Bệnh thủy đậu ở trẻ em cần kiêng gì để mau lành và tránh sẹo

Bệnh thủy đậu ở trẻ em cần kiêng gì là gì?

Bệnh thủy đậu ở trẻ em là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Varicella Zoster gây ra, rất phổ biến ở lứa tuổi mầm non và tiểu học. Bệnh có đặc trưng lâm sàng là sốt nhẹ, mệt mỏi, đi kèm sự bùng phát nhanh chóng của các nốt ban đỏ, sau đó tiến triển thành mụn nước chứa dịch trong suốt rải rác khắp cơ thể và niêm mạc. Bệnh lây lan mạnh mẽ qua dịch tiết đường hô hấp và tiếp xúc trực tiếp với tổn thương da.

Ở trẻ em có hệ miễn dịch bình thường, bệnh thủy đậu thường diễn tiến lành tính và tự khỏi sau khoảng một đến hai tuần. Tuy nhiên, nếu khâu chăm sóc vệ sinh và kiêng khem không đúng cách, các nốt mụn nước rất dễ bị nhiễm khuẩn thứ phát, dẫn đến viêm mủ da, viêm mô tế bào, hoặc nghiêm trọng hơn là viêm phổi, viêm não. Do đó, việc nắm vững các nguyên tắc kiêng cữ khoa học là bước đệm then chốt giúp rút ngắn thời gian lui bệnh và giữ trọn thẩm mỹ cho làn da của trẻ.

Kiêng gãi và làm vỡ các nốt mụn nước trên da

Tổn thương da đặc trưng của bệnh thủy đậu do virus Varicella Zoster gây ra là các ban ngứa tiến triển thành mụn nước hình giọt sương. Trẻ nhỏ thường cảm thấy bứt rứt và có phản xạ gãi liên tục. Phụ huynh cần kiêng để trẻ gãi, cào cấu hoặc chà xát mạnh vào da. Khi mụn nước bị vỡ non, lớp dịch mủ thoát ra ngoài làm tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn tụ cầu hoặc liên cầu, dẫn đến lở loét sâu, viêm mô tế bào và tạo thành sẹo lõm vĩnh viễn.

Để hạn chế phản xạ gãi, cha mẹ nên cắt ngắn móng tay của trẻ, vệ sinh bàn tay thường xuyên bằng xà phòng diệt khuẩn. Với trẻ nhỏ hoặc trẻ sơ sinh chưa kiểm soát được hành vi, có thể cho trẻ đeo bao tay vải mềm, thoáng khí ngay cả khi ngủ. Nếu trẻ ngứa nhiều, phụ huynh nên tham khảo ý kiến bác sĩ để dùng dung dịch bôi làm dịu da hoặc thuốc kháng histamin phù hợp lứa tuổi thay vì chà xát cơ học lên vùng da tổn thương.

Kiêng ủ kín và kiêng tắm rửa sai cách

Quan niệm dân gian trước đây thường cho rằng trẻ mắc bệnh thủy đậu phải trùm kín chăn, đóng kín cửa phòng để kiêng gió và kiêng nước hoàn toàn trong nhiều ngày. Đây là sai lầm phổ biến có thể gây biến chứng nặng cho trẻ. Việc ủ kín khiến cơ thể tiết nhiều mồ hôi, kết hợp với bụi bẩn và dịch tiết từ da gây bít tắc lỗ chân lông, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển gây nhiễm trùng da thứ phát.

Thay vì kiêng khem cực đoan, phụ huynh nên kiêng để gió lạnh lùa trực tiếp vào người trẻ nhưng phòng ốc cần thoáng mát, sạch sẽ và có ánh sáng tự nhiên. Trẻ vẫn cần được tắm rửa nhẹ nhàng mỗi ngày bằng nước ấm trong phòng kín gió. Thời gian tắm nên rút ngắn khoảng năm đến mười phút, sử dụng sữa tắm dịu nhẹ có độ pH trung tính, không kỳ cọ mạnh và dùng khăn mềm sạch thấm khô da nhẹ nhàng sau khi tắm.

