Bệnh sởi có gây tiêu chảy không và cách chăm sóc

Bệnh sởi có gây tiêu chảy không?

Bệnh sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút sởi thuộc họ Paramyxoviridae gây ra, lây truyền qua đường hô hấp. Ngoài các biểu hiện điển hình như sốt cao, phát ban, viêm đường hô hấp trên và viêm kết mạc, vi rút sởi còn có thể tấn công vào cơ quan tiêu hóa. Tiêu chảy là một trong những biến chứng tiêu hóa phổ biến nhất ở người mắc bệnh sởi, đặc biệt là ở trẻ nhỏ và người có sức đề kháng kém. Tình trạng này xảy ra khi vi rút gây tổn thương niêm mạc ruột hoặc làm suy giảm hệ miễn dịch tạm thời, tạo điều kiện cho các vi khuẩn và ký sinh trùng gây bệnh xâm nhập. Tiêu chảy cấp do sởi nếu không được theo dõi và xử lý đúng cách có thể dẫn đến mất nước, rối loại điện giải và suy dinh dưỡng nặng. Việc hiểu rõ nguyên nhân và cách chăm sóc sẽ giúp phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm cho người bệnh.

Lý do virus sởi gây ra tình trạng tiêu chảy

Sau khi xâm nhập vào cơ thể qua đường hô hấp, vi rút sởi theo dòng máu lan tới niêm mạc đường tiêu hóa. Vi rút trực tiếp tấn công các tế bào biểu mô ruột, làm suy giảm khả năng hấp thu nước và chất dinh dưỡng, đồng thời kích thích tăng tiết dịch ruột khiến người bệnh đi ngoài phân lỏng nhiều lần.

Bệnh sởi cũng gây suy giảm miễn dịch tế bào tạm thời trong nhiều tuần. Hệ miễn dịch suy yếu khiến hàng rào bảo vệ đường ruột bị tổn thương, tạo điều kiện cho các vi khuẩn, vi rút khác hoặc ký sinh trùng dễ dàng xâm nhập gây bội nhiễm. Sự phối hợp giữa tổn thương niêm mạc trực tiếp và nhiễm trùng thứ phát khiến tình trạng tiêu chảy tiến triển phức tạp hơn.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ biến chứng tiêu chảy khi mắc sởi

Mọi bệnh nhân sởi đều có nguy cơ gặp biến chứng tiêu hóa, tuy nhiên một số yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng xuất hiện và mức độ nghiêm trọng của tiêu chảy. Trẻ em dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ chưa được tiêm vắc xin phòng sởi đầy đủ, là nhóm đối tượng nhạy cảm nhất do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và thể tích cơ thể nhỏ, dễ bị mất nước nhanh chóng.

Ngoài ra, tình trạng suy dinh dưỡng trước đó hoặc thiếu hụt vitamin A cũng làm niêm mạc ruột dễ bị tổn thương hơn và chậm hồi phục sau khi bị vi rút tấn công. Việc sống trong môi trường đông đúc, điều kiện vệ sinh kém hoặc sử dụng nguồn nước không đảm bảo cũng làm tăng nguy cơ mắc thêm các bệnh nhiễm trùng đường ruột đồng thời. Việc nhận biết sớm các yếu tố nguy cơ này giúp gia đình có biện pháp theo dõi sát sao hơn trong suốt quá trình chăm sóc bệnh nhân.

Cách theo dõi và bù nước an toàn cho người bệnh sởi bị tiêu chảy

Nguyên tắc quan trọng nhất trong quản lý bệnh nhân sởi bị tiêu chảy là ngăn ngừa và xử lý tình trạng mất nước và điện giải. Người chăm sóc cần cho bệnh nhân uống dung dịch bù nước đường uống Oresol theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế hoặc nhà sản xuất. Dung dịch Oresol phải được pha đúng tỷ lệ nước sạch chỉ định, uống rải rác từng ngụm nhỏ trong ngày để cơ thể hấp thu tốt nhất.

Về mặt dinh dưỡng, không nên bắt bệnh nhân kiêng khem quá mức. Cần tiếp tục duy trì chế độ ăn giàu dinh dưỡng, mềm, dễ tiêu hóa như cháo loãng, súp, thịt lợn nạc hoặc gia cầm băm nhỏ và chia làm nhiều bữa nhỏ trong ngày. Đối với trẻ nhỏ đang bú mẹ, cần tăng cường tần suất cho trẻ bú để cung cấp thêm kháng thể và chất dịch. Đồng thời, việc bổ sung vi chất như kẽm hoặc vitamin A cần được thực hiện theo đúng chỉ định của bác sĩ chuyên khoa để hỗ trợ phục hồi niêm mạc ruột.

Dấu hiệu cảnh báo tiêu chảy nặng cần đưa người bệnh đi khám ngay

Tiêu chảy do sởi có thể chuyển biến xấu nhanh chóng, đòi hỏi người chăm sóc phải liên tục quan sát các biểu hiện toàn thân của người bệnh. Cần đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế hoặc bệnh viện gần nhất ngay lập tức nếu xuất hiện các dấu hiệu mất nước nghiêm trọng như mắt trũng sâu, khát nước dữ dội, khóc không có nước mắt, môi khô nứt nẻ hoặc tiểu ít, nước tiểu gom màu sẫm.

Ngoài ra, các triệu chứng cảnh báo nguy hiểm khác bao gồm lơ mơ, mệt lả, co giật, sốt cao không hạ, nôn trớ nhiều không thể uống được nước, hoặc phân có chứa máu. Khi có một trong các biểu hiện này, việc thăm khám y khoa là bắt buộc để bác sĩ đánh giá mức độ mất nước và chỉ định can thiệp y tế thích hợp như truyền dịch đường tĩnh mạch hoặc điều trị nhiễm trùng phối hợp.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục và không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc cầm tiêu chảy hoặc thuốc kháng sinh cho người bệnh sởi mà không có sự thăm khám và kê đơn của bác sĩ. Việc dùng thuốc cầm tiêu chảy sai cách có thể làm chậm quá trình thải trừ vi rút, vi khuẩn và dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như tắc ruột hay nhiễm trùng nặng hơn. Khi người bệnh có triệu chứng bất thường, hãy trao đổi trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa để nhận hướng dẫn phù hợp.

Tóm tắt

Tiêu chảy là một biến chứng tiêu hóa thường gặp ở bệnh nhân sởi nhưng có thể được kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện và bù nước đúng cách. Việc chủ động theo dõi các dấu hiệu toàn thân, duy trì dinh dưỡng hợp lý và tuân thủ tư vấn của nhân viên y tế sẽ giúp người bệnh nhanh chóng phục hồi và hạn chế tối đa nguy cơ diễn biến nặng.