Xông hơi có thực sự giúp tăng đề kháng và phòng ngừa Covid-19 không?

Xông hơi phòng ngừa Covid-19 là gì?

Xông hơi là phương pháp sử dụng hơi nước nóng, có thể kết hợp với các loại thảo dược chứa tinh dầu tự nhiên như sả, gừng, bạc hà, tía tô, nhằm làm ẩm và ấm niêm mạc đường hô hấp trên. Khi hít hơi ấm, các mao mạch tại chỗ giãn nở nhẹ, kích thích bài tiết chất nhầy loãng hơn và hỗ trợ cơ chế tự làm sạch của biểu mô có lông chuyển trong mũi xoang.

Về bản chất, xông hơi đóng vai trò như một liệu pháp hỗ trợ thư giãn thể chất và tinh thần, kích thích tuần hoàn ngoại vi và giải phóng tắc nghẽn cơ học ở hốc mũi. Phương pháp này thường được áp dụng trong chăm sóc sức khỏe gia đình khi xuất hiện các biểu hiện cảm lạnh thông thường hoặc nghẹt mũi nhẹ. Dù vậy, hơi nước chỉ tiếp xúc ở bề mặt ngoài của đường thở và không làm thay đổi các cơ chế phòng vệ miễn dịch đặc hiệu của cơ thể đối với các chủng virus gây bệnh truyền nhiễm.

Khả năng tác động của xông hơi đối với virus SARS-CoV-2

Nhiều quan niệm cho rằng nhiệt độ cao từ hơi nước có thể tiêu diệt virus ngay tại cửa ngõ hầu họng. Tuy nhiên, virus SARS-CoV-2 khi lây nhiễm sẽ bám dính vào thụ thể tế bào và nhanh chóng xâm nhập vào bên trong tế bào niêm mạc đường hô hấp. Luồng hơi nước hít vào khi đi qua mũi họng sẽ hạ nhiệt rất nhanh để bảo vệ các mô sống, do đó không thể đạt đến mức nhiệt độ và thời gian cần thiết để vô hiệu hóa virus mà không gây tổn thương mô xung quanh.

Nhiệt độ hơi nước quá cao nếu tiếp xúc trực tiếp có thể gây bỏng nhiệt, làm tổn thương lớp lông chuyển và lớp màng nhầy bảo vệ tự nhiên của niêm mạc mũi họng. Khi hàng rào vật lý này bị phá vỡ, đường thở sẽ trở nên nhạy cảm hơn, dễ bị viêm loét và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các tác nhân vi khuẩn, virus xâm nhập sâu hơn vào đường hô hấp dưới. Do đó, xông hơi hoàn toàn không có khả năng ngăn chặn sự lây nhiễm hoặc tiêu diệt mầm bệnh Covid-19 như một số đồn đoán.

Lợi ích thực tế của xông hơi đối với đường hô hấp

Mặc dù không có tác dụng phòng ngừa hay chữa khỏi Covid-19, xông hơi đúng cách vẫn mang lại những giá trị hỗ trợ nhất định cho sức khỏe đường hô hấp. Tác động rõ rệt nhất là làm ẩm niêm mạc mũi đang bị khô rát do thời tiết lạnh hoặc ngồi phòng điều hòa lâu ngày. Hơi ẩm giúp làm mềm vảy mũi, làm loãng các chất dịch nhầy đặc quánh tích tụ trong các hốc xoang, từ đó giúp người thực hiện dễ dàng tống đờm dãi ra ngoài qua phản xạ xì mũi nhẹ nhàng.

Bên cạnh đó, các loại thảo dược thường dùng chứa tinh dầu có tính kháng khuẩn nhẹ trên bề mặt và mùi hương dễ chịu. Hít luồng hơi thơm ấm giúp giảm bớt cảm giác căng thẳng thần kinh, làm dịu các cơ vùng đầu cổ và cải thiện sự lưu thông không khí qua khoang mũi. Cảm giác thông thoáng đường thở giúp người bệnh dễ thở hơn, nâng cao chất lượng giấc ngủ và tạo sự thoải mái cho tinh thần, từ đó gián tiếp hỗ trợ cơ thể phục hồi tốt hơn sau những mệt mỏi thể chất.

