Xét nghiệm viêm gan B âm tính có ý nghĩa gì và cần làm gì tiếp theo?

Xét nghiệm viêm gan B âm tính có ý nghĩa gì?

Xét nghiệm viêm gan B là phương pháp sinh hóa miễn dịch nhằm tìm kiếm sự có mặt của virus viêm gan B hoặc các kháng thể mà hệ miễn dịch tạo ra để chống lại virus trong máu. Trong sàng lọc ban đầu, xét nghiệm HBsAg là tiêu chuẩn cơ bản nhất. HBsAg âm tính có nghĩa là tại thời điểm lấy máu, kỹ thuật viên không tìm thấy kháng nguyên bề mặt của virus trong mẫu thử, cho thấy người làm xét nghiệm hiện không mắc viêm gan B cấp tính hay mãn tính thông thường.

Mặc dù vậy, để có bức tranh toàn diện về tình trạng miễn dịch của lá gan, các bác sĩ chuyên khoa thường chỉ định thêm xét nghiệm kháng thể bề mặt anti-HBs và kháng thể lõi anti-HBc. Kết quả âm tính với HBsAg là tín hiệu đáng mừng, nhưng chưa đủ để kết luận bạn đã an toàn vĩnh viễn trước nguồn lây, bởi sự bảo vệ chủ động chỉ xuất hiện khi cơ thể bạn sở hữu lượng kháng thể kháng virus đạt ngưỡng chuẩn.

Ý nghĩa của các chỉ số huyết thanh khi xét nghiệm viêm gan B âm tính

Phiếu kết quả xét nghiệm huyết thanh học viêm gan B thường bao gồm nhiều chỉ số khác nhau, trong đó việc hiểu đúng ý nghĩa của từng chỉ số âm tính giúp bạn xác định chính xác tình trạng cơ thể. Khi chỉ số HBsAg âm tính, điều này chứng minh virus không nhân lên rầm rộ và bạn không ở trạng thái người mang mầm bệnh. Tuy nhiên, chỉ số tiếp theo cần xem xét là kháng thể anti-HBs. Nếu anti-HBs dương tính với nồng độ bảo vệ phù hợp, cơ thể bạn đã có lá chắn miễn dịch nhờ đã tiêm vaccine trước đó hoặc từng nhiễm virus nhưng đã tự hồi phục hoàn toàn. Ngược lại, nếu cả HBsAg và anti-HBs đều âm tính, cơ thể bạn hoàn toàn chưa có khả năng tự bảo vệ trước virus viêm gan B. Khi đó, nếu tiếp xúc với nguồn lây chứa virus, bạn hoàn toàn có thể bị nhiễm bệnh. Bên cạnh đó, xét nghiệm anti-HBc cũng thường được chỉ định nhằm phân biệt rõ bạn đã từng tiếp xúc tự nhiên với virus trong quá khứ hay sự miễn dịch hoàn toàn đến từ việc tiêm chủng chủ động.

Khả năng âm tính giả trong giai đoạn cửa sổ sau phơi nhiễm

Một tình huống y khoa đặc biệt cần lưu ý là giai đoạn cửa sổ của virus viêm gan B. Sau khi virus xâm nhập vào cơ thể qua đường máu, quan hệ tình dục không an toàn hoặc dùng chung vật dụng dính máu, kháng nguyên bề mặt HBsAg cần một khoảng thời gian trung bình từ bốn đến mười hai tuần để nhân lên và đạt đến nồng độ đủ lớn mà các kỹ thuật xét nghiệm thông thường có thể phát hiện được. Nếu bạn vừa trải qua một sự cố có nguy cơ lây nhiễm trong vài ngày hoặc vài tuần gần đây, kết quả xét nghiệm HBsAg âm tính có thể chưa phản ánh chính xác tình trạng thực tế mà rơi vào thời kỳ cửa sổ này. Trong trường hợp có yếu tố phơi nhiễm rõ ràng, bác sĩ có thể tư vấn bạn làm xét nghiệm sinh học phân tử đo tải lượng HBV-DNA để phát hiện vật liệu di truyền của virus sớm hơn, hoặc hẹn lịch xét nghiệm lại sau một đến ba tháng nhằm đảm bảo loại trừ triệt để nguy cơ. Việc trung thực chia sẻ tiền sử tiếp xúc với nhân viên y tế là yếu tố quyết định để nhận được chỉ định phù hợp.

