Xông hơi khi bị cảm cúm có thực sự hiệu quả không?

Xông hơi khi bị cảm cúm là gì?

Cảm cúm là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, với các biểu hiện điển hình như sốt, đau mỏi toàn thân, nghẹt mũi, chảy nước mũi, đau họng và ho. Trong dân gian, xông hơi là biện pháp phổ biến sử dụng nhiệt nóng và hơi ẩm từ nước sôi kết hợp cùng các loại thảo dược có chứa tinh dầu để kích thích toát mồ hôi và làm dịu đường hô hấp.

Về mặt sinh lý, hơi ẩm ấm áp khi đi vào khoang mũi giúp cấp ẩm cho niêm mạc đang khô rát, làm loãng các chất nhầy đặc quánh và hỗ trợ sự vận động của biểu mô lông chuyển, từ đó giúp dẫn lưu dịch tiết tốt hơn. Tuy nhiên, xông hơi không tác động trực tiếp lên nguyên nhân gốc rễ là virus cúm, do đó cần được nhìn nhận đúng như một liệu pháp hỗ trợ thư giãn và làm dịu triệu chứng hơn là biện pháp điều trị đặc hiệu.

Tác dụng thực tế của xông hơi đối với virus cảm cúm

Nhiều người lầm tưởng xông hơi có thể làm toát mồ hôi để tống xuất mầm bệnh hoặc nhiệt độ cao từ hơi nước sẽ tiêu diệt virus cúm. Tuy nhiên, virus cúm cư trú sâu bên trong các tế bào niêm mạc đường hô hấp trên và dưới. Hơi nước ấm khi hít vào chỉ đi qua bề mặt niêm mạc và nhanh chóng hạ nhiệt, hoàn toàn không đạt mức nhiệt để tiêu diệt virus mà không làm tổn thương mô cơ thể.

Lợi ích thực tế lớn nhất của xông hơi là độ ẩm và nhiệt ấm giúp làm loãng dịch đờm đặc, giảm độ quánh của chất nhầy trong hốc mũi và xoang, từ đó giúp đường thở thông thoáng tạm thời. Ngoài ra, cảm giác ấm áp còn tạo sự thư giãn cho các cơ vùng đầu mặt, hỗ trợ xoa dịu cảm giác nhức đầu và đau nhức cơ bắp thường gặp ở người mắc cảm cúm. Do đó, phương pháp này chỉ đóng vai trò hỗ trợ chăm sóc giảm nhẹ triệu chứng, không thay thế cho các biện pháp điều trị y khoa.

Cách xông hơi an toàn và đúng kỹ thuật tại nhà

Để đạt hiệu quả làm thông thoáng mũi họng và tránh những rủi ro không mong muốn, người bệnh có thể chuẩn bị nước xông từ các loại thảo dược tự nhiên quen thuộc như lá sả, gừng, lá bưởi, kinh giới, bạc hà hoặc tinh dầu tràm. Nồi nước sau khi đun sôi nên để nguội bớt khoảng vài phút nhằm tránh luồng hơi quá nóng bốc lên trực tiếp.

Người bệnh nên ngồi ở tư thế thoải mái, giữ mặt cách miệng nồi hoặc bát nước ấm khoảng hai mươi đến ba mươi centimet, dùng một chiếc khăn trùm vừa phải quanh vùng đầu để đón lấy luồng hơi bốc lên. Hít thở chậm rãi và sâu bằng mũi, sau đó thở ra bằng miệng để hơi ẩm len lỏi vào các ngóc ngách của khoang mũi. Thời gian xông tối ưu chỉ nên dao động từ mười đến mười lăm phút. Sau khi xông xong, cần dùng khăn khô lau sạch mồ hôi, ngồi nghỉ ngơi ở nơi kín gió và uống một cốc nước ấm để bù đắp lượng dịch đã tiêu hao.

Những nguy cơ và sai lầm thường gặp khi xông hơi

Dù là phương pháp dân gian quen thuộc, xông hơi vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu thực hiện sai cách. Tai nạn phổ biến nhất là bỏng nhiệt do sơ ý làm đổ nồi nước sôi hoặc tiếp xúc quá gần với nguồn hơi nước nóng. Trẻ nhỏ và người cao tuổi có phản xạ né tránh chậm là đối tượng dễ gặp chấn thương bỏng sâu nhất khi ở gần nồi nước xông.

Bên cạnh nguy cơ bỏng, việc lạm dụng tinh dầu đậm đặc hoặc dùng các loại tinh dầu có tính kích ứng mạnh như bạc hà cay nồng độ cao có thể gây co thắt phế quản, đặc biệt nguy hiểm với người có tiền sử hen suyễn hoặc viêm phế quản mạn tính. Ngoài ra, việc trùm chăn quá kín khi cơ thể đang suy kiệt có thể dẫn đến tình trạng mất nước nghiêm trọng, hạ huyết áp tư thế, hoa mắt và ngất xỉu. Không nên xông hơi cho người đang sốt rất cao, người có bệnh lý tim mạch nặng, huyết áp không ổn định hoặc người bệnh đang trong trạng thái lơ mơ, mất tỉnh táo.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Người bệnh cảm cúm tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh hoặc thuốc kháng virus khi chưa có chỉ định từ bác sĩ. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như khó thở, thở gấp, đau tức ngực, sốt cao liên tục không đáp ứng với thuốc hạ sốt, li bì hoặc triệu chứng không thuyên giảm sau bảy ngày, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Xông hơi là phương pháp hỗ trợ giảm triệu chứng nghẹt mũi và thư giãn đường hô hấp, không phải biện pháp tiêu diệt virus cảm cúm. Người bệnh nên áp dụng đúng cách, giữ khoảng cách an toàn để tránh bỏng và kết hợp nghỉ ngơi, uống đủ nước. Khi xuất hiện các dấu hiệu trở nặng, việc thăm khám tại cơ sở y tế là cần thiết để được chẩn đoán và hướng dẫn điều trị phù hợp.