Bà bầu hắt xì bị nhói bụng có phải do bệnh lý không

Bà bầu hắt xì bị nhói bụng là gì?

Hiện tượng nhói bụng khi hắt xì ở phụ nữ mang thai là cảm giác đau nhức hoặc thắt nhói xảy ra tức thời tại vùng bụng dưới, hai bên bẹn hoặc hông ngay khi phát sinh phản xạ hắt hơi. Trong y học sản khoa, triệu chứng này thường được giải thích bởi sự kết hợp giữa việc gia tăng áp lực khoang bụng đột ngột và tình trạng quá tải cơ học lên hệ thống dây chằng nâng đỡ tử cung. Khi bước vào thai kỳ, cơ thể người mẹ trải qua nhiều biến đổi về giải phẫu học; tử cung liên tục tăng kích thước và khối lượng, kéo căng các cơ thành bụng và dây chằng xung quanh. Sự co thắt mạnh bất ngờ của cơ hoành và cơ bụng khi hắt xì làm các mô này bị giật căng chớp nhoáng, tạo ra cảm giác nhói buốt nhưng thường tiêu biến rất nhanh sau đó.

Sự gia tăng áp lực ổ bụng đột ngột khi phụ nữ mang thai hắt xì

Khi phụ nữ mang thai hắt hơi hoặc ho mạnh, cơ hoành cùng nhóm cơ thành bụng sẽ co thắt tức thì nhằm tạo lực tống luồng không khí ra ngoài qua đường hô hấp. Phản xạ tự nhiên này làm gia tăng đáng kể áp lực bên trong khoang bụng trong khoảng thời gian rất ngắn.

Ở trạng thái bình thường, các mô mềm có thể thích ứng linh hoạt với sự thay đổi áp lực này. Tuy nhiên trong thai kỳ, sự phát triển của thai nhi khiến thành bụng và các cơ quan lân cận luôn ở trạng thái căng phồng. Khi áp lực nội áp tăng vọt bất ngờ do hắt xì, toàn bộ vùng bụng dưới và khung chậu phải chịu một lực chấn động cục bộ, kích thích các thụ thể cảm giác và tạo nên cảm giác nhói buốt thoáng qua. Tình trạng này mang tính cơ học đơn thuần, diễn ra trong tích tắc và thường giảm dần ngay khi cơ bụng được thả lỏng.

Tác động kéo căng dây chằng tròn nâng đỡ tử cung khi thai nhi lớn dần

Nguyên nhân thường gặp nhất dẫn tới hiện tượng nhói bụng khi hắt xì là sự căng giãn của dây chằng tròn nâng đỡ tử cung. Bình thường, hai dải mô sợi này giữ tử cung ở vị trí cân bằng bên trong khung chậu. Khi tuổi thai tăng lên, đặc biệt từ tam cá nguyệt thứ hai, tử cung phình to và nặng hơn khiến các dây chằng tròn bị kéo dài và mỏng đi rõ rệt.

Mỗi khi thai phụ hắt xì, ho hoặc thay đổi tư thế đột ngột, dây chằng tròn bị giật mạnh tương tự như một sợi dây chun bị kéo căng quá mức. Lực kéo đột ngột này tạo ra cơn đau nhói nhanh ở một bên hoặc cả hai bên hông và vùng bẹn. Đau dây chằng tròn là một hiện tượng sinh lý bình thường của thai kỳ, không gây hại cho sự phát triển của thai nhi và sẽ biến mất khi cơ thể nghỉ ngơi.

Phân biệt nhói bụng sinh lý với các dấu hiệu bệnh lý sản khoa cần chú ý

Dù phần lớn các trường hợp nhói bụng khi hắt xì là lành tính, thai phụ vẫn cần phân biệt với những nguyên nhân bệnh lý tiềm ẩn cần can thiệp y tế. Hiện tượng đau bụng sinh lý thường chỉ kéo dài vài giây, biến mất khi nghỉ ngơi và hoàn toàn không đi kèm các biểu hiện bất thường khác.

Ngược lại, nếu cơn đau xuất hiện liên tục, đau quặn từng cơn, bụng gồng cứng hoặc kèm theo triệu chứng ra máu âm đạo, tiết dịch âm đạo bất thường, sốt, ớn lạnh, tiểu buốt, thai phụ cần cảnh giác với nguy cơ dọa sảy thai, sinh non, nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc viêm ruột thừa. Đây là những tình trạng bệnh lý cấp tính đòi hỏi phải được nhân viên y tế tại các cơ sở chuyên khoa thăm khám, siêu âm và làm xét nghiệm chẩn đoán kịp thời.

Biện pháp giảm bớt cảm giác khó chịu và tư thế nâng đỡ bụng phù hợp

Để hạn chế tối đa cảm giác nhói buốt mỗi khi chuẩn bị hắt xì, mẹ bầu có thể chủ động điều chỉnh tư thế của mình. Khi nhận thấy cơn buồn hắt xì sắp xuất hiện, thay vì ưỡn người ra sau hoặc đứng thẳng, thai phụ nên hơi gập hông về phía trước, chùng nhẹ đầu gối và dùng một hoặc hai bàn tay nhẹ nhàng nâng đỡ vùng bụng dưới. Tư thế này giúp giảm độ căng của các nhóm cơ bụng và chùng dây chằng tròn, từ đó hấp thu lực chấn động tốt hơn.

Bên cạnh đó, việc duy trì vận động nhẹ nhàng mỗi ngày qua các bài tập giãn cơ đáy chậu, yoga dành cho thai phụ hoặc bơi lội cũng giúp tăng cường độ dẻo dai của hệ thống cơ xương chậu. Thai phụ cần tránh các động tác vặn xoắn người đột ngột, không mang vác vật nặng và dành thời gian nghỉ ngơi hợp lý để các dây chằng có thời gian hồi phục độ đàn hồi.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức sức khỏe thường thức và không thể thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa phụ sản. Cơ địa và diễn tiến thai kỳ của mỗi người phụ nữ là hoàn toàn khác nhau. Khi gặp phải các cơn đau bụng kéo dài, đau dữ dội hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường như ra máu, sốt cao, thai phụ cần đến ngay các cơ sở y tế uy tín để được kiểm tra và tư vấn hướng xử trí an toàn. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hay áp dụng các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng.

Tóm tắt

Cảm giác nhói bụng khi hắt hơi trong thai kỳ phần lớn bắt nguồn từ phản ứng căng dãn cơ học vô hại của các dây chằng nâng đỡ tử cung. Mẹ bầu không nên quá căng thẳng nhưng cần giữ thái độ theo dõi cẩn trọng. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường đi kèm hoặc cơn đau không thuyên giảm, việc thăm khám bác sĩ sản khoa là bước cần thiết để bảo vệ an toàn cho cả mẹ và thai nhi.