Xuất huyết dạ dày có phải mổ không và khi nào cần can thiệp phẫu thuật
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Xuất huyết dạ dày là một biến chứng cấp cứu tiêu hóa nguy hiểm khiến nhiều người bệnh và gia đình lo lắng không biết tình trạng này có bắt buộc phải mổ hay không. Thực tế lâm sàng cho thấy, đa số các trường hợp chảy máu dạ dày ngày nay đều có thể kiểm soát hiệu quả bằng điều trị nội khoa kết hợp kỹ thuật nội soi can thiệp.\n\nPhẫu thuật chỉ được xem là giải pháp cứu cánh sau cùng khi máu vẫn tiếp tục chảy dữ dội bất chấp các nỗ lực cầm máu qua nội soi, hoặc khi xuất hiện đồng thời các biến chứng ngoại khoa nghiêm trọng như thủng ổ loét hay sốc mất máu không hồi phục. Việc nhận biết sớm tình trạng bệnh và đến viện kịp thời giữ vai trò then chốt giúp tránh được cuộc mổ phức tạp.
Xuất huyết dạ dày có phải mổ không là gì?
Xuất huyết dạ dày là hiện tượng niêm mạc dạ dày bị tổn thương khiến mạch máu bị rách và giải phóng máu vào lòng ống tiêu hóa. Đây là một dạng xuất huyết tiêu hóa trên thường gặp, bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân như loét dạ dày tá tràng tiến triển, viêm dạ dày trợt cấp do căng thẳng, dùng thuốc chống viêm giảm đau không steroid, hội chứng Mallory-Weiss hoặc tăng áp lực tĩnh mạch cửa. Tùy thuộc vào mức độ thương tổn của mạch máu, xuất huyết có thể diễn ra âm ỉ rỉ rả hoặc bùng phát ồ ạt, đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh nếu không được cấp cứu kịp thời. Việc xác định xuất huyết dạ dày có phải mổ không phụ thuộc chặt chẽ vào mức độ mất máu, khả năng đáp ứng với thủ thuật nội soi can thiệp và tình trạng tổn thương thực thể tại dạ dày.
Xuất huyết dạ dày có bắt buộc phải phẫu thuật không
Khi xảy ra tình trạng chảy máu trong đường tiêu hóa trên, phần lớn người bệnh đều băn khoăn liệu xuất huyết dạ dày có phải mổ không. Trong thực hành y khoa hiện đại, phần lớn các trường hợp xuất huyết dạ dày không cần đến phẫu thuật mở bụng. Nhờ sự phát triển vượt bậc của kỹ thuật nội soi can thiệp đường tiêu hóa và các loại thuốc ức chế tiết axit dịch vị mạnh, khoảng 80 đến 90 phần trăm người bệnh có thể cầm máu thành công bằng phương pháp bảo tồn.\n\nBác sĩ sẽ ưu tiên hồi sức nội khoa tích cực, truyền dịch, truyền máu nếu có thiếu máu cấp, kết hợp dùng thuốc giảm tiết axit qua đường tĩnh mạch. Sau đó, thủ thuật nội soi dạ dày can thiệp được tiến hành sớm để tiếp cận trực tiếp điểm chảy máu. Chỉ một tỷ lệ nhỏ người bệnh có tổn thương mạch máu lớn, ổ loét xơ chai sâu hoặc không đáp ứng với các biện pháp can thiệp ít xâm lấn mới cần tính đến chỉ định mổ. Do đó, người bệnh và gia đình không nên quá hoang mang mà cần phối hợp chặt chẽ với cơ sở y tế chuyên khoa để có đánh giá chính xác nhất.
Các biện pháp can thiệp ưu tiên trước khi xem xét phẫu thuật
Trước khi cân nhắc đến phẫu thuật ngoại khoa, đội ngũ y tế luôn ưu tiên áp dụng các biện pháp can thiệp cầm máu ít xâm lấn. Phương pháp đóng vai trò trụ cột hiện nay là nội soi thực quản dạ dày tá tràng kết hợp can thiệp cầm máu trong vòng 12 đến 24 giờ đầu kể từ khi nhập viện.\n\nTrong quá trình nội soi, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa có thể sử dụng nhiều kỹ thuật khác nhau tùy theo dạng tổn thương. Các kỹ thuật phổ biến bao gồm kẹp clip kim loại để ép chặt mạch máu đang phun máu, đốt nhiệt đông điện hoặc dùng đầu dò nhiệt để làm đông vón protein tại đáy ổ loét, và tiêm xơ hoặc tiêm dung dịch cầm máu quanh vùng tổn thương. Ngoài ra, việc dùng thuốc ức chế bơm proton liều cao liên tục đóng vai trò then chốt giúp nâng độ pH trong dạ dày, tạo điều kiện thuận lợi cho cục máu đông hình thành bền vững. Một số trường hợp có thể được can thiệp nút mạch qua da dưới hướng dẫn của chụp mạch số hóa xóa nền, giúp chặn dòng máu đến ổ tổn thương mà không cần mở ổ bụng.
