Bệnh lẹo mắt: Nguyên nhân, cách chăm sóc và phòng ngừa tái phát

Bệnh lẹo mắt là gì?

Bệnh lẹo mắt, hay còn gọi trong y học là hordeolum, là tình trạng nhiễm trùng cục bộ cấp tính xảy ra tại các tuyến nhờn ở bờ mi mắt hoặc tại nang lông mi. Khi các lỗ tuyến tiết này bị tắc nghẽn bởi bã nhờn, tế bào chết và bụi bẩn, vi khuẩn sẽ phát triển mạnh tạo thành một nốt sưng nhỏ tương tự như hạt mụn nhọt, kèm theo cảm giác căng tức, nóng rát và đỏ viền mi.

Tùy vào vị trí xuất hiện, bệnh lẹo mắt được phân chia thành lẹo ngoài và lẹo trong. Lẹo ngoài mọc ở ngay bờ tự do của mi mắt, bắt nguồn từ nhiễm trùng tuyến bã Zeis hoặc tuyến mồ hôi Moll. Trong khi đó, lẹo trong nằm sâu hơn ở mặt trong của sụn mi do viêm tuyến Meibomius, thường gây đau nhức nhiều hơn và lâu gom mủ hơn lẹo ngoài.

Nguyên nhân dẫn đến lẹo mắt và các yếu tố thuận lợi

Lẹo mắt hình thành chủ yếu do vi khuẩn Staphylococcus aureus xâm nhập vào chân nang lông mi hoặc các tuyến bã nhờn ở mi mắt gây phản ứng viêm cấp tính. Thói quen thường xuyên đưa tay lên dụi mắt khi chưa rửa sạch là con đường phổ biến nhất đưa vi khuẩn tiếp xúc với bờ mi.

Bên cạnh đó, việc không tẩy trang sạch vùng mắt trước khi đi ngủ, sử dụng mỹ phẩm hết hạn hoặc dùng chung dụng cụ trang điểm cũng làm tăng đáng kể nguy cơ tắc nghẽn tuyến mi. Những người mắc viêm bờ mi mạn tính, rối loạn chức năng tuyến bã nhờn, người có cơ địa da dầu hoặc người có hệ miễn dịch suy giảm do căng thẳng, thiếu ngủ cũng rất dễ bị lẹo mắt ghé thăm.

Cách chăm sóc bờ mi an toàn tại nhà khi bị lẹo mắt

Khi phát hiện nốt lẹo mới xuất hiện, biện pháp đơn giản và hiệu quả nhất là chườm ấm bờ mi. Bạn hãy dùng một chiếc khăn sạch nhúng vào nước ấm vừa phải, vắt ráo rồi áp nhẹ lên vùng mi mắt bị tổn thương khoảng 10 đến 15 phút, thực hiện từ 3 đến 4 lần mỗi ngày. Nhiệt độ ấm giúp làm loãng chất tiết ứ đọng, tăng tuần hoàn máu và thúc đẩy ổ viêm thoát mủ tự nhiên.

Hàng ngày, người bệnh nên rửa nhẹ nhàng bờ mi bằng dung dịch nước muối sinh lý natri clorid 0,9%. Trong suốt thời gian bị lẹo, cần ngưng trang điểm vùng mắt và chuyển sang đeo kính gọng thay cho kính áp tròng. Tuyệt đối không áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như đắp lá cây hoặc nặn mủ vì rất dễ gây bội nhiễm nghiêm trọng cho nhãn cầu.

Dấu hiệu cảnh báo cần thăm khám bác sĩ chuyên khoa mắt

Mặc dù đa số các nốt lẹo lành tính và có thể tự xẹp dần, người bệnh không nên chủ quan nếu nốt lẹo tiến triển xấu. Bạn cần đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt ngay khi nhận thấy nốt sưng to nhanh gây che khuất tầm nhìn, đau nhức tăng dần kèm đau nhức hốc mắt hoặc mi mắt sưng nề lan rộng sang cả vùng má lân cận.

Những dấu hiệu cảnh báo khác bao gồm sốt, suy giảm thị lực, chảy dịch mủ liên tục hoặc nốt lẹo không có dấu hiệu thuyên giảm sau khoảng một tuần chăm sóc tại nhà. Bác sĩ chuyên khoa nhãn khoa sẽ thăm khám trực tiếp để xác định tình trạng viêm, kê đơn thuốc nhỏ mắt kháng sinh hoặc thuốc mỡ kháng viêm phù hợp, và tiến hành thủ thuật rạch tháo mủ vô khuẩn nếu ổ áp xe mi mắt quá lớn.

Biện pháp chủ động phòng ngừa lẹo mắt tái phát

Để ngăn ngừa lẹo mắt tái phát nhiều lần, việc duy trì vệ sinh cá nhân và bảo vệ bờ mi đóng vai trò then chốt. Hãy tạo thói quen rửa tay thật kỹ bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn trước khi chạm tay vào vùng mắt hoặc thực hiện các thao tác vệ sinh mặt hàng ngày.

Chị em phụ nữ cần tẩy trang mắt kỹ lưỡng mỗi tối, loại bỏ hoàn toàn cặn phấn và mascara đọng lại ở chân mi. Nên thay mới các sản phẩm trang điểm mắt sau 3 đến 6 tháng sử dụng và không dùng chung đồ trang điểm với người khác. Đối với người thường xuyên bị viêm bờ mi hoặc có tuyến nhờn hoạt động mạnh, có thể duy trì thói quen massage nhẹ nhàng bờ mi và vệ sinh mi định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ mắt để giữ cho các lỗ tuyến luôn thông thoáng.

Lưu ý an toàn

Các thông tin hướng dẫn trên mang tính chất giáo dục sức khỏe và tham khảo y khoa cơ bản, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa mắt. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid kéo dài mà không có chỉ định chuyên môn, đồng thời không áp dụng các phương pháp đắp thuốc lá dân gian chưa được kiểm chứng lên mi mắt.

Tóm tắt

Lẹo mắt là bệnh lý mi mắt thường gặp và phần lớn có thể tự cải thiện nếu được vệ sinh và chườm ấm đúng cách. Việc chủ động giữ sạch đôi mắt, loại bỏ thói quen dụi tay bẩn và tuân thủ thăm khám y tế khi có dấu hiệu bất thường sẽ giúp bảo vệ thị lực an toàn, tránh biến chứng sẹo mi hay nhiễm trùng tái phát.