Xuất huyết dạ dày có nguy hiểm không và những lưu ý quan trọng cần biết

Xuất huyết dạ dày có nguy hiểm không?

Xuất huyết dạ dày, hay còn gọi là chảy máu dạ dày, là một dạng xuất huyết đường tiêu hóa trên xảy ra khi lớp niêm mạc dạ dày bị tổn thương sâu làm rách hoặc vỡ các mạch máu. Máu chảy ra sẽ hòa lẫn vào dịch vị dạ dày rồi thoát ra ngoài cơ thể theo đường nôn ói hoặc đi xuống ruột non và đào thải qua phân. Mức độ nghiêm trọng của bệnh phụ thuộc vào kích thước mạch máu bị tổn thương, tốc độ mất máu và tình trạng sức khỏe nền tảng của người bệnh. Những người cao tuổi hoặc người mắc các bệnh mạn tính về tim mạch, gan, thận khi bị xuất huyết dạ dày thường có nguy cơ biến chứng cao hơn rất nhiều. Đây không phải là một bệnh lý độc lập mà là biểu hiện nguy hiểm của nhiều tổn thương thực thể tại ống tiêu hóa.

Mức độ nguy hiểm và các biến chứng cấp tính của xuất huyết dạ dày

Xuất huyết dạ dày là tình trạng niêm mạc dạ dày bị tổn thương dẫn đến vỡ mạch máu và chảy máu trong lòng ống tiêu hóa. Đây là một cấp cứu nội khoa và ngoại khoa tiêu hóa rất nguy hiểm. Nếu lượng máu mất đi quá nhanh và nhiều, người bệnh có thể rơi vào trạng thái sốc mất máu cấp tính với các biểu hiện tụt huyết áp nghiêm trọng, mạch đập nhanh nhỏ khó bắt, vã mồ hôi lạnh, hoa mắt chóng mặt và ngất xỉu.

Tình trạng thiếu máu não và thiếu oxy cung cấp cho các cơ quan quan trọng như tim, thận có thể dẫn đến suy đa tạng và đe dọa trực tiếp tính mạng nếu không được truyền bù thể tích tuần hoàn và cầm máu kịp thời. Ngay cả trong trường hợp xuất huyết vi thể rỉ rả kéo dài, người bệnh cũng đối mặt với nguy cơ thiếu máu mạn tính, cơ thể suy kiệt, suy giảm miễn dịch và làm trầm trọng thêm các bệnh lý nền sẵn có. Do đó, bất kỳ mức độ chảy máu dạ dày nào cũng tiềm ẩn rủi ro sức khỏe lớn.

Các dấu hiệu cảnh báo xuất huyết dạ dày cần chú ý

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu chảy máu đường tiêu hóa trên đóng vai trò sống còn đối với người bệnh. Triệu chứng rõ ràng nhất là nôn ra máu, máu có thể đỏ tươi nếu đang chảy cấp tính hoặc có màu nâu sẫm, vón cục lợn cợn như bã cà phê do đã tiếp xúc với axit dịch vị dạ dày.

Bên cạnh đó, người bệnh thường đi ngoài phân đen bóng, dính, mùi khẳm nồng đặc trưng giống mùi hắc ín do huyết sắc tố bị vi khuẩn đường ruột chuyển hóa. Các triệu chứng toàn thân đi kèm bao gồm đau dữ dội hoặc cồn cào vùng thượng vị, cảm giác mệt lả bất thường, da dẻ xanh xao tái nhợt, thở dốc khi gắng sức nhẹ và choáng váng khi thay đổi tư thế. Khi xuất hiện một trong các biểu hiện này, việc tự theo dõi tại nhà là rất nguy hiểm, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế có chuyên khoa tiêu hóa ngay lập tức.

Những nguyên nhân phổ biến gây chảy máu dạ dày

Nguyên nhân hàng đầu dẫn đến xuất huyết dạ dày là các ổ loét dạ dày tá tràng tiến triển ăn sâu vào các mạch máu dưới niêm mạc. Tình trạng này thường liên quan mật thiết đến việc nhiễm khuẩn Helicobacter pylori mạn tính gây viêm loét niêm mạc kéo dài mà không được phát hiện điều trị đúng phác đồ.

Một nguyên nhân rất phổ biến khác là việc sử dụng hoặc lạm dụng các thuốc chống viêm không steroid, thuốc giảm đau và thuốc chống đông máu. Các hoạt chất này làm suy giảm hàng rào chất nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày, khiến axit dịch vị dễ dàng bào mòn mô dạ dày. Ngoài ra, thói quen tiêu thụ rượu bia thường xuyên, căng thẳng tâm lý kéo dài, hội chứng Mallory-Weiss do nôn ói dữ dội làm rách tâm vị, hoặc biến chứng tăng áp lực tĩnh mạch cửa do xơ gan cũng là những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây xuất huyết tiêu hóa ồ ạt.

Nguyên tắc can thiệp y tế và chăm sóc phục hồi

Khi tiếp nhận bệnh nhân nghi ngờ xuất huyết dạ dày, ưu tiên hàng đầu của các bác sĩ là hồi sức tuần hoàn, ổn định huyết động qua việc bù dịch hoặc truyền máu nếu có chỉ định, đồng thời dùng thuốc ức chế tiết axit dịch vị đường tĩnh mạch để nâng cao độ pH dạ dày, tạo điều kiện thuận lợi cho cục máu đông hình thành.

Nội soi thực quản dạ dày tá tràng can thiệp là tiêu chuẩn vàng giúp xác định chính xác vị trí chảy máu và xử trí cầm máu tại chỗ bằng kẹp clip kim loại, tiêm cầm máu hoặc nhiệt điện đông. Sau giai đoạn can thiệp cấp cứu, người bệnh cần tuân thủ chế độ chăm sóc đặc biệt: nghỉ ngơi tuyệt đối, dùng thức ăn lỏng nguội mềm dễ tiêu, chia nhỏ bữa ăn và không dùng bất kỳ loại thuốc giảm đau nào khi chưa có sự đồng ý của bác sĩ điều trị. Việc điều trị triệt để nguyên nhân gốc rễ như diệt khuẩn Helicobacter pylori là chìa khóa then chốt để phòng ngừa xuất huyết tái phát.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y tế chuyên nghiệp. Khi nghi ngờ có dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa, người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc cầm máu, thuốc kháng sinh hay áp dụng các bài thuốc truyền miệng tại nhà. Cần đưa người bệnh đến ngay bệnh viện gần nhất để được cấp cứu kịp thời.

Tóm tắt

Xuất huyết dạ dày là một biến cố y khoa nguy hiểm nhưng có thể kiểm soát hiệu quả nếu được phát hiện và can thiệp kịp thời. Người bệnh cần lắng nghe cơ thể, thăm khám ngay khi có dấu hiệu bất thường và tuân thủ nghiêm ngặt chỉ dẫn của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa để bảo vệ sức khỏe lâu dài.