Xoắn tinh hoàn có tự khỏi không và các biểu hiện cần xử trí cấp cứu

Xoắn tinh hoàn có tự khỏi không?

Xoắn tinh hoàn là hiện tượng thừng tinh bị xoắn vặn cơ học, khiến các mạch máu nuôi dưỡng tinh hoàn bị tắc nghẽn đột ngột. Tình trạng này có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, phổ biến nhất ở lứa tuổi thanh thiếu niên trong giai đoạn dậy thì và trẻ sơ sinh. Khi lưu lượng máu bị gián đoạn, mô tinh hoàn rơi vào tình trạng thiếu máu nuôi, phù nề và hoại tử nhanh chóng.

Bệnh lý này có tính chất khởi phát cấp tính và tiến triển nhanh. Nếu không được phát hiện sớm và can thiệp ngoại khoa kịp thời để tháo xoắn mạch máu, người bệnh có thể phải chịu tổn thương không thể hồi phục. Do đó, xoắn tinh hoàn luôn được xem là một trong những tình trạng cấp cứu ngoại khoa hàng đầu trong chuyên khoa ngoại tiết niệu và nam học.

Giải đáp thắc mắc xoắn tinh hoàn có tự khỏi không

Xoắn tinh hoàn không thể tự khỏi. Khi thừng tinh đã bị vặn xoắn, các cấu trúc giải phẫu không có khả năng tự phục hồi về vị trí bình thường nếu không có can thiệp y khoa. Đôi khi người bệnh có thể gặp hiện tượng xoắn từng hồi, tức tinh hoàn tự tháo xoắn một phần làm cơn đau giảm nhẹ tạm thời. Tuy nhiên, tình trạng này rất dễ tái diễn với mức độ nặng hơn.

Thời gian vàng để phẫu thuật tháo xoắn và bảo tồn tinh hoàn là trong vòng sáu giờ đầu tiên kể từ khi khởi phát đau. Sau mốc sáu giờ, tỷ lệ cứu sống tinh hoàn giảm đi đáng kể. Nếu để quá hai mươi bốn giờ mà không được xử trí, tinh hoàn hầu như sẽ bị hoại tử hoàn toàn và buộc phải phẫu thuật cắt bỏ để tránh nguy cơ nhiễm trùng cùng phản ứng tự miễn dịch ảnh hưởng đến tinh hoàn còn lại.

Triệu chứng điển hình của xoắn tinh hoàn cấp tính

Biểu hiện rõ ràng nhất của xoắn tinh hoàn là cơn đau dữ dội xuất hiện đột ngột ở một bên bìu, thường xảy ra vào ban đêm hoặc rạng sáng. Cơn đau có xu hướng lan nhanh lên bẹn và vùng bụng dưới, đi kèm cảm giác buồn nôn hoặc nôn mửa do phản xạ thần kinh thực vật.

Tại vị trí tổn thương, một bên bìu thường sưng to, căng đỏ hoặc tím thẫm. Tinh hoàn bị kéo rút lên cao hơn bên lành và nằm xoay ngang bất thường do sự co ngắn của thừng tinh bị xoắn. Cơn đau không thuyên giảm khi nâng nhẹ bìu lên, đây là đặc điểm lâm sàng quan trọng để phân biệt với viêm mào tinh hoàn. Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ chưa biết nói, dấu hiệu cảnh báo là trẻ quấy khóc dữ dội, bỏ bú, nôn trớ và bìu một bên đổi màu sưng to.

Nguyên nhân và các yếu tố thuận lợi gây xoắn tinh hoàn

Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến xoắn tinh hoàn là do dị tật bẩm sinh về cấu trúc giải phẫu, thường được gọi là biến dạng quả lắc chuông. Bình thường, tinh hoàn được gắn cố định vào thành bìu nhờ màng bao tinh hoàn. Khi màng bao này bọc quá cao lên thừng tinh, tinh hoàn sẽ chuyển động tự do bên trong khoang bìu và rất dễ tự xoay quanh trục mạch máu.

Ngoài bất thường bẩm sinh, một số yếu tố thuận lợi có thể kích hoạt cơn xoắn. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột như thời tiết trở lạnh hoặc tắm nước lạnh có thể kích thích cơ bìu co thắt mạnh. Những vận động thể lực cường độ cao, chấn thương va đập nhẹ vùng đáy chậu hoặc thậm chí sự trở mình trong lúc ngủ cũng có thể làm thừng tinh bị vặn xoắn. Bên cạnh đó, sự gia tăng kích thước nhanh của tinh hoàn trong giai đoạn dậy thì cũng là yếu tố nguy cơ thường gặp.

Phương pháp chẩn đoán và nguyên tắc điều trị y khoa

Khi nghi ngờ xoắn tinh hoàn, bác sĩ chuyên khoa ngoại tiết niệu sẽ thăm khám lâm sàng khẩn cấp kết hợp chỉ định siêu âm doppler mạch máu bìu. Kỹ thuật siêu âm doppler cho phép đánh giá trực tiếp dòng máu tưới vào nhu mô tinh hoàn. Nếu tín hiệu mạch máu suy giảm rõ rệt hoặc mất hoàn toàn, chẩn đoán xoắn tinh hoàn được xác lập và bệnh nhân cần được phẫu thuật cấp cứu ngay lập tức.

Phẫu thuật mở bìu là phương pháp can thiệp tiêu chuẩn nhằm tháo xoắn thừng tinh và khôi phục tuần hoàn máu. Sau khi tháo xoắn, bác sĩ sẽ theo dõi sự hồi phục màu sắc của tinh hoàn. Nếu mô tinh hoàn hồng hào trở lại, bác sĩ sẽ tiến hành cố định tinh hoàn vào thành bìu, đồng thời cố định dự phòng cả tinh hoàn bên đối diện. Trong trường hợp mô tinh hoàn đã hoại tử đen, việc cắt bỏ tinh hoàn là bắt buộc nhằm bảo vệ sức khỏe tổng thể của người bệnh.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không tự ý chườm nóng, chườm lạnh, xoa bóp hoặc tự mua thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm để uống khi bị đau bìu đột ngột. Việc dùng thuốc giảm đau có thể che lấp các dấu hiệu lâm sàng, tạo cảm giác an tâm giả tạo và làm mất đi thời gian vàng cấp cứu. Mọi sự chậm trễ đều có thể dẫn đến nguy cơ phải cắt bỏ tinh hoàn. Người bệnh cần đến ngay bệnh viện có chuyên khoa ngoại tiết niệu khi có dấu hiệu nghi ngờ.

Tóm tắt

Xoắn tinh hoàn là một bệnh lý ngoại khoa khẩn cấp hoàn toàn không thể tự khỏi. Việc phát hiện sớm triệu chứng đau bìu đột ngột và đến bệnh viện cấp cứu trong vòng sáu giờ đầu có ý nghĩa quyết định trong việc bảo tồn tinh hoàn, bảo vệ chức năng sinh sản và nội tiết lâu dài cho nam giới.