5 cách chăm sóc sức khỏe người bệnh tim mạch mùa dịch Covid-19 an toàn tại nhà
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Người mắc các bệnh lý tim mạch như tăng huyết áp, suy tim, bệnh mạch vành hoặc rối loạn nhịp tim là nhóm đối tượng có nguy cơ cao gặp phải biến chứng nặng nếu không may nhiễm virus đường hô hấp, bao gồm Covid-19. Tình trạng nhiễm trùng hô hấp có thể làm gia tăng gánh nặng lên hệ tuần hoàn, gây mất ổn định các mảng xơ vữa và thúc đẩy đợt suy tim cấp.
Để bảo vệ sức khỏe và duy trì chất lượng cuộc sống trong giai đoạn dịch bệnh lưu hành, việc trang bị kiến thức chăm sóc toàn diện tại nhà là vô cùng thiết yếu. Việc chủ động áp dụng các thói quen sinh hoạt an toàn, tuân thủ đơn thuốc và chuẩn bị sẵn kế hoạch liên lạc y tế sẽ giúp người bệnh an tâm vượt qua mùa dịch một cách an toàn.
Chăm sóc người bệnh tim mạch mùa dịch Covid-19 là gì?
Bệnh tim mạch là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và suy giảm sức khỏe trên toàn cầu, đặc biệt nhạy cảm trước các tác nhân gây viêm đường hô hấp cấp tính. Khi cơ thể người bệnh tim mạch bị virus tấn công, phản ứng viêm toàn thân và tình trạng thiếu hụt oxy có thể khiến quả tim phải làm việc nhiều hơn để đáp ứng nhu cầu tưới máu cho các mô, từ đó dễ làm bùng phát các biến cố tim mạch cấp.
Chăm sóc sức khỏe cho người bệnh tim mạch trong mùa dịch không chỉ đơn thuần là phòng ngừa virus xâm nhập, mà còn bao gồm chiến lược toàn diện nhằm duy trì huyết áp ổn định, hạn chế căng thẳng tâm lý, bảo đảm nguồn thuốc điều trị không bị gián đoạn và kịp thời nhận biết những dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm. Sự phối hợp chặt chẽ giữa người bệnh, người thân trong gia đình và các bác sĩ chuyên khoa tim mạch chính là nền tảng vững chắc để bảo vệ hệ tuần hoàn một cách hiệu quả nhất.
Tuân thủ phác đồ điều trị và dự phòng thuốc đầy đủ
Duy trì dùng thuốc theo đơn là nguyên tắc quan trọng nhất đối với người có bệnh lý nền như tăng huyết áp, suy tim, bệnh mạch vành hoặc rối loạn nhịp tim. Việc tự ý ngưng thuốc hoặc quên uống thuốc có thể dẫn đến cơn tăng huyết áp kịch phát, rối loạn nhịp hoặc đợt cấp của suy tim rất nguy hiểm. Gia đình nên hỗ trợ kiểm tra lượng thuốc điều trị định kỳ để chuẩn bị dự phòng đủ dùng trong vòng tối thiểu từ hai đến bốn tuần, tránh tình trạng gián đoạn điều trị do các yêu cầu giãn cách xã hội hoặc khó khăn khi di chuyển đến cơ sở y tế. Khi cần thay đổi liều lượng hoặc có băn khoăn về tác dụng phụ, người bệnh cần thảo luận trực tiếp với bác sĩ thông qua hình thức tư vấn từ xa thay vì tự ý điều chỉnh.
Chủ động theo dõi huyết áp nhịp tim và cân nặng tại nhà
Tự theo dõi sức khỏe tại nhà giúp phát hiện sớm các bất thường về tuần hoàn để kịp thời xử trí. Người bệnh hoặc người thân nên đo huyết áp và kiểm tra nhịp tim đều đặn vào thời điểm cố định mỗi ngày, tốt nhất là vào buổi sáng trước khi uống thuốc và buổi chiều tối. Việc ghi chép các chỉ số vào một cuốn sổ theo dõi sẽ cung cấp dữ liệu rất hữu ích cho bác sĩ trong các lần tái khám. Ngoài huyết áp, người bệnh cần chú ý thêm chỉ số bão hòa oxy trong máu SpO2 nếu có thiết bị kẹp đầu ngón tay, cùng các dấu hiệu như tăng cân nhanh bất thường trong vài ngày, khó thở khi nằm hoặc xuất hiện phù ở hai chi dưới để báo ngay cho nhân viên y tế phụ trách.
Duy trì chế độ dinh dưỡng thanh đạm và kiểm soát dịch nạp
Một chế độ ăn uống khoa học đóng vai trò hỗ trợ ổn định huyết áp và bảo vệ chức năng co bóp của cơ tim. Người bệnh tim mạch cần giảm lượng muối tiêu thụ trong bữa ăn hàng ngày, hạn chế các món kho đậm vị, dưa cà muối và thực phẩm chế biến sẵn. Tăng cường bổ sung rau xanh, trái cây tươi giàu chất chống oxy hóa, ngũ cốc nguyên hạt và các nguồn đạm nạc như cá, thịt gia cầm bỏ da hoặc đậu đỗ. Đồng thời, người bệnh cần uống đủ lượng nước ấm mỗi ngày tùy theo mức độ khuyến cáo của bác sĩ đối với từng tình trạng bệnh, đặc biệt bệnh nhân suy tim cần tuân thủ nghiêm ngặt lượng dịch nạp vào để tránh tình trạng quá tải thể tích tuần hoàn.