Kiêng các thực phẩm cay nóng, nhiều dầu mỡ và đồ ngọt

Chế độ ăn uống ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ hồi phục của niêm mạc và da. Trong giai đoạn mụn nước bùng phát, niêm mạc miệng, lưỡi và họng của trẻ cũng có thể xuất hiện các vết loét trợt gây đau rát khi nuốt. Phụ huynh cần kiêng cho trẻ ăn các món cay nóng, thức ăn nhiều gia vị tiêu, ớt hoặc đồ quá mặn vì chúng gây kích ứng mạnh các vết loét trong khoang miệng làm trẻ biếng ăn, bỏ bữa.

Bên cạnh đó, cần hạn chế các món chiên rán nhiều dầu mỡ, đồ ăn nhanh khó tiêu hóa và các loại bánh kẹo ngọt chứa nhiều đường tinh luyện. Thực phẩm quá nhiều chất béo bão hòa và đường có thể thúc đẩy phản ứng viêm trong cơ thể và khiến da tiết nhiều dầu nhờn hơn. Thay vào đó, thực đơn cho trẻ nên ưu tiên các món mềm, lỏng, thanh đạm, giàu vitamin C và kẽm như cháo ngũ cốc, súp gà xé, rau củ hầm nhừ để trẻ dễ tiêu hóa và tăng cường miễn dịch.

Kiêng tiếp xúc gần và dùng chung đồ dùng cá nhân

Bệnh thủy đậu là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây lan rất nhanh qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ nốt mụn nước. Do đó, việc kiêng cho trẻ đến nơi đông người như trường học, khu vui chơi, siêu thị hoặc tiếp xúc với các thành viên khác trong gia đình là nguyên tắc then chốt để kiểm soát dịch.

Trẻ mắc bệnh cần được nghỉ ngơi tại phòng riêng thoáng khí cho đến khi toàn bộ mụn nước se lại và đóng vảy khô hoàn toàn. Phụ huynh cần kiêng cho trẻ dùng chung các vật dụng cá nhân như khăn mặt, thìa, đũa, bát, cốc uống nước, gối và đồ chơi với người khác. Quần áo, ga trải giường của trẻ nên được giặt riêng bằng nước ấm, phơi trực tiếp dưới ánh nắng mặt trời hoặc ủi nhiệt độ cao để tiêu diệt mầm bệnh còn vương vãi trên bề mặt vải.

Kiêng dùng aspirin và các thuốc bôi chứa corticoid

Khi trẻ sốt hoặc nổi ban thủy đậu, một sai lầm đặc biệt nghiêm trọng cần tuyệt đối tránh là tự ý cho trẻ dùng thuốc hạ sốt nhóm aspirin hoặc các sản phẩm có gốc acid acetylsalicylic. Sự kết hợp giữa virus thủy đậu và aspirin có thể kích hoạt hội chứng Reye, gây suy gan cấp, phù não nguy hiểm đến tính mạng của trẻ nhỏ.

Ngoài ra, cha mẹ cần kiêng tự ý mua các loại thuốc bôi chứa corticoid hay thuốc mỡ kháng sinh lạ về thoa lên mụn nước khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Hoạt chất corticoid bôi ngoài da có thể làm ức chế phản ứng miễn dịch tại chỗ, khiến virus phát triển mạnh hơn và làm tổn thương da lan rộng. Khi trẻ sốt cao hoặc quấy khóc nhiều, cha mẹ chỉ nên dùng thuốc hạ sốt giảm đau thông thường như paracetamol đúng liều theo cân nặng dưới sự tư vấn của nhân viên y tế.

Lưu ý an toàn

Các hướng dẫn chăm sóc và kiêng cữ trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe tổng quát, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa nhi. Cha mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay nếu trẻ sốt cao liên tục không hạ, lừ đừ, co giật, thở nhanh hoặc các nốt đậu mưng mủ đỏ tấy lan rộng. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hạ sốt aspirin hay thuốc bôi chứa corticoid cho trẻ khi chưa được bác sĩ hướng dẫn.

Tóm tắt

Chăm sóc trẻ mắc bệnh thủy đậu đòi hỏi sự kiên nhẫn và tuân thủ đúng hướng dẫn y khoa. Việc kiêng cữ đúng cách chủ yếu xoay quanh việc giữ vệ sinh thân thể sạch sẽ, chống gãi làm vỡ mụn nước và duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh. Phụ huynh không nên áp dụng các kiêng cữ cực đoan truyền miệng để bảo đảm trẻ hồi phục an toàn và hạn chế tối đa nguy cơ sẹo thâm.