Zona thần kinh liên sườn có lây không và lưu ý phòng ngừa

Zona thần kinh liên sườn có lây không?

Zona thần kinh liên sườn xảy ra khi virus Varicella zoster tái hoạt động sau thời gian dài nằm ẩn trong các hạch thần kinh từ lần mắc thủy đậu trước đó. Virus di chuyển dọc theo dải dây thần kinh liên sườn, hình thành dải mụn nước gây đau rát ngực hoặc sườn. Thắc mắc zona thần kinh liên sườn có lây không là nỗi bận tâm của nhiều gia đình khi có người thân mắc bệnh. Bản chất của căn bệnh này xuất phát từ bên trong cơ thể người đã mang sẵn mầm bệnh, nhưng dịch từ tổn thương mụn nước vẫn chứa virus có khả năng phát tán ra môi trường ngoài. Việc hiểu rõ cơ chế lây truyền giúp người bệnh và người xung quanh chủ động áp dụng các biện pháp bảo vệ phù hợp, hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm mầm bệnh cho những đối tượng nhạy cảm trong gia đình và cộng đồng.

Cơ chế lây truyền virus từ tổn thương zona thần kinh liên sườn

Virus Varicella zoster lưu hành trong dịch mụn nước ở dải da do dây thần kinh liên sườn chi phối. Con đường lây nhiễm chủ yếu là tiếp xúc trực tiếp da chạm da với tổn thương đang rỉ dịch. Ngoài ra, việc chạm vào các vật dụng cá nhân như khăn tắm, quần áo bị dính dịch mụn nước cũng có thể làm lây lan virus nếu tay tiếp xúc tiếp tục chạm lên mắt, mũi hoặc miệng.

Khả năng lây nhiễm cao nhất diễn ra ở giai đoạn mụn nước mới xuất hiện và rỉ dịch. Khi các nốt mụn nước đóng vảy hoàn toàn, nguy cơ lây truyền virus ra môi trường sẽ giảm đi đáng kể. Đối với những trường hợp mụn nước được che chắn kín đáo bằng gạc y tế sạch, khả năng phát tán virus qua không khí là cực kỳ thấp.

Các đối tượng dễ gặp rủi ro khi tiếp xúc với người mắc bệnh

Mặc dù virus chỉ gây ra bệnh thủy đậu ở người chưa có miễn dịch, một số nhóm đối tượng đặc biệt cần tuyệt đối tránh tiếp xúc với dịch mụn nước zona thần kinh liên sườn. Phụ nữ mang thai chưa từng mắc thủy đậu là nhóm cần bảo vệ hàng đầu, vì virus có thể ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của thai nhi.

Trẻ sơ sinh chưa đạt độ tuổi tiêm chủng vắc xin thủy đậu cũng có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, rất dễ bị nhiễm bệnh. Bên cạnh đó, người bị suy giảm miễn dịch như bệnh nhân ung thư đang điều trị hoặc người dùng thuốc chống thải ghép có nguy cơ cao bùng phát thủy đậu nghiêm trọng khi lỡ tiếp xúc với nguồn lây. Việc chủ động cách ly và không dùng chung đồ dùng cá nhân với các đối tượng này là rất cần thiết.

Biện pháp kiểm soát và hạn chế lây lan dịch mụn nước tại nhà

Để ngăn ngừa virus Varicella zoster phát tán ra môi trường sống, người bệnh zona thần kinh liên sườn cần tuân thủ các quy tắc vệ sinh cá nhân. Vùng tổn thương dọc dây thần kinh liên sườn nên được che phủ nhẹ nhàng bằng gạc mỏng vô trùng để tránh dịch mụn nước dính vào quần áo hoặc các vật dụng xung quanh.

Người bệnh và người chăm sóc cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy sau khi chạm vào vùng da tổn thương hoặc thay băng gạc. Tất cả khăn mặt, quần áo của người mắc bệnh nên được giặt riêng và phơi khô ráo. Tuyệt đối không gãi hoặc tự ý nặn vỡ các nốt mụn nước vì hành động này làm tăng nguy cơ lây nhiễm cho người khác và dễ gây nhiễm trùng da thứ phát.

Vai trò của vắc xin và tư vấn y tế trong phòng ngừa

Tiêm vắc xin là phương pháp hiệu quả giúp tạo miễn dịch chủ động đối với virus Varicella zoster. Đối với những người chưa từng mắc thủy đậu, việc tiêm vắc xin ngừa thủy đậu giúp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh khi vô tình tiếp xúc với người bị zona. Đối với người lớn tuổi, vắc xin phòng bệnh zona chuyên biệt hỗ trợ tái lập hệ miễn dịch, làm giảm nguy cơ bùng phát bệnh và hạn chế tính nghiêm trọng của cơn đau thần kinh liên sườn.

Khi nghi ngờ mắc zona thần kinh liên sườn với biểu hiện đau rát ngực kèm nổi mụn nước, người bệnh nên đến khám tại chuyên khoa da liễu hoặc thần kinh. Thăm khám sớm giúp bác sĩ đưa ra đánh giá chính xác, hướng dẫn cách chăm sóc vết thương chuẩn y khoa và chỉ định hướng kiểm soát cơn đau phù hợp.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa tổng quan và không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc bôi, thuốc uống hoặc áp dụng các phương pháp dân gian đắp lá lên mụn nước zona thần kinh liên sườn khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế. Nếu xuất hiện các dấu hiệu nhiễm trùng như sốt cao, mụn nước hóa mủ hoặc đau rát dữ dội kéo dài, cần đến ngay cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Zona thần kinh liên sườn không lây truyền trực tiếp thành bệnh zona nhưng dịch mụn nước chứa virus Varicella zoster có thể gây ra bệnh thủy đậu ở người chưa có miễn dịch. Việc giữ vệ sinh tổn thương, che chắn gạc sạch và rửa tay thường xuyên là biện pháp giúp bảo vệ người thân xung quanh. Khi phát hiện các triệu chứng đau rát dọc sườn, người bệnh nên chủ động đến thăm khám tại cơ sở y tế để nhận hướng dẫn chăm sóc an toàn và hiệu quả nhất.