Vận động thể lực vừa sức và tập thở sâu trong nhà
Việc hạn chế ra ngoài không có nghĩa là người bệnh nằm hoặc ngồi một chỗ quá lâu, bởi lối sống tĩnh tại kéo dài làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối tĩnh mạch sâu và suy giảm thể lực. Người bệnh nên duy trì các bài vận động nhẹ nhàng trong không gian thoáng mát tại nhà như đi bộ chậm quanh phòng, tập các động tác xoay khớp, vươn vai hoặc tập thở cơ hoành từ 20 đến 30 phút mỗi ngày. Vận động vừa sức giúp tăng cường lưu thông máu, hỗ trợ kiểm soát đường huyết và huyết áp, đồng thời nâng cao dung tích phổi. Nếu trong quá trình tập luyện xuất hiện cảm giác tức ngực, hồi hộp, hoa mắt hoặc hụt hơi, người bệnh cần dừng lại ngay để nghỉ ngơi.
Thực hiện các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm virus nghiêm ngặt
Người có bệnh nền tim mạch thuộc nhóm đối tượng dễ gặp diễn tiến nặng nếu nhiễm virus SARS-CoV-2, do đó các biện pháp phòng lây nhiễm cần được thực hiện triệt để. Người bệnh nên đeo khẩu trang đạt chuẩn khi bắt buộc phải tiếp xúc với người ngoài, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, và hạn chế đến những nơi tập trung đông người trong thời điểm dịch bệnh gia tăng. Giữ không gian sống thông thoáng, sạch sẽ, mở cửa đón gió tự nhiên thay vì sử dụng điều hòa kín. Người bệnh cũng cần chủ động trao đổi với bác sĩ tim mạch về việc tiêm phòng các loại vắc xin cần thiết như vắc xin phòng Covid-19 và cúm mùa nhằm củng cố hàng rào miễn dịch cho cơ thể.
Lưu ý an toàn
Mọi thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục thường thức sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa tim mạch. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý đổi thuốc, ngưng thuốc hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc. Khi xuất hiện các triệu chứng cấp cứu như đau ngực dữ dội, khó thở tăng nhanh hoặc suy giảm ý thức, cần liên hệ ngay cơ sở y tế gần nhất.
Tóm tắt
Chăm sóc người mắc bệnh tim mạch trong mùa dịch Covid-19 đòi hỏi sự kiên trì và phối hợp chặt chẽ giữa bệnh nhân, gia đình và nhân viên y tế. Việc duy trì dùng thuốc đúng lịch, tuân thủ chế độ dinh dưỡng, vận động nhẹ nhàng cùng các biện pháp bảo vệ hô hấp sẽ giúp kiểm soát bệnh ổn định và giảm thiểu nguy cơ biến chứng nặng.
Nguồn tham khảo
- The ESC Textbook of Cardiovascular Medicine: Exercise and sport in the management of cardiovascular diseases (ischaemic heart disease, heart failure, and hypertension)
- ESC CardioMed: Exercise and sport in the management of cardiovascular diseases (ischaemic heart disease, heart failure, and hypertension)
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Người bệnh tim mạch có nên tạm ngừng thuốc định kỳ khi mắc Covid-19 không?
Người bệnh tim mạch tuyệt đối không được tự ý ngừng hoặc giảm liều thuốc đang điều trị, kể cả khi nghi ngờ nhiễm Covid-19. Hãy liên hệ ngay với bác sĩ tim mạch để được hướng dẫn xử trí phù hợp theo từng trường hợp cụ thể.
Tần suất đo huyết áp và nhịp tim tại nhà bao nhiêu lần là phù hợp?
Người bệnh nên ghi chép huyết áp và nhịp tim 1 đến 2 lần mỗi ngày vào cùng một thời điểm, tốt nhất là buổi sáng sau khi thức dậy hoặc khi cơ thể cảm thấy mệt mỏi, choáng váng bất thường.
Người có tiền sử nhồi máu cơ tim có thể tiêm vắc xin ngừa Covid-19 không?
Vắc xin giúp giảm đáng kể nguy cơ diễn tiến nặng ở người có bệnh nền. Người bệnh tim mạch nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị để được khám sàng lọc và tư vấn tiêm chủng đúng phác đồ.
Những bài tập thể dục nào an toàn cho người bệnh tim mạch khi hạn chế ra ngoài?
Người bệnh nên ưu tiên đi bộ nhẹ nhàng trong nhà, tập các động tác kéo giãn cơ bắp hoặc tập thở sâu dưỡng sinh khoảng 20 đến 30 phút mỗi ngày, tránh các bài tập gắng sức quá mức.
Khi nào người bệnh tim mạch cần được đưa đi cấp cứu ngay lập tức?
Cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện ngay khi có dấu hiệu đau thắt ngực dữ dội, khó thở liên tục, môi tím tái, nói ngọng hoặc yếu liệt một bên cơ thể.