Các bước cần thực hiện sau khi nhận kết quả âm tính

Sau khi nhận được kết luận xét nghiệm âm tính và được bác sĩ xác định chưa có kháng thể bảo vệ, ưu tiên hàng đầu là chủ động đăng ký tiêm vaccine phòng viêm gan B. Phác đồ tiêm ngừa thông thường cho người lớn bao gồm ba mũi cơ bản theo lịch trình tiêu chuẩn nhằm kích thích cơ thể sản sinh kháng thể anti-HBs đầy đủ. Sau khi hoàn thành phác đồ khoảng một đến hai tháng, bạn nên thực hiện xét nghiệm định lượng nồng độ anti-HBs để kiểm tra xem hệ miễn dịch đã đáp ứng tốt hay chưa. Đối với những người làm việc trong môi trường y tế, người có bạn đời mắc bệnh gan mạn tính hoặc người có bệnh nền suy giảm miễn dịch, việc kiểm tra định kỳ nồng độ kháng thể hàng năm là rất hữu ích để quyết định thời điểm tiêm nhắc lại. Đồng thời, bạn vẫn cần duy trì các biện pháp phòng ngừa phổ quát như không dùng chung dao cạo, bàn chải đánh răng, dụng cụ xăm mình và sử dụng biện pháp bảo vệ khi quan hệ tình dục để giữ gìn an toàn cho bản thân.

Biện pháp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe lá gan hàng ngày

Bên cạnh việc tiêm phòng ngừa virus viêm gan B, việc chăm sóc sức khỏe tổng thể cho lá gan đóng vai trò nền tảng giúp ngăn ngừa các bệnh lý gan mật khác như viêm gan thoái mỡ hay tổn thương gan do hóa chất. Bạn nên xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối, ưu tiên các loại rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, trái cây tươi giàu chất chống oxy hóa và hạn chế tối đa việc tiêu thụ đồ uống chứa cồn, thực phẩm chiên rán nhiều dầu mỡ cũng như thức ăn chế biến sẵn chứa nhiều gia vị. Thói quen duy trì cân nặng hợp lý qua việc tập luyện thể dục thể thao đều đặn giúp giảm áp lực chuyển hóa lên tế bào gan. Ngoài ra, cần hết sức thận trọng khi sử dụng các loại thuốc điều trị không kê đơn, thực phẩm chức năng hoặc các bài thuốc thảo mộc truyền thống không rõ nguồn gốc, vì gan là cơ quan chính chịu trách nhiệm chuyển hóa các chất này. Việc kiểm tra định kỳ chức năng gan qua các chỉ số men gan AST và ALT sẽ giúp bạn phát hiện sớm các bất thường tiềm ẩn.

Lưu ý an toàn

Kết quả xét nghiệm âm tính chỉ phản ánh tình trạng tại thời điểm lấy mẫu và không thay thế cho sự bảo vệ của kháng thể đặc hiệu. Người dân tuyệt đối không tự ý kết luận mình đã an toàn tuyệt đối khi vừa có yếu tố phơi nhiễm nguy cơ cao mà không có sự tư vấn của bác sĩ chuyên khoa. Mọi quyết định tiêm phòng vaccine, xét nghiệm kiểm tra lại hoặc sử dụng thuốc hỗ trợ chức năng gan cần tuân thủ theo hướng dẫn của nhân viên y tế tại các cơ sở chuyên môn.

Tóm tắt

Kết quả xét nghiệm viêm gan B âm tính là khởi đầu thuận lợi để bạn chủ động bảo vệ lá gan của mình. Hãy nhanh chóng tham vấn bác sĩ để kiểm tra nồng độ kháng thể và thực hiện tiêm phòng đầy đủ nếu chưa có miễn dịch. Một lối sống điều độ kết hợp khám sức khỏe định kỳ sẽ giúp bạn duy trì lá gan khỏe mạnh dài lâu.