Bệnh thủy đậu có gây vô sinh không và những ảnh hưởng cần biết

Bệnh thủy đậu có gây vô sinh không là gì?

Thủy đậu lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ các nốt phỏng nước của người bệnh. Đặc trưng điển hình của bệnh là sốt nhẹ, mệt mỏi và xuất hiện các nốt ban đỏ sau đó tiến triển thành mụn nước rải rác khắp cơ thể. Sau khoảng một đến hai tuần, các mụn nước này sẽ khô lại, đóng vảy và bong dần mà không để lại tổn thương sâu tại các cơ quan nội tạng nếu không có bội nhiễm vi khuẩn.

Về mặt sinh lý bệnh học, virus Varicella Zoster chủ yếu tác động lên biểu mô da, niêm mạc đường hô hấp và hệ thần kinh cảm giác. Virus này không có xu hướng khu trú hay phá hủy mô tế bào tại tuyến sinh dục như tinh hoàn ở nam giới hay buồng trứng và tử cung ở nữ giới. Do đó, việc nghi ngờ thủy đậu gây vô sinh vĩnh viễn là quan niệm chưa chính xác về mặt y khoa.

Thực hư mối liên hệ giữa bệnh thủy đậu và khả năng sinh sản của nam giới

Ở nam giới, thủy đậu hoàn toàn không phải là nguyên nhân trực tiếp dẫn tới vô sinh. Không giống như virus gây bệnh quai bị có ái lực đặc biệt với mô tinh hoàn gây viêm và teo tinh hoàn, virus thủy đậu hiếm khi tấn công vào cơ quan sinh dục nam.

Tuy nhiên, trong đợt phát bệnh cấp tính, tình trạng sốt cao kéo dài trên 38,5 độ C có thể tác động tiêu cực đến quá trình sinh tinh tại tinh hoàn. Nhiệt độ cơ thể tăng cao làm giảm số lượng và khả năng di động của tinh trùng trong một thời gian ngắn. Sự suy giảm này chỉ mang tính tạm thời và chu kỳ sản sinh tinh trùng mới thường hồi phục hoàn toàn sau khoảng hai đến ba tháng kể từ khi khỏi bệnh. Bên cạnh đó, nếu người bệnh bị nhiễm trùng thứ phát nặng do vi khuẩn xâm nhập từ các vết loét da dẫn đến nhiễm trùng huyết, thể trạng chung suy yếu cũng có thể ảnh hưởng gián tiếp đến sinh lực, nhưng không làm mất đi khả năng sinh con vĩnh viễn.

Ảnh hưởng của bệnh thủy đậu đối với sức khỏe sinh sản của phụ nữ

Đối với nữ giới không mang thai, bệnh thủy đậu không gây tổn thương đến cấu trúc buồng trứng, ống dẫn trứng hay tử cung. Do đó, sau khi điều trị khỏi bệnh, chức năng nội tiết và khả năng thụ thai tự nhiên của phụ nữ vẫn được bảo tồn trọn vẹn, không có nguy cơ vô sinh do virus thủy đậu.

Mối bận tâm lớn nhất của y học đối với phụ nữ là khi mắc thủy đậu trong giai đoạn thai kỳ. Nếu phụ nữ mang thai bị nhiễm thủy đậu trong nửa đầu thai kỳ, đặc biệt từ tuần thứ 8 đến tuần thứ 20, thai nhi có nguy cơ mắc hội chứng thủy đậu bẩm sinh gây dị tật ở mắt, chi và hệ thần kinh trung ương. Trường hợp người mẹ phát bệnh trong vòng vài ngày trước hoặc sau khi sinh, trẻ sơ sinh có thể bị lây nhiễm thể thủy đậu sơ sinh rất nặng đe dọa tính mạng. Điều này phản ánh nguy cơ đối với thai nhi chứ không đồng nghĩa với việc người phụ nữ bị vô sinh hay mất khả năng mang thai ở những lần kế tiếp.

Lý do nhiều người nhầm lẫn biến chứng vô sinh giữa thủy đậu và quai bị

Nỗi sợ bệnh thủy đậu gây vô sinh chủ yếu xuất phát từ tâm lý đánh đồng biến chứng giữa các bệnh truyền nhiễm virus thường gặp thời thơ ấu hoặc tuổi dậy thì, đặc biệt là bệnh quai bị. Bệnh quai bị do virus Paramyxovirus gây ra, có đặc tính nguy hiểm là gây viêm tinh hoàn ở nam giới sau tuổi dậy thì với tỷ lệ đáng kể, có thể dẫn đến teo tinh hoàn và vô sinh thực sự.

Trong khi đó, bệnh thủy đậu do virus Varicella Zoster gây ra, biến chứng phổ biến nhất là nhiễm trùng da do vi khuẩn tụ cầu hoặc liên cầu, viêm phổi thủy đậu, viêm não hoặc hội chứng Reye khi dùng sai thuốc hạ sốt. Cơ chế gây bệnh và cơ quan đích của hai loại virus này hoàn toàn khác nhau. Việc hiểu rõ ranh giới bệnh lý giúp người bệnh giải tỏa căng thẳng tâm lý không cần thiết và tập trung vào việc điều trị, chăm sóc đúng cách trong suốt quá trình mắc bệnh.

Các biện pháp chăm sóc và phòng ngừa biến chứng khi mắc thủy đậu

Để ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm và bảo vệ sức khỏe toàn diện, người bệnh thủy đậu cần thực hiện chế độ chăm sóc khoa học. Giữ gìn vệ sinh cơ thể sạch sẽ bằng cách tắm nhanh với nước ấm trong phòng kín gió, không chà xát làm vỡ mụn nước để tránh bội nhiễm vi khuẩn. Tuyệt đối không tự ý dùng các loại lá cây hay thuốc dân gian chưa được kiểm chứng để đắp lên các nốt đậu.

Bên cạnh đó, cần uống đủ nước, ăn các món ăn mềm, thanh đạm và giàu vitamin để nâng cao thể trạng. Khi có biểu hiện sốt, người bệnh chỉ nên dùng paracetamol theo hướng dẫn của nhân viên y tế và không bao giờ dùng aspirin cho trẻ em hoặc thanh thiếu niên. Biện pháp chủ động và hiệu quả nhất để phòng tránh bệnh thủy đậu cùng mọi nguy cơ biến chứng là tiêm phòng vắc xin thủy đậu đầy đủ, đặc biệt là phụ nữ nên hoàn thành việc tiêm ngừa tối thiểu ba tháng trước khi dự định có thai.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa từ bác sĩ. Khi mắc thủy đậu, người bệnh không được tự ý mua thuốc kháng virus hoặc thuốc bôi chứa corticoid để sử dụng. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sốt cao liên tục không hạ, khó thở, ho nhiều, mụn nước chảy mủ vàng hoặc co giật, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và theo dõi kịp thời.

Tóm tắt

Bệnh thủy đậu không phải là nguyên nhân gây vô sinh ở cả nam và nữ giới. Những ảnh hưởng lên chất lượng tinh trùng ở nam giới nếu có chỉ là tạm thời do sốt cao và sẽ tự hồi phục. Hiểu đúng bản chất của bệnh, chủ động tiêm vắc xin phòng ngừa và tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ chuyên khoa là chìa khóa giúp bảo vệ trọn vẹn sức khỏe sinh sản.