Xử trí ngộ độc thuốc trừ sâu đúng cách và

Xử trí ngộ độc thuốc trừ sâu là gì?

Ngộ độc thuốc trừ sâu hay hóa chất bảo vệ thực vật xảy ra khi cơ thể tiếp xúc với các hợp chất hóa học dùng trong nông nghiệp thông qua đường uống, hít thở hơi độc hoặc thẩm thấu trực tiếp qua da và niêm mạc mắt. Các nhóm hóa chất phổ biến bao gồm phospho hữu cơ, carbamat, clo hữu cơ, dẫn xuất pyrethroid và các thuốc diệt cỏ như paraquat hay diquat. Mỗi nhóm chất độc có cơ chế tác động sinh học khác nhau, nhưng đa số các dạng nặng đều tấn công mạnh mẽ vào hệ thần kinh trung ương, hệ tim mạch và hệ hô hấp. Biểu hiện nhiễm độc có thể khởi phát rầm rộ chỉ sau vài phút hoặc tiến triển âm thầm sau vài giờ tiếp xúc. Do mức độ độc tính rất cao và nguy cơ diễn tiến suy hô hấp cấp tính, việc xử trí ngộ độc thuốc trừ sâu đòi hỏi quy trình phản ứng nhanh chóng, chính xác ngay tại hiện trường nhằm giảm thiểu tối đa lượng độc chất hấp thu vào tuần hoàn.

Sơ cứu ban đầu khi thuốc trừ sâu dính vào da hoặc hít phải hơi độc

Khi phát hiện nạn nhân bị nhiễm độc qua đường hô hấp hoặc bề mặt da tại nơi phun xịt, người sơ cứu cần nhanh chóng đưa nạn nhân rời khỏi khu vực ô nhiễm ra nơi thoáng khí và an toàn. Người hỗ trợ phải chú ý đứng ở đầu hướng gió và tự trang bị bảo hộ cơ bản như găng tay hoặc khẩu trang để tránh hít phải hơi thuốc.

Tiếp theo, nhẹ nhàng cởi bỏ toàn bộ quần áo, mũ nón và giày dép dính hóa chất rồi cho vào túi nilon buộc kín. Dùng xà phòng dịu nhẹ và xả thật nhiều nước sạch để tắm rửa, gội đầu và làm sạch toàn bộ vùng da tiếp xúc trong ít nhất mười lăm phút. Tuyệt đối không chà xát mạnh gây trầy xước da vì điều này làm tăng tốc độ hấp thu hóa chất vào hệ tuần hoàn. Nếu mắt bị bắn hóa chất, cần giữ mi mắt mở và rửa dưới vòi nước chảy nhẹ liên tục.

Cách xử trí tại chỗ khi nạn nhân uống nhầm thuốc trừ sâu

Nếu nạn nhân còn tỉnh táo hoàn toàn sau khi uống nhầm hóa chất và được hướng dẫn súc miệng, hãy cho nhổ bỏ nước súc miệng nhiều lần để loại bớt lượng thuốc còn đọng lại trong khoang miệng. Tuyệt đối không tự ý dùng ngón tay hay vật cứng ngoáy họng để kích thích nôn ói, đặc biệt với các chế phẩm chứa phụ gia nhũ dầu vì nguy cơ trào ngược dịch vào phổi rất cao.

Trường hợp nạn nhân có biểu hiện lơ mơ, co giật hoặc bất tỉnh, cần đặt người bệnh nằm nghiêng an toàn sang một bên để giữ cho đường thở luôn thông thoáng. Tư thế này ngăn ngừa tình trạng tụt lưỡi và tránh để chất nôn, đờm dãi trào ngược vào khí quản gây ngạt thở. Người nhà cần liên tục theo dõi nhịp thở, độ thông thoáng đường thở và gọi cấp cứu hoặc chuẩn bị phương tiện vận chuyển ngay lập tức.

Những việc cần làm trong quá trình vận chuyển nạn nhân đến bệnh viện

Trong quá trình di chuyển nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất, người nhà cần liên tục theo dõi sát nhịp thở, màu sắc da, mức độ tỉnh táo và mạch đập. Luôn duy trì tư thế nằm nghiêng đầu thấp nhẹ để dịch tiết hô hấp dễ thoát ra ngoài tự nhiên. Nếu nạn nhân ngừng thở hoặc ngừng tim, người có kỹ năng cần tiến hành ép tim ngoài lồng ngực ngay theo hướng dẫn cấp cứu cơ bản.

Một bước vô cùng quan trọng là phải tìm và mang theo vỏ chai, bao bì, nhãn mác của loại hóa chất bảo vệ thực vật đã gây ngộ độc. Thông tin về tên thương mại, nhóm hoạt chất và nồng độ ghi trên nhãn là cơ sở quyết định giúp bác sĩ cấp cứu nhận diện nhóm độc chất như phospho hữu cơ, carbamat, pyrethroid hay diquat, từ đó kịp thời dùng thuốc giải độc đặc hiệu nếu có và triển khai lọc máu hoặc hồi sức tích cực.

Các sai lầm nguy hiểm cần tránh trong sơ cứu ngộ độc hóa chất

Nhiều trường hợp ngộ độc diễn tiến nặng hơn hoặc tử vong đáng tiếc xuất phát từ những sai lầm trong sơ cứu dân gian. Sai lầm phổ biến nhất là cố tình cho nạn nhân uống nước muối thật đặc, nước tro, mùn thớt hoặc các loại nước lá truyền miệng nhằm gây nôn mửa hoặc giải độc. Những cách làm này làm tăng nguy cơ rối loạn điện giải, viêm loét đường tiêu hóa và ngộ độc phối hợp.

Ngoài ra, việc chậm trễ đưa nạn nhân đi cấp cứu vì chờ đợi nạn nhân tự hồi phục tại nhà cũng là nguyên nhân khiến chất độc ngấm sâu vào các cơ quan nội tạng. Các hóa chất ức chế men cholinesterase như phospho hữu cơ có thể gây suy hô hấp do co thắt phế quản và tăng tiết đờm dãi rất nhanh. Do đó, loại bỏ mọi biện pháp can thiệp phản khoa học và đưa người bệnh đến bệnh viện càng sớm càng tốt là nguyên tắc sống còn.

Lưu ý an toàn

Các bước xử trí ngộ độc thuốc trừ sâu tại chỗ chỉ mang tính chất sơ cứu ban đầu nhằm ngăn chặn chất độc tiếp tục xâm nhập, hoàn toàn không thay thế được việc điều trị y khoa chuyên sâu. Người sơ cứu không được tự ý cho nạn nhân dùng bất kỳ loại thuốc giải độc nào khi chưa có y lệnh của bác sĩ chuyên khoa hồi sức cấp cứu. Hãy luôn gọi cấp cứu hoặc đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất ngay sau khi thực hiện các bước hỗ trợ ban đầu.

Tóm tắt

Ngộ độc hóa chất bảo vệ thực vật là một cấp cứu y khoa khẩn cấp, đòi hỏi phản xạ sơ cứu nhanh chóng và chuyển viện an toàn. Nắm vững các bước cách ly hóa chất, rửa sạch bề mặt tiếp xúc và không tự ý gây nôn sẽ giúp bảo toàn tối đa cơ hội phục hồi cho nạn nhân. Khi xảy ra sự cố, người nhà cần liên hệ ngay cơ sở y tế gần nhất để nhân viên y tế can thiệp chuyên môn kịp thời.