Bệnh zona ở trẻ em: Dấu hiệu, nguy cơ biến chứng và cách chăm sóc

Bệnh zona ở trẻ em là gì?

Bệnh zona ở trẻ em (còn gọi là zona thần kinh) là bệnh lý da liễu cấp tính do virus varicella zoster tái hoạt động. Đây cũng là virus gây bệnh thủy đậu trước đó ở trẻ. Sau khi trẻ khỏi thủy đậu, virus trú ngụ lâu dài tại các hạch thần kinh và chờ thời điểm hệ miễn dịch suy giảm để gây bệnh.

Biểu hiện phổ biến của bệnh là các mụn nước mọc tập trung thành chùm ở một bên cơ thể, kèm cảm giác đau rát hoặc châm chích. Ở trẻ em, bệnh thường có diễn tiến nhẹ hơn người lớn nhưng nếu không chăm sóc đúng cách vẫn có thể dẫn đến nhiễm trùng da, sẹo thâm hoặc ảnh hưởng đến các cơ quan quan trọng như mắt và tai. Phụ huynh cần nhận biết sớm để có hướng xử trí y khoa kịp thời.

Nguyên nhân gây ra bệnh zona ở trẻ em

Bệnh zona thần kinh ở trẻ em do virus varicella zoster gây ra. Đây cũng chính là tác nhân gây bệnh thủy đậu. Sau khi trẻ khỏi bệnh thủy đậu, virus không bị tiêu diệt hoàn toàn mà ẩn nấp ở trạng thái ngủ yên trong các hạch thần kinh cảm giác. Khi gặp điều kiện thuận lợi như hệ miễn dịch của trẻ suy giảm, sức đề kháng yếu sau đợt ốm, căng thẳng kéo dài hoặc mắc các bệnh lý nền, virus này sẽ tái hoạt động, di chuyển dọc theo dây thần kinh ra vùng da tương ứng và gây ra tổn thương dạng zona. Trẻ từng mắc thủy đậu khi còn quá nhỏ, đặc biệt là trong năm đầu đời, có nguy cơ phát bệnh zona cao hơn ở các lứa tuổi sau.

Biểu hiện đặc trưng của bệnh zona ở trẻ em

Tổn thương da do zona ở trẻ em thường có tính chất đặc trưng là xuất hiện ở một bên cơ thể, dọc theo đường đi của dây thần kinh cảm giác như vùng ngực, bụng, lưng, cổ hoặc mặt. Ban đầu, vùng da bị ảnh hưởng có thể nổi đỏ, kèm theo cảm giác ngứa, châm chích hoặc đau rát khiến trẻ quấy khóc, khó chịu. Sau vài ngày, các mụn nước nhỏ chứa dịch trong xuất hiện thành từng chùm trên nền da đỏ. Theo thời gian, dịch mụn nước chuyển sang đục, vỡ ra, khô lại và đóng vảy. Trẻ cũng có thể kèm theo biểu hiện sốt nhẹ, mệt mỏi, bỏ ăn hoặc sưng hạch lân cận. Ở trẻ nhỏ, tổn thương da nhìn chung nhẹ hơn so với người lớn nhưng vẫn gây đau rát rõ rệt.

Các biến chứng có thể gặp khi trẻ bị zona thần kinh

Mặc dù đa số các trường hợp zona thần kinh ở trẻ em diễn tiến lành tính, bệnh vẫn có thể dẫn đến những biến chứng nếu không được theo dõi và xử lý đúng cách. Biến chứng phổ biến nhất là bội nhiễm vi khuẩn tại vùng da tổn thương do trẻ gãi ngứa hoặc do vệ sinh không đảm bảo, dẫn đến mưng mủ, sẹo lồi hoặc sẹo lõm kéo dài. Khi tổn thương zona xuất hiện ở vùng mặt, đặc biệt quanh mắt hoặc mũi, virus có thể xâm nhập gây viêm kết mạc, viêm giác mạc, thậm chí ảnh hưởng đến thị lực của trẻ. Một số ít trường hợp có thể gặp biến chứng đau thần kinh sau zona hoặc ảnh hưởng thính giác nếu tổn thương nằm gần vùng tai.

Cách chăm sóc và theo dõi trẻ bị zona tại nhà

Chăm sóc trẻ bị zona đòi hỏi sự cẩn trọng nhằm giảm nhẹ cảm giác khó chịu và ngăn ngừa nhiễm trùng. Phụ huynh nên cho trẻ mặc quần áo rộng rãi, chất liệu cotton mềm mại để tránh ma sát vào vùng da tổn thương. Giữ vệ sinh thân thể cho trẻ bằng nước ấm sạch, lau khô nhẹ nhàng bằng khăn mềm. Tuyệt đối không chọc vỡ các mụn nước và không để trẻ gãi làm xước da. Cắt ngắn móng tay cho trẻ và giữ bàn tay luôn sạch sẽ. Về dinh dưỡng, bổ sung đầy đủ dưỡng chất, cho trẻ uống nhiều nước và nghỉ ngơi hợp lý. Khi cần sử dụng thuốc giảm đau hoặc thuốc bôi ngoài da, phụ huynh phải tuân theo hướng dẫn chuyên môn của bác sĩ.

Khi nào cần đưa trẻ bị zona đến cơ sở y tế

Phụ huynh cần sớm đưa trẻ đến khám tại các cơ sở y tế có chuyên khoa Nhi hoặc Da liễu ngay khi phát hiện mụn nước mọc thành chùm kèm đau rát. Đặc biệt, hãy đưa trẻ đi khám cấp bách nếu tổn thương zona xuất hiện ở vùng mắt, mũi, tai hoặc lan rộng toàn thân. Các dấu hiệu cảnh báo khác bao gồm sốt cao không hạ, vùng mụn nước bị mưng mủ, sưng đỏ lan rộng, trẻ lơ mơ, quấy khóc liên tục hoặc có biểu hiện co giật. Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng bệnh, chỉ định thuốc kháng virus hoặc thuốc hỗ trợ phù hợp với độ tuổi nhằm rút ngắn thời gian bệnh và hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị y khoa. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng virus, thuốc giảm đau hay đắp các loại lá dân gian lên da trẻ mà chưa có ý kiến của bác sĩ. Mỗi trẻ có thể trạng và mức độ bệnh khác nhau, do đó việc thăm khám trực tiếp tại cơ sở y tế là cần thiết để đảm bảo an toàn tối đa cho trẻ.

Tóm tắt

Bệnh zona ở trẻ em tuy không quá phổ biến như ở người lớn nhưng vẫn cần được phát hiện sớm và chăm sóc đúng cách. Việc hiểu rõ biểu hiện bệnh, duy trì vệ sinh thương tổn và tuân thủ chỉ định của bác sĩ chuyên khoa Nhi hoặc Da liễu giúp trẻ mau hồi phục, hạn chế tối đa nguy cơ biến chứng. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hoặc các bài thuốc dân gian truyền miệng lên da của trẻ.