Bệnh sốt xuất huyết thường xảy ra vào mùa nào trong năm?

Sốt xuất huyết xảy ra vào mùa nào?

Sốt xuất huyết Dengue là một vấn đề y tế cộng đồng phổ biến tại các quốc gia có khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới, trong đó có Việt Nam. Bệnh xảy ra khi một người bị muỗi mang virus Dengue đốt, đặc biệt là loài muỗi vằn Aedes thường hoạt động mạnh vào ban ngày, nhất là thời điểm sáng sớm và chiều tối trước khi mặt trời lặn.

Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, từ trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ cho đến người trưởng thành và người cao tuổi. Khi nhiễm bệnh, người mắc thường khởi phát sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, đau nhức cơ khớp và mệt mỏi. Mặc dù nhiều trường hợp diễn tiến nhẹ hoặc tự hồi phục, sốt xuất huyết vẫn có nguy cơ chuyển nặng dẫn đến hạ tiểu cầu, thoát huyết tương, xuất huyết tiêu hóa hoặc sốc nếu không được theo dõi y tế chặt chẽ. Hiểu rõ quy luật theo mùa giúp cộng đồng chủ động bảo vệ sức khỏe trước khi dịch bùng phát diện rộng.

Thời điểm bùng phát dịch sốt xuất huyết tại các vùng miền

Tại Việt Nam, sự phân bố thời gian bùng phát sốt xuất huyết chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi điều kiện khí hậu và mùa mưa ở từng khu vực địa lý. Ở các tỉnh phía Nam và Tây Nguyên, mùa mưa thường bắt đầu từ khoảng tháng 5 và kéo dài đến tháng 11, đây cũng là thời kỳ số ca mắc sốt xuất huyết bắt đầu leo thang và đạt đỉnh vào các tháng 7, 8, 9 và 10. Lượng mưa dồi dào kết hợp nhiệt độ cao tạo điều kiện cho đàn muỗi phát triển mạnh mẽ.

Trong khi đó, ở các tỉnh phía Bắc, mùa đông lạnh và khô hạn làm hạn chế khả năng sinh sản của muỗi. Do đó, số ca bệnh thường bắt đầu tăng dần từ mùa hè vào khoảng tháng 6, tháng 7 và đạt đỉnh dịch rõ rệt nhất vào mùa thu trong khoảng tháng 8 đến tháng 11 khi thời tiết ẩm ướt và mưa nhiều. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, sự biến đổi khí hậu và hiện tượng đô thị hóa đã khiến chu kỳ bùng phát bệnh có xu hướng kéo dài và phức tạp hơn so với trước.

Nguyên nhân mùa mưa khiến sốt xuất huyết gia tăng nhanh chóng

Yếu tố mấu chốt quyết định tính mùa vụ của sốt xuất huyết chính là vòng đời sinh thái của muỗi vằn Aedes. Muỗi vằn cái đẻ trứng tại các dụng cụ hoặc vật chứa có nước đọng trong và xung quanh khu dân cư. Khi mùa mưa đến, lượng nước tích tụ trong các phế thải như vỏ lốp xe cũ, mảnh bát vỡ, chai lọ, chậu cây cảnh hoặc máng xối tăng lên nhanh chóng, tạo ra vô số ổ bọ gậy tự nhiên.

Nhiệt độ ấm áp kết hợp độ ẩm không khí cao rút ngắn thời gian phát triển từ trứng thành lăng quăng và muỗi trưởng thành. Đồng thời, thời tiết ấm cũng thúc đẩy chu kỳ nhân lên của virus Dengue bên trong cơ thể muỗi vằn, làm tăng tần suất muỗi đi hút máu người và lây lan mầm bệnh trong cộng đồng. Sự gia tăng đồng thời của mật độ muỗi và khả năng truyền bệnh khiến số lượng ca nhiễm mới tăng vọt chỉ trong một khoảng thời gian ngắn.

Nguy cơ mắc sốt xuất huyết vào mùa khô và các tháng còn lại

Mặc dù mùa mưa là thời điểm dịch bệnh bùng phát mạnh nhất, người dân không nên chủ quan vào mùa khô hoặc các giai đoạn thời tiết lạnh. Tại các khu vực đô thị hoặc nông thôn có tập quán trữ nước sinh hoạt trong chum, vại, bể chứa không có nắp đậy kín, muỗi vằn vẫn có đủ môi trường lý tưởng để duy trì nòi giống quanh năm.

Bên cạnh đó, các vật dụng chứa nước trong nhà như bình cắm hoa, khay nước thải phía sau tủ lạnh, khay nước điều hòa hoặc xô chậu trong nhà tắm vẫn có thể chứa lăng quăng nếu không được súc rửa thường xuyên. Do đó, dù số lượng ca mắc vào các tháng mùa khô thường thấp hơn đáng kể, nguy cơ lây nhiễm sốt xuất huyết vẫn luôn hiện hữu nếu môi trường sống xung quanh không được dọn dẹp vệ sinh triệt để.

Các biện pháp chủ động phòng ngừa sốt xuất huyết theo mùa

Chủ động phòng bệnh trước và trong mùa mưa là giải pháp hiệu quả nhất để ngăn chặn dịch sốt xuất huyết lây lan. Biện pháp then chốt là kiểm soát véc-tơ truyền bệnh thông qua việc triệt phá các nơi sinh sản của muỗi. Mỗi gia đình cần thường xuyên kiểm tra, cọ rửa các dụng cụ chứa nước sinh hoạt, đậy kín nắp lu, bể chứa nước và lật úp các vật dụng đọng nước không dùng đến.

Việc thu gom rác thải, lốp xe cũ, mảnh chai lọ phế thải xung quanh nơi ở và thả cá nhỏ vào các bể nước lớn để diệt bọ gậy cũng đóng vai trò rất quan trọng. Song song đó, mỗi cá nhân cần tự bảo vệ bằng cách ngủ trong màn kể cả vào ban ngày, mặc quần áo dài tay, sử dụng kem xua muỗi hoặc lưới chắn côn trùng tại cửa sổ. Khi khu vực có ổ dịch, người dân cần phối hợp với cơ quan y tế dự phòng trong các chiến dịch phun hóa chất diệt muỗi trưởng thành.

Lưu ý an toàn

Sốt xuất huyết là bệnh chưa có thuốc kháng virus điều trị đặc hiệu, việc điều trị chủ yếu tập trung vào kiểm soát triệu chứng, bù dịch và theo dõi sát sao. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc hạ sốt như aspirin hoặc ibuprofen vì chúng làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa trầm trọng. Khi có biểu hiện sốt cao liên tục không hạ, mệt lả, nôn nhiều, đau bụng vùng gan hoặc chảy máu cam, chảy máu chân răng, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, xét nghiệm công thức máu và hướng dẫn chăm sóc y tế kịp thời.

Tóm tắt

Tóm lại, bệnh sốt xuất huyết thường xảy ra và bùng phát mạnh vào mùa mưa, kéo dài từ tháng 5 đến tháng 11 tùy theo đặc điểm khí hậu từng vùng miền. Tuy nhiên, bệnh vẫn có thể xuất hiện quanh năm nếu còn muỗi truyền bệnh và các ổ nước đọng. Việc chủ động diệt muỗi, loại bỏ lăng quăng và theo dõi sức khỏe chặt chẽ là chìa khóa để bảo vệ bản thân và gia đình.