Bệnh cúm A có nguy hiểm không và những biến chứng cần lưu ý

Bệnh cúm A có nguy hiểm không?

Bệnh cúm A là một bệnh truyền nhiễm cấp tính đường hô hấp do các chủng virus cúm A gây nên. Bệnh có khả năng lây lan rất nhanh trong cộng đồng thông qua các giọt bắn hô hấp khi người nhiễm bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc qua bề mặt vật dụng bám dính virus.

Mức độ nguy hiểm của cúm A phụ thuộc chặt chẽ vào độc lực của phân nhóm virus, tải lượng tiếp xúc và thể trạng miễn dịch của từng cá thể. Trong khi đại đa số trường hợp diễn tiến nhẹ hoặc trung bình với cảm giác sốt đau nhức rầm rộ rồi thoái lui sau bảy đến mười ngày, một tỷ lệ nhất định người bệnh có thể diễn tiến xấu thành viêm phổi tổn thương phế nang lan tỏa, suy đa cơ quan và sốc nhiễm khuẩn. Do đó, cúm A được xếp vào nhóm bệnh truyền nhiễm cần được giám sát chặt chẽ và không được chủ quan.

Mức độ nguy hiểm thực tế của bệnh cúm A

Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do các phân nhóm virus cúm A như H1N1, H3N2 gây ra. Khác với cảm lạnh thông thường chỉ gây ngạt mũi hoặc hắt hơi nhẹ, cúm A thường khởi phát rất nhanh và rầm rộ. Người mắc thường bị sốt cao đột ngột từ 38,5 đến 40 độ C, rét run, đau nhức mình mẩy dữ dội, mệt lả và đau rát cổ họng kèm ho khan.

Ở phần lớn người có thể trạng khỏe mạnh, hệ miễn dịch sẽ kiểm soát được virus sau khoảng một tuần nghỉ ngơi, bù đủ dịch và hạ sốt đúng cách. Tuy nhiên, tính chất nguy hiểm của cúm A thể hiện ở khả năng lây lan nhanh qua giọt bắn trong không khí và độc lực virus có thể làm tổn thương sâu biểu mô hô hấp. Vì vậy, người mắc bệnh tuyệt đối không nên xem đây là đợt cảm mạo thông thường để tránh tâm lý lơ là.

Những biến chứng nặng do virus cúm A gây ra

Mối nguy lớn nhất của cúm A xuất phát từ các biến chứng thứ phát khi virus xâm nhập sâu hoặc tạo điều kiện cho vi khuẩn bội nhiễm. Biến chứng thường gặp hàng đầu là viêm phổi nguyên phát do virus hoặc viêm phổi bội nhiễm vi khuẩn tụ cầu, phế cầu, khiến phế nang bị đông đặc và suy giảm chức năng trao đổi oxy. Người bệnh có thể rơi vào tình trạng hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển rất nhanh.

Bên cạnh đó, cúm A còn có thể gây viêm tai giữa, viêm xoang mủ, đặc biệt hay gặp ở trẻ nhỏ. Những biến chứng ngoài phổi dù hiếm gặp hơn nhưng cực kỳ nguy kịch gồm viêm cơ tim cấp, viêm màng ngoài tim, suy tim cấp hoặc viêm não, viêm màng não, tiêu cơ vân cấp dẫn đến tổn thương thận. Đối với người có sẵn bệnh nền tim mạch hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, cúm A dễ làm bùng phát đợt cấp gây đe dọa tính mạng.

Đối tượng có nguy cơ cao gặp biến chứng nguy hiểm

Bất kỳ ai cũng có thể nhiễm cúm A, nhưng biến chứng nặng và tử vong thường tập trung vào những nhóm đối tượng có sức đề kháng yếu hoặc cơ địa đặc biệt nhạy cảm. Trẻ sơ sinh và trẻ dưới năm tuổi có đường thở hẹp cùng hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên dễ bị viêm thanh khí phế quản và suy hô hấp. Người cao tuổi từ 65 tuổi trở lên suy giảm đáp ứng miễn dịch cũng chịu tổn thương nặng nề hơn khi virus tấn công.

Phụ nữ trong giai đoạn mang thai có sự thay đổi lớn về dung tích phổi và hệ miễn dịch nên khi mắc cúm A rất dễ gặp biến chứng phổi, đồng thời làm tăng nguy cơ sinh non hoặc sảy thai. Nhóm người mắc bệnh mạn tính như tiểu đường, hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, bệnh mạch vành, xơ gan hoặc người đang dùng thuốc ức chế miễn dịch luôn là nhóm cần theo dõi sát sao nhất để can thiệp kịp thời.

Cách theo dõi tại nhà và thời điểm cần đến bệnh viện ngay

Phần lớn các trường hợp cúm A thể nhẹ có thể được cách ly, chăm sóc và theo dõi sức khỏe tại nhà theo chỉ dẫn của nhân viên y tế. Người bệnh cần dành thời gian nghỉ ngơi tuyệt đối ở phòng thoáng khí, hạn chế tiếp xúc người xung quanh để ngăn phát tán mầm bệnh. Chế độ ăn nên chọn các món lỏng, giàu dinh dưỡng, uống nhiều nước lọc, nước oresol hoặc nước ép trái cây để bù lại lượng dịch mất qua mồ hôi và sốt.

Tuy nhiên, người chăm sóc cần lập tức đưa bệnh nhân đến bệnh viện khi xuất hiện một trong các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm sau: khó thở, thở gấp, thở rút lõm lồng ngực, đau tức ngực kéo dài; môi hoặc đầu ngón tay tím tái; sốt cao liên tục không đáp ứng thuốc hạ sốt thông thường; nôn mửa liên tục không giữ được nước; li bì, lơ mơ, co giật hoặc mê sảng. Ở trẻ nhỏ, dấu hiệu bỏ bú, quấy khóc không dứt hoặc ngủ li bì khó đánh thức là tín hiệu cấp cứu y khoa rõ ràng.

Lưu ý an toàn

Thông tin y khoa trong bài viết mang tính phổ biến kiến thức, không thể thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị trực tiếp của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng virus, kháng sinh hoặc thuốc xông khí dung khi chưa có chỉ định y khoa. Khi có triệu chứng nghi ngờ chuyển nặng, hãy đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Cúm A là bệnh truyền nhiễm thường gặp nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe nếu diễn tiến nặng hoặc xảy ra biến chứng. Người bệnh không nên chủ quan tự chữa tại nhà khi cơ thể sốt cao li bì hoặc khó thở. Chủ động theo dõi sát triệu chứng, thăm khám sớm tại cơ sở y tế và tiêm vắc xin hàng năm là giải pháp hữu hiệu giúp bảo vệ an toàn cho bản thân và gia đình.