Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ có quan trọng không đối với sức khỏe mẹ và bé

Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ là gì?

Tiểu đường thai kỳ là tình trạng rối loạn dung nạp carbohydrate dẫn đến tăng nồng độ glucose trong máu, được phát hiện lần đầu tiên trong giai đoạn mang thai. Hiện tượng này thường xuất hiện do ảnh hưởng từ các hormone nhau thai khiến tế bào của người mẹ giảm độ nhạy cảm với insulin. Khi cơ thể không sản sinh đủ lượng insulin để bù đắp, đường huyết sẽ tăng cao hơn mức bình thường.

Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ là phương pháp đo lường nồng độ đường huyết của người mẹ qua mẫu máu tĩnh mạch sau khi nhịn ăn và sau khi dung nạp một lượng glucose nhất định. Đây được xem là tiêu chuẩn vàng giúp bác sĩ sản khoa và nội tiết đánh giá chính xác khả năng chuyển hóa đường của cơ thể người mẹ, từ đó đưa ra lời khuyên chăm sóc phù hợp cho từng giai đoạn phát triển của thai nhi.

Tầm quan trọng của việc xét nghiệm tiểu đường thai kỳ

Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ là chỉ định sàng lọc thường quy có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong quy trình chăm sóc tiền sản. Trong giai đoạn mang thai, nhau thai sản xuất nhiều loại nội tiết tố hỗ trợ sự phát triển của thai nhi nhưng đồng thời cũng làm tăng tính kháng insulin ở cơ thể mẹ. Nếu tuyến tụy của người mẹ không thể bù đắp đủ lượng insulin cần thiết, nồng độ glucose trong máu sẽ tăng cao dẫn đến đái tháo đường thai kỳ.

Hầu hết phụ nữ mắc tình trạng này không có triệu chứng báo trước rõ ràng, dễ bị nhầm lẫn với cảm giác mệt mỏi, khát nước hay đi tiểu nhiều thông thường của thai kỳ. Việc tiến hành xét nghiệm máu chuyên biệt là phương thức duy nhất giúp phát hiện sớm sự thay đổi chuyển hóa này. Khi được chẩn đoán kịp thời, người mẹ sẽ nhận được tư vấn y khoa phù hợp, từ đó ngăn chặn sự tiến triển của bệnh và bảo vệ sức khỏe cho cả thai kỳ.

Thời điểm thích hợp để thực hiện xét nghiệm tầm soát

Nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống thường được khuyến cáo thực hiện ở tuần thứ 24 đến tuần thứ 28 của thai kỳ. Đây là giai đoạn cơ thể người mẹ bắt đầu gia tăng đề kháng insulin rõ rệt nhất do sự phát triển mạnh mẽ của bánh nhau và thai nhi.

Đối với những thai phụ có yếu tố nguy cơ cao như từng bị đái tháo đường thai kỳ ở lần mang thai trước, tiền sử gia đình có người mắc tiểu đường typ 2, thừa cân trước khi mang thai hoặc lớn tuổi, bác sĩ sản khoa có thể chỉ định kiểm tra đường huyết ngay trong lần khám thai đầu tiên hoặc quý một của thai kỳ. Nếu kết quả ở giai đoạn sớm bình thường, thai phụ vẫn tiếp tục được làm lại xét nghiệm thường quy ở tuần 24 đến 28 để đảm bảo không bỏ sót bất thường.

Quy trình làm nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống

Quy trình sàng lọc phổ biến hiện nay là nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống 75 gam gồm 3 bước lấy máu tĩnh mạch. Đầu tiên, thai phụ được lấy máu đo glucose huyết tương lúc đói sau khi đã nhịn ăn tối thiểu 8 giờ qua đêm. Tiếp theo, thai phụ uống một cốc nước chứa 75 gam glucose trong vòng 5 phút và nghỉ ngơi tại chỗ. Nhân viên y tế sẽ lấy mẫu máu lần thứ hai sau 1 giờ và lần thứ ba sau 2 giờ kể từ thời điểm bắt đầu uống nước đường.

Để kết quả xét nghiệm đạt độ chính xác cao nhất, thai phụ nên duy trì chế độ ăn uống bình thường trong 3 ngày trước xét nghiệm, không tự ý kiêng khem tinh bột quá mức. Trong suốt thời gian làm nghiệm pháp, mẹ bầu cần ngồi nghỉ ngơi thư giãn, không ăn uống thêm thức ăn hay nước ngọt, không hút thuốc lá và hạn chế vận động mạnh.

Những rủi ro sức khỏe nếu không phát hiện và kiểm soát kịp thời

Nếu tình trạng rối loạn đường huyết không được phát hiện và kiểm soát, cả người mẹ và thai nhi đều phải đối mặt với nhiều rủi ro sức khỏe. Nồng độ đường trong máu mẹ cao liên tục sẽ đi qua nhau thai, kích thích tuyến tụy thai nhi tăng tiết insulin, dẫn đến hiện tượng thai to bất thường. Tình trạng này làm tăng nguy cơ sang chấn khi sinