Bệnh chốc lở ở trẻ em có lây không và con đường truyền bệnh

Bệnh chốc lở ở trẻ em có lây không?

Chốc lở là tình trạng nhiễm trùng nông ở lớp biểu bì của da do vi khuẩn gây ra, thường gặp nhất là tụ cầu khuẩn và liên cầu khuẩn. Bệnh đặc trưng bởi sự xuất hiện của các bọng nước nhỏ nông, dễ vỡ, sau đó rỉ dịch huyết thanh và nhanh chóng khô lại tạo thành các mảng vảy tiết màu vàng mật ong đặc trưng. Vùng da quanh mũi, miệng, tay và chân là những vị trí dễ khởi phát tổn thương nhất. Bệnh thường gặp nhiều vào thời điểm thời tiết nóng ẩm, khi làn da trẻ tiết nhiều mồ hôi hoặc có các tổn thương hở do muỗi đốt, ghẻ lở, trầy xước. Do sức đề kháng tại chỗ của da trẻ nhỏ chưa phát triển toàn diện, vi khuẩn rất dễ xâm nhập, tạo thành các ổ nhiễm trùng khu trú và gây ngứa ngáy bứt rứt.

Khả năng lây nhiễm của bệnh chốc lở ở trẻ nhỏ

Câu trả lời chắc chắn là có, bệnh chốc lở ở trẻ em lây lan rất nhanh và rất dễ bùng phát thành đợt dịch nhỏ tại các trường mầm non hay nhóm trẻ gia đình. Mầm bệnh gây ra tình trạng này chủ yếu là tụ cầu vàng Staphylococcus aureus hoặc liên cầu khuẩn Streptococcus pyogenes. Khi vi khuẩn xâm nhập vào các vết trầy xước nhỏ, vết côn trùng cắn hoặc vùng da viêm sẵn có, chúng sẽ nhanh chóng nhân lên và tạo ra các bọng nước chứa đầy vi khuẩn sống.

Bản chất của dịch tiết từ các nốt bọng nước hoặc lớp vảy mật ong chứa mật độ vi khuẩn cực kỳ đậm đặc. Trẻ nhỏ thường có phản xạ tự nhiên là gãi ngứa, chà xát hoặc bóc vảy tổn thương, khiến mầm bệnh dính vào móng tay và lây lan sang các vùng da lành khác trên chính cơ thể mình. Đồng thời, mọi sự va chạm da kề da giữa trẻ bị bệnh với người chăm sóc hoặc bạn bè đều có thể dẫn đến việc truyền vi khuẩn chỉ trong thời gian rất ngắn.

Các con đường phát tán mầm bệnh chốc lở thường gặp

Bệnh chốc lở ở trẻ em lây truyền chủ yếu qua hai con đường chính là tiếp xúc trực tiếp và tiếp xúc gián tiếp. Ở hình thức trực tiếp, vi khuẩn lây qua sự cọ xát da thịt khi trẻ chơi đùa, ôm ấp hoặc chạm vào vùng da có bọng nước bị rỉ dịch của người bệnh. Do lớp biểu bì của trẻ mầm non còn rất mỏng manh và hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, vi khuẩn rất dễ dàng định cư và phát triển thành tổn thương mới.

Bên cạnh đó, con đường lây truyền gián tiếp cũng phổ biến không kém trong môi trường sống hằng ngày. Vi khuẩn có thể tồn tại nhiều giờ trên các vật dụng sinh hoạt như khăn mặt, chăn gối, quần áo, lược chải đầu hoặc đồ chơi chung tại lớp học. Khi trẻ lành chạm tay vào các bề mặt bị vấy bẩn này rồi đưa lên gãi mặt, mũi hoặc các vết xước nhỏ trên da, mầm bệnh sẽ nhanh chóng xâm nhập. Khí hậu nóng ẩm vào mùa hè cũng là điều kiện thuận lợi thúc đẩy vi khuẩn phát tán mạnh mẽ hơn.

Biện pháp ngăn ngừa lây lan bệnh chốc lở trong cộng đồng

Để ngăn chặn mầm bệnh lây lan sang các thành viên trong gia đình và bạn bè cùng lớp, việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa chủ động đóng vai trò tiên quyết. Trước hết, phụ huynh cần hướng dẫn trẻ thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy, đặc biệt là sau khi đi vệ sinh, trước khi ăn và sau khi vui chơi. Người lớn cũng cần vệ sinh tay sạch sẽ bằng dung dịch sát khuẩn trước và sau mỗi lần chăm sóc vùng da tổn thương cho trẻ.

Cắt ngắn móng tay của trẻ định kỳ là việc làm rất cần thiết nhằm hạn chế tối đa tổn thương sâu do cào gãi, đồng thời giảm lượng vi khuẩn tích tụ dưới kẽ móng. Các đồ dùng sinh hoạt cá nhân của trẻ như khăn tắm, quần áo, gối nệm cần được giặt riêng bằng xà phòng, phơi dưới ánh nắng mặt trời hoặc ủi nhiệt độ cao để tiêu diệt vi khuẩn. Môi trường đồ chơi, sàn nhà và bề mặt bàn ghế tại gia đình hoặc lớp học cũng nên được khử khuẩn định kỳ bằng dung dịch sát khuẩn an toàn.

Nguyên tắc chăm sóc và theo dõi y tế đúng cách

Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh chốc lở, phụ huynh cần đưa trẻ đến khám tại các chuyên khoa da liễu hoặc nhi khoa để được bác sĩ đánh giá chính xác mức độ tổn thương. Bác sĩ sẽ cân nhắc tình trạng lâm sàng để chỉ định dung dịch sát khuẩn dịu nhẹ, thuốc mỡ kháng sinh bôi tại chỗ hoặc kháng sinh đường uống nếu vết thương lan rộng hoặc có nguy cơ biến chứng. Cha mẹ tuyệt đối tuân thủ hướng dẫn dùng thuốc, không tự ý ngừng giữa chừng khi thấy vết loét bắt đầu khô miệng.

Trong quá trình chăm sóc tại nhà, cha mẹ cần nhẹ nhàng rửa sạch vùng da bệnh, có thể dùng gạc vô khuẩn băng lỏng các nốt rỉ dịch để tránh trẻ gãi trực tiếp và ngăn dịch tiết dính vào đồ đạc. Giữ cho trẻ một chế độ dinh dưỡng giàu vitamin, uống đủ nước và mặc quần áo cotton rộng rãi, thoáng mát để giảm cảm giác ngứa ngáy, khó chịu. Nếu trẻ có biểu hiện sốt cao, vùng da xung quanh sưng đỏ lan rộng hoặc tiểu ít, cần đưa trẻ tái khám ngay lập tức.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thể thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh uống, kem bôi da chứa corticoid hoặc áp dụng các bài thuốc đắp lá dân gian lên vết chốc lở vì rất dễ gây biến chứng bội nhiễm, viêm cầu thận cấp hoặc hoại tử da nguy hiểm.

Tóm tắt

Chốc lở là bệnh nhiễm trùng da lây lan rất nhanh nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Phụ huynh khi thấy trẻ xuất hiện các nốt bọng nước bất thường nên đưa con đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời, tuyệt đối không tự ý áp dụng mẹo dân gian để bảo vệ làn da non nớt của trẻ.