Bé ho nhiều do đâu và cha mẹ nên xử trí thế nào cho đúng
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Ho là một phản xạ sinh lý tự nhiên nhằm tống xuất dị vật, chất nhầy và các tác nhân gây kích ứng ra khỏi đường dẫn khí. Tuy nhiên, tình trạng bé ho nhiều, ho dồn dập từng cơn khiến trẻ quấy khóc, mất ngủ và nôn trớ luôn là nỗi trăn trở lớn của các bậc phụ huynh.
Hiểu rõ căn nguyên gây ho giúp cha mẹ có hướng chăm sóc đúng đắn, tránh lạm dụng thuốc bừa bãi và biết thời điểm cần thiết đưa trẻ đến gặp bác sĩ để bảo vệ an toàn cho đường hô hấp của con.
Bé ho nhiều là gì?
Bé ho nhiều là một trong những lý do hàng đầu khiến phụ huynh đưa trẻ đến khám tại các phòng khám nhi khoa. Cơn ho ở trẻ nhỏ có thể biểu hiện dưới nhiều hình thái khác nhau, phổ biến nhất là ho khan từng cơn hoặc ho có đờm nhớt sâu trong lồng ngực. Bản chất của ho không phải là một bệnh riêng biệt mà là cơ chế bảo vệ tự nhiên của cơ thể nhằm làm sạch đường hô hấp. Tuy vậy, khi tần suất ho tăng lên quá mức, trẻ có thể bị kiệt sức, đau rát họng, biếng ăn và gián đoạn giấc ngủ ban đêm. Việc phân biệt nguồn gốc cơn ho do kích ứng môi trường, viêm nhiễm đường hô hấp trên hay tổn thương nhu mô phổi sâu bên dưới đóng vai trò quyết định trong việc hỗ trợ và chăm sóc trẻ an toàn, hiệu quả.
Những nguyên nhân phổ biến khiến bé ho nhiều
Phần lớn các trường hợp bé ho nhiều xuất phát từ tình trạng nhiễm virus đường hô hấp trên như cảm lạnh thông thường hoặc cúm. Khi niêm mạc mũi họng bị viêm, dịch nhầy tiết ra nhiều và chảy ngược xuống thành sau họng, kích thích thụ thể ho hoạt động liên tục. Bên cạnh đó, các bệnh lý đường hô hấp dưới như viêm phế quản, viêm tiểu phế quản hay viêm phổi cũng là nguyên nhân khiến trẻ ho sâu, ho có đờm và kèm theo mệt mỏi. Trẻ có cơ địa dị ứng, hen phế quản thường dễ xuất hiện cơn ho khan hoặc ho rít khi tiếp xúc với phấn hoa, lông thú nuôi, khói bụi hoặc khói thuốc lá. Ngoài ra, trào ngược dạ dày thực quản cũng có thể khiến dịch acid kích thích thanh quản làm bé ho nhiều sau khi ăn hoặc khi nằm ngủ.
Các biện pháp chăm sóc và làm dịu cơn ho an toàn tại nhà
Để hỗ trợ làm dịu đường thở cho trẻ tại nhà, việc đầu tiên cha mẹ cần làm là tăng cường bổ sung nước ấm, sữa hoặc nước súp dinh dưỡng nhằm làm loãng chất nhầy ở cổ họng. Với trẻ trên một tuổi, có thể cho bé uống nửa thìa cà phê mật ong pha nước ấm hoặc dùng các loại siro ho thảo dược từ quất, húng chanh đã được cấp phép. Cha mẹ nên dùng nước muối sinh lý đẳng trương để vệ sinh mũi họng hằng ngày, giúp làm sạch dịch nhầy ứ đọng trước khi trẻ đi ngủ. Giữ độ ẩm phòng ổn định bằng máy tạo ẩm và kê cao nhẹ đầu bé khi ngủ sẽ giảm bớt hiện tượng dịch mũi chảy ngược gây ngứa rát cổ họng. Không gian sinh hoạt cần được thông thoáng, sạch sẽ, không có mùi hóa chất tẩy rửa mạnh hay khói thuốc.
Dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đi khám bác sĩ ngay
Dù phần lớn các cơn ho có thể tự thuyên giảm, cha mẹ tuyệt đối không được chủ quan trước những biểu hiện bất thường. Hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu thấy bé thở nhanh, thở gấp, lồng ngực rút lõm sâu hoặc cánh mũi phập phồng theo từng nhịp thở. Các biểu hiện nguy hiểm khác bao gồm tiếng thở rít khi nằm yên, môi hoặc đầu ngón tay tím tái, li bì, khó đánh thức hoặc bỏ bú hoàn toàn. Ngoài ra, nếu bé ho ra máu, ho kèm sốt cao liên tục không hạ, nôn trớ tất cả mọi thứ hoặc cơn ho xuất hiện đột ngột sau khi trẻ vừa cầm chơi đồ chơi nhỏ hay ăn hạt cứng, cần gọi cấp cứu vì có nguy cơ cao hóc dị vật đường thở.
Lưu ý an toàn
Tuyệt đối không tự ý cho trẻ uống các loại thuốc kháng sinh, thuốc giảm ho ức chế thần kinh trung ương hoặc thuốc xịt mũi co mạch khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa nhi. Việc dùng sai thuốc có thể che lấp triệu chứng nguy hiểm, ức chế phản xạ tống đờm và dẫn đến tác dụng phụ nghiêm trọng. Mọi mẹo dân gian truyền miệng cần được cân nhắc cẩn trọng, không cho trẻ dùng các loại lá cây, thảo dược không rõ nguồn gốc hoặc chưa được kiểm chứng độ an toàn.
Tóm tắt
Ho là phản xạ tự nhiên giúp bảo vệ đường thở của trẻ, nhưng ho nhiều dồn dập luôn cảnh báo các bệnh lý hô hấp cần được quan tâm đúng mực. Phụ huynh nên bình tĩnh nhận diện nguyên nhân, chú trọng các biện pháp chăm sóc nâng đỡ an toàn và giữ ấm cho bé. Quan trọng nhất, hãy chủ động đưa trẻ đi khám chuyên khoa nhi kịp thời khi cơn ho kéo dài hoặc có dấu hiệu nặng để bảo vệ sức khỏe đường thở của con một cách tốt nhất.
Nguồn tham khảo
- Cough: Causes, Mechanisms and Therapy: Placebo Effects of Antitussive Treatments on Cough Associated with Acute Upper Respiratory Tract Infection
- D28. ITCHING AND TWITCHING IN THE AIRWAYS: NERVES AND COUGH: Effect Of Acute Viral Upper Respiratory Tract Infection On Cough Reflex Sensitivity And The Urge-to-Cough Sensation
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Có nên dùng mật ong để giảm ho cho trẻ dưới một tuổi không?
Mật ong chỉ an toàn cho trẻ từ một tuổi trở lên giúp làm dịu họng, tuyệt đối không cho trẻ dưới một tuổi dùng vì nguy cơ ngộ độc độc tố vi khuẩn Clostridium botulinum.
Trẻ bị ho nhiều có nên uống thuốc ức chế cơn ho ngay không?
Thuốc ức chế phản xạ ho không được khuyến cáo tự ý dùng cho trẻ nhỏ vì ho giúp tống đờm nhớt và dị vật ra ngoài; việc chặn phản xạ này có thể làm ứ đọng dịch nhầy và gây nghẹt thở.
Tại sao bé thường ho nhiều hơn vào ban đêm hoặc khi trời lạnh?
Thời tiết hanh khô hoặc bật điều hòa liên tục làm niêm mạc họng của bé bị khô rát, dễ kích ứng tạo thành các cơn ho khan dai dẳng, đặc biệt là vào ban đêm.
Có nên tự ý dùng máy xông khí dung cho trẻ tại nhà không?
Khí dung chỉ được thực hiện khi bác sĩ chuyên khoa nhi thăm khám và chỉ định loại thuốc phù hợp, cha mẹ không được tự ý mua thuốc về xông khí dung tại nhà cho trẻ.
Bé ho nhiều kéo dài bao lâu thì được xem là bất thường cần đi khám?
Trẻ ho kéo dài trên hai tuần được xem là ho mạn tính, gia đình cần đưa bé đi khám chuyên khoa hô hấp nhi để tìm nguyên nhân chính xác như hen phế quản hay viêm xoang.