Khi nào người bệnh xuất huyết dạ dày cần phải mổ cấp cứu
Phẫu thuật điều trị xuất huyết dạ dày là chỉ định bắt buộc trong các tình huống cấp cứu ngoại khoa khi các biện pháp ít xâm lấn không đem lại kết quả hoặc người bệnh đối diện với nguy cơ tử vong do mất máu quá nhanh. Trường hợp điển hình nhất là khi nội soi can thiệp thất bại từ hai lần trở lên nhưng máu vẫn tiếp tục chảy ồ ạt từ ổ loét.\n\nChỉ định mổ cũng được đưa ra khi xuất huyết đi kèm với biến chứng thủng dạ dày hoặc thủng tá tràng, gây viêm phúc mạc cấp tính đe dọa toàn thân. Bên cạnh đó, những bệnh nhân bị loét dạ dày kích thước quá lớn, loét xơ chai ăn sâu vào các nhánh động mạch lớn như động mạch vị tá tràng, hoặc người bệnh rơi vào trạng thái sốc mất máu nặng không thể ổn định huyết áp dù đã truyền lượng máu lớn cũng cần phẫu thuật khẩn cấp. Ngoài ra, nếu xuất huyết dạ dày xuất phát từ khối u ác tính hoặc polyp lớn hoại tử chảy máu, bác sĩ ngoại khoa sẽ tiến hành cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ dạ dày để xử lý dứt điểm nguyên nhân tổn thương.
Chăm sóc và theo dõi người bệnh sau can thiệp dạ dày
Sau khi trải qua can thiệp cầm máu hoặc phẫu thuật dạ dày, giai đoạn chăm sóc hậu phẫu đóng vai trò quyết định đến việc ngăn ngừa biến chứng và tránh chảy máu thứ phát. Người bệnh cần được nằm theo dõi chặt chẽ tại phòng hồi sức hoặc khoa ngoại tiêu hóa để giám sát các chỉ số sinh tồn như mạch, huyết áp, nhịp thở và màu sắc phân.\n\nTrong những ngày đầu, người bệnh thường được đặt ống thông dạ dày để theo dõi dịch dẫn lưu và nhịn ăn hoàn toàn, dinh dưỡng sẽ được cung cấp qua đường tĩnh mạch. Khi tình trạng ổn định, bác sĩ sẽ hướng dẫn bắt đầu tập ăn từng ngụm nước nhỏ, chuyển dần sang thức ăn lỏng, nguội và dễ tiêu hóa như súp hay cháo loãng. Bên cạnh đó, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ dùng thuốc bảo vệ niêm mạc, thuốc ức chế axit và phác đồ điều trị vi khuẩn nếu có chỉ định, đồng thời hạn chế vận động gắng sức trong những tuần đầu sau phẫu thuật.
Lưu ý an toàn
Các thông tin y tế trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức thường thức và không thể thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Xuất huyết dạ dày là tình trạng cấp cứu, người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc cầm máu, uống nước lá hoặc tự áp dụng các bài thuốc dân gian tại nhà. Mọi quyết định can thiệp phẫu thuật hay điều trị bảo tồn đều phải dựa trên kết quả thăm khám và chỉ định lâm sàng trực tiếp từ bác sĩ.
Tóm tắt
Phần lớn các đợt xuất huyết dạ dày hiện nay được kiểm soát hiệu quả bằng nội soi cầm máu và dùng thuốc đường tĩnh mạch mà không cần mổ. Phẫu thuật chỉ là phương án can thiệp cuối cùng dành cho các ca chảy máu kháng trị hoặc có thủng tạng. Người bệnh tuyệt đối không chủ quan khi thấy dấu hiệu nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen, cần đến bệnh viện ngay để được chẩn đoán và xử trí đúng thời điểm.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Cần làm gì ngay khi nghi ngờ bị xuất huyết dạ dày tại nhà?
Người bệnh cần nhịn ăn uống hoàn toàn để giữ dạ dày rỗng phục vụ nội soi cấp cứu. Đồng thời cần nằm nghỉ bất động ở nơi thoáng mát, kê cao chân nếu thấy choáng váng và nhanh chóng gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến bệnh viện gần nhất.
Một ca mổ xuất huyết dạ dày thường kéo dài bao lâu?
Thời gian phẫu thuật phụ thuộc vào tình trạng chảy máu, nguyên nhân tổn thương và phương pháp mổ hở hay mổ nội soi. Trung bình một ca phẫu thuật cầm máu dạ dày thường kéo dài từ một đến ba giờ đồng hồ.
Bệnh xuất huyết dạ dày sau khi chữa khỏi có bị tái phát không?
Xuất huyết tiêu hóa hoàn toàn có thể tái phát nếu nguyên nhân gốc rễ như viêm loét dạ dày, nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori, giãn tĩnh mạch thực quản hoặc thói quen dùng thuốc giảm đau kháng viêm chưa được kiểm soát triệt để.
Sau khi điều trị xuất huyết dạ dày nên ăn uống như thế nào?
Bác sĩ thường chỉ định người bệnh bắt đầu uống nước lọc nguội, sau đó dùng thức ăn lỏng và mềm như cháo loãng, súp khi dạ dày đã ổn định. Cần kiêng đồ chua cay, nhiều dầu mỡ, rượu bia và các chất kích thích niêm mạc.
Khi nào người bệnh cần tái khám sau điều trị xuất huyết dạ dày?
Người bệnh cần tái khám theo đúng lịch hẹn của bác sĩ để kiểm tra mức độ liền sẹo ổ loét qua nội soi, làm xét nghiệm kiểm tra tình trạng thiếu máu và đánh giá việc tiệt trừ vi khuẩn gây bệnh nếu có.