Cách thực hiện xông hơi hỗ trợ an toàn tại nhà

Để tận dụng lợi ích hỗ trợ của xông hơi mà không gây hại cho đường thở, người thực hiện cần tuân thủ khoảng cách và thời gian an toàn. Nên sử dụng nước nóng vừa phải, tránh dùng nước đang sôi sùng sục. Khi xông mặt hoặc mũi, giữ khoảng cách tối thiểu từ mặt đến bát nước xông khoảng hai mươi đến ba mươi centimet. Không nên trùm chăn quá kín hoặc ghé mặt quá sát vì hơi nước tích tụ quá mức có thể gây kích ứng mắt và rát da mặt.

Mỗi lần xông chỉ nên kéo dài từ mười đến mười lăm phút và thực hiện tối đa một lần mỗi ngày hoặc vài lần mỗi tuần khi đang có triệu chứng nghẹt mũi. Tránh lạm dụng xông hơi nhiều lần trong ngày vì điều này có thể làm mất đi lớp chất nhờn bảo vệ tự nhiên, khiến niêm mạc bị khô và kích ứng ngược. Sau khi xông xong, cần dùng khăn mềm lau khô mồ hôi, uống một ly nước ấm để bù lượng dịch mất qua đường thở và nghỉ ngơi ở nơi kín gió.

Các biện pháp khoa học giúp củng cố hệ miễn dịch thực chất

Để tăng cường khả năng phòng vệ của cơ thể trước các bệnh truyền nhiễm đường hô hấp, cần tập trung vào các giải pháp y tế đã được chứng minh hiệu quả thay vì phụ thuộc vào xông hơi. Nền tảng quan trọng nhất của hệ miễn dịch là một chế độ dinh dưỡng đầy đủ và cân đối, cung cấp đủ chất đạm, kẽm, vitamin C, vitamin D và các vi chất dinh dưỡng thiết yếu từ rau củ quả tươi, thịt nạc và các loại ngũ cốc.

Song song đó, việc duy trì lối sống lành mạnh đóng vai trò quyết định. Ngủ đủ giấc từ bảy đến tám tiếng mỗi đêm giúp hệ miễn dịch sản sinh các tế bào lympho và cytokine bảo vệ. Vận động thể lực vừa sức đều đặn kích thích tuần hoàn máu và tế bào miễn dịch lưu thông khắp cơ thể. Đồng thời, việc tuân thủ các hướng dẫn phòng dịch như giữ khoảng cách an toàn, rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đeo khẩu trang ở nơi đông người và tiêm chủng đầy đủ vắc xin là các biện pháp cốt lõi để ngăn ngừa Covid-19.

Lưu ý an toàn

Xông hơi không phù hợp cho tất cả mọi người. Trẻ nhỏ, người lớn tuổi có phản xạ chậm, người có tiền sử hạ huyết áp thế đứng, bệnh tim mạch hoặc hen phế quản nặng không nên tự ý xông hơi vì nguy cơ bỏng nhiệt và co thắt đường thở. Tuyệt đối không xông tinh dầu công nghiệp không rõ nguồn gốc. Nếu xuất hiện cảm giác chóng mặt, tức ngực, khó thở hoặc nóng rát da trong quá trình xông, cần ngừng ngay lập tức, di chuyển ra nơi thoáng khí và tìm kiếm sự hỗ trợ y tế nếu các biểu hiện không cải thiện.

Tóm tắt

Xông hơi là một giải pháp hỗ trợ truyền thống hữu ích trong việc giảm nghẹt mũi và tạo cảm giác thư giãn, nhưng không có tác dụng tiêu diệt virus SARS-CoV-2 hay ngăn ngừa Covid-19. Để bảo vệ bản thân và gia đình trước các bệnh truyền nhiễm hô hấp, người dân nên kết hợp lối sống khoa học, dinh dưỡng lành mạnh và thực hiện nghiêm túc các khuyến cáo phòng ngừa từ cơ quan y tế.