và tư vấn y khoa chuyên biệt. Khi các triệu chứng cảm cúm kéo dài trên 7 ngày hoặc có dấu hiệu trở nặng như sốt cao liên tục không hạ, khó thở tăng dần, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và theo dõi kịp thời.

Tóm tắt

Xông hơi là phương pháp hỗ trợ giảm nhẹ cảm giác nghẹt mũi và thư giãn cơ thể khi bị cảm cúm, nhưng không phải là cách tiêu diệt virus hay chữa khỏi bệnh. Người bệnh cần thực hiện đúng cách, không lạm dụng và luôn chú ý bổ sung đủ nước. Khi cơ thể mệt mỏi nhiều hoặc xuất hiện các dấu hiệu hô hấp bất thường, việc thăm khám y tế kịp thời luôn là lựa chọn an toàn hàng đầu.