Ăn uống an toàn trong mùa mưa lũ để phòng ngừa ngộ độc và bệnh tiêu hóa

Ăn uống an toàn trong mùa mưa lũ

Trong điều kiện ngập lụt và mưa lũ kéo dài, nguy cơ ngộ độc thực phẩm cũng như nhiễm trùng đường tiêu hóa tăng cao rõ rệt. Nước lũ chứa lượng lớn vi sinh vật gây bệnh như vi khuẩn Salmonella, Escherichia coli, Vibrio cholerae cùng các loại vi rút và ký sinh trùng. Khi nguồn nước giếng hoặc nước máy bị ô nhiễm, việc sơ chế và nấu nướng không bảo đảm an toàn sẽ khiến mầm bệnh dễ dàng xâm nhập vào cơ thể. Bên cạnh đó, tình trạng mất điện kéo dài trong mùa lũ làm cho thực phẩm bảo quản trong tủ lạnh nhanh bị hư hỏng, ôi thiu. Việc tiêu thụ những thực phẩm nhiễm bẩn này có thể dẫn đến rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy cấp, lỵ trực khuẩn, ngộ độc thức ăn và các bệnh nhiễm trùng nguy hiểm khác. Do đó, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và nguồn nước là yếu tố cốt lõi để duy trì sức khỏe trong và sau mùa mưa lũ.

Lựa chọn và sơ chế thực phẩm an toàn trong mùa mưa lũ

Trong thời gian xảy ra ngập lụt, nguồn thực phẩm tươi sống rất dễ bị ô nhiễm bề mặt hoặc ôi thiu nhanh chóng. Người dân chỉ nên mua và sử dụng thực phẩm từ các cơ sở uy tín, bao bì còn nguyên vẹn và không có dấu hiệu nấm mốc hay ngửi thấy mùi lạ. Tuyệt đối không tiêu thụ các loại gia súc, gia cầm hoặc thủy sản đã chết do ngập lụt, nước cuốn hay không rõ nguyên nhân. Các loại rau củ quả tươi thu hoạch từ những vùng đất bị ngập nước lũ cũng chứa nhiều nguy cơ nhiễm vi sinh vật và hóa chất độc hại, cần được loại bỏ hoặc rửa sạch nhiều lần dưới dòng nước chảy an toàn trước khi chế biến.

Đối với thực phẩm đóng hộp, người tiêu dùng cần kiểm tra kỹ hạn sử dụng, phần vỏ hộp không bị móp méo, phồng rộp hay gỉ sét. Trước khi mở hộp, hãy rửa sạch bề mặt nắp hộp để tránh vi khuẩn rơi vào thức ăn bên trong. Việc sơ chế nguyên liệu sống và chín phải được thực hiện riêng biệt, sử dụng dao thớt khác nhau nhằm ngăn ngừa tình trạng lây nhiễm chéo vi khuẩn gây bệnh tiêu hóa.

Nguyên tắc nấu chín và bảo quản thức ăn đúng cách

Ăn chín uống sôi là quy tắc vàng quan trọng nhất giúp tiêu diệt hầu hết các loại vi khuẩn, vi rút và ký sinh trùng có trong thực phẩm. Tất cả các món ăn từ thịt, cá, trứng và hải sản đều cần được nấu chín kỹ ở nhiệt độ cao trước khi sử dụng. Người dân nên hạn chế tối đa việc ăn các món sống hoặc tái như gỏi cá, tiết canh, rau sống hay trứng lòng đào trong suốt thời điểm mưa lũ ngập lụt.

Thức ăn sau khi nấu chín nên được tiêu thụ ngay trong vòng hai giờ. Nếu không ăn hết, thực phẩm cần được đậy kín cẩn thận để tránh ruồi nhặng và côn trùng xâm nhập. Trong trường hợp bị mất điện kéo dài, thực phẩm lưu trữ trong tủ lạnh có thể bị hư hỏng nhanh chóng. Thức ăn dễ hư hỏng nếu để ở nhiệt độ phòng quá hai giờ cần được loại bỏ để đảm bảo an toàn. Khi đun lại thức ăn thừa, phải đảm bảo thực phẩm sôi đều toàn bộ trước khi ăn và tuyệt đối không ăn thức ăn đã có mùi ôi thiu hoặc biến màu.

Sử dụng và xử lý nguồn nước sinh hoạt đạt chuẩn an toàn

Nước sinh hoạt và nước uống bị ô nhiễm là nguyên nhân hàng đầu gây bùng phát dịch bệnh đường tiêu hóa trong mùa mưa lũ. Khi nguồn nước máy hoặc nước giếng khoan bị nhiễm bẩn do nước lũ tràn vào, người dân tuyệt đối không uống trực tiếp nước chưa qua xử lý. Nước dùng để uống và nấu ăn bắt buộc phải được đun sôi hoàn toàn trong ít nhất một đến ba phút để tiêu diệt mầm bệnh.

Trong điều kiện thiếu nước sạch sinh hoạt, có thể áp dụng các biện pháp làm trong nước bằng phèn chua hoặc lọc qua vải sạch, sau đó tiến hành khử trùng nước bằng hóa chất theo đúng hướng dẫn của cán bộ y tế như viên khử trùng Aquatabs hoặc Chloramine B. Tuy nhiên, nước đã khử trùng bằng hóa chất vẫn cần được đun sôi trước khi uống trực tiếp. Nước sạch sau khi đun sôi nên được bảo quản trong các chứa có nắp đậy kín, lau chùi sạch sẽ hằng ngày và không để lâu quá 24 giờ để tránh tái nhiễm khuẩn từ môi trường xung quanh.

Giữ gìn vệ sinh cá nhân và dụng cụ nhà bếp

Bên cạnh việc kiểm soát nguồn thực phẩm và nước uống, vệ sinh cá nhân đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc ngăn chặn vi khuẩn lây lan. Mọi thành viên trong gia đình cần duy trì thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch hoặc dung dịch sát khuẩn tay. Những thời điểm bắt buộc phải rửa tay bao gồm trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi tiếp xúc với nước lũ hoặc dọn dẹp chất thải.

Dụng cụ chế biến như bát đĩa, xoong nồi, dao thớt và khu vực nhà bếp cần được rửa sạch bằng xà phòng và lau khô sau mỗi lần sử dụng. Nơi cất giữ dụng cụ ăn uống phải khô ráo, kê cao hơn mực nước ngập để tránh ẩm mốc và sự xâm nhập của các loài côn trùng, chuột hay gián vốn phát triển mạnh trong mùa mưa lũ.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho lời khuyên hoặc chỉ định y khoa. Khi xảy ra ngập lụt, người dân tuyệt đối không tự ý dùng các loại thuốc kháng sinh hay thuốc cầm tiêu chảy khi chưa có ý kiến của bác sĩ. Việc tự điều trị có thể làm nặng thêm tình trạng nhiễm trùng hoặc che lấp triệu chứng nguy hiểm của các bệnh lây nhiễm qua đường tiêu hóa.

Tóm tắt

Chủ động thực hiện các biện pháp ăn uống an toàn trong mùa mưa lũ là cách hiệu quả nhất để phòng tránh các bệnh truyền nhiễm đường tiêu hóa và bảo vệ sức khỏe gia đình. Mỗi người dân cần tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc ăn chín uống sôi, sử dụng nước sạch và giữ gìn vệ sinh cá nhân để vượt qua mùa thiên tai một cách an toàn.