Bệnh tay chân miệng dùng thuốc gì và dấu hiệu ở trẻ nhỏ

Bệnh tay chân miệng dùng thuốc gì là gì?

Bệnh tay chân miệng là bệnh nhiễm trùng cấp tính do các virus thuộc nhóm đường ruột gây ra, phổ biến nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71. Bệnh xảy ra quanh năm nhưng thường gia tăng mạnh vào thời điểm chuyển mùa, đối tượng mắc bệnh chủ yếu là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 5 tuổi do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện.

Phương thức lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi họng, nước bọt, dịch bóng nước hoặc phân của người bệnh. Đa phần các ca bệnh diễn tiến nhẹ và tự khỏi sau bảy đến mười ngày, song một số trường hợp nhiễm chủng Enterovirus 71 có thể dẫn tới các biến chứng phức tạp như viêm não, phù phổi cấp hoặc suy tim nếu không được phát hiện sớm và can thiệp y khoa phù hợp.

Dấu hiệu nhận biết điển hình của bệnh tay chân miệng ở trẻ nhỏ

Giai đoạn khởi phát của bệnh tay chân miệng thường bắt đầu bằng biểu hiện sốt nhẹ, mệt mỏi, biếng ăn và đau rát họng. Sau đó một đến hai ngày, các nốt đỏ nhỏ xuất hiện ở niêm mạc má, nướu và lưỡi rồi nhanh chóng tiến triển thành vết loét miệng nông khiến trẻ quấy khóc, chảy nhiều nước bọt và từ chối bú hoặc ăn uống.

Tiếp theo, tổn thương da đặc trưng là các sẩn hồng ban hoặc bóng nước kích thước nhỏ xuất hiện rải rác ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông, đầu gối hoặc vùng quanh hậu môn. Những bóng nước này thường không gây ngứa hay đau dữ dội trừ khi bị loét hoặc bội nhiễm. Việc phát hiện sớm các ban da và vết loét khoang miệng giúp phụ huynh chủ động cách ly trẻ, hạn chế lây lan cho những người xung quanh và kịp thời áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà.

Các nhóm thuốc hỗ trợ thường dùng khi trẻ mắc bệnh tay chân miệng

Hiện nay y học chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu để điều trị dứt điểm bệnh tay chân miệng. Mục tiêu chính trong xử trí y khoa là kiểm soát triệu chứng khó chịu, nâng đỡ thể trạng và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm cho trẻ.

Khi trẻ sốt cao hoặc đau nhiều do vết loét miệng, nhân viên y tế thường hướng dẫn dùng thuốc hạ sốt giảm đau thông thường như paracetamol theo đúng cân nặng và khoảng cách thời gian an toàn. Tuyệt đối không tự ý cho trẻ dùng aspirin vì nguy cơ gây hội chứng Reye nguy hiểm đến tính mạng. Bên cạnh đó, việc bù đủ nước và điện giải bằng dung dịch oresol pha đúng tỷ lệ đóng vai trò then chốt giúp trẻ tránh tình trạng mất nước do sốt kéo dài và lười uống nước. Bác sĩ cũng có thể hướng dẫn dùng một số dung dịch bôi hoặc xịt làm dịu niêm mạc miệng phù hợp với độ tuổi nhằm giúp trẻ bớt đau rát khi ăn uống.

Chăm sóc nốt ban da và tổn thương niêm mạc miệng an toàn tại nhà

Chăm sóc vệ sinh đúng cách là yếu tố quan trọng giúp rút ngắn thời gian lành bệnh và bảo vệ làn da của trẻ. Cha mẹ nên tắm rửa cho trẻ hằng ngày bằng nước ấm sạch, lau người nhẹ nhàng và tránh cọ xát mạnh làm vỡ các bọng nước trên da. Sau khi tắm, có thể sát khuẩn các vết trợt da bằng dung dịch sát trùng dịu nhẹ theo hướng dẫn y tế để ngăn ngừa vi khuẩn xâm nhập gây viêm da mủ.

Đối với khoang miệng, phụ huynh có thể rơ miệng cho trẻ bằng nước muối sinh lý trước và sau bữa ăn để giữ vệ sinh, hỗ trợ niêm mạc nhanh hồi phục. Trẻ cần được cách ly tại nhà ít nhất mười ngày tính từ khi khởi phát triệu chứng nhằm tránh lây lan cho các bạn cùng lớp mầm non. Đồ chơi, mặt bàn ghế và các vật dụng tiếp xúc thường xuyên cần được khử khuẩn định kỳ bằng xà phòng hoặc dung dịch khử trùng clo hoạt tính.

Dấu hiệu cảnh báo biến chứng nguy hiểm cần đưa trẻ đi khám ngay

Bệnh tay chân miệng do virus Enterovirus 71 có thể tiến triển rất nhanh sang các biến chứng nặng về thần kinh, tim mạch và hô hấp chỉ trong vài giờ. Do đó, việc theo dõi sát sao biểu hiện toàn trạng của trẻ là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của các bậc cha mẹ trong suốt thời gian cách ly điều trị tại nhà.

Dấu hiệu cảnh báo sớm nguy hiểm nhất là tình trạng giật mình chới với, đặc biệt khi trẻ vừa thiu thiu ngủ hoặc đang nằm yên. Ngoài ra, nếu trẻ có các biểu hiện như sốt cao liên tục không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường, run chi, đi đứng loạng choạng, mắt nhìn ngược, thở mệt, da nổi vân tím hoặc li bì khó đánh thức, gia đình phải đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế gần nhất hoặc bệnh viện chuyên khoa nhi để được cấp cứu kịp thời. Không nên chần chừ chờ đợi qua đêm vì diễn tiến suy hô hấp tuần hoàn có thể xảy ra rất đột ngột.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin về thuốc giảm sốt, dung dịch bôi miệng hay dung dịch sát khuẩn chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe. Tuyệt đối không tự ý cho trẻ sử dụng thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm chứa corticoid hay thuốc an thần khi chưa có chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Liều lượng thuốc hạ sốt phải được tính toán chính xác theo cân nặng của từng trẻ, không tự ý tăng liều hoặc rút ngắn thời gian giữa các lần uống. Khi trẻ xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, cha mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Bệnh tay chân miệng ở trẻ nhỏ đa phần có thể tự hồi phục nếu được chăm sóc đúng cách và theo dõi sát sao. Phụ huynh không nên hoang mang tìm kiếm các loại thuốc đặc trị chưa có chỉ định, mà hãy tập trung giảm nhẹ triệu chứng và nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo thần kinh để đưa trẻ đến bệnh viện kịp thời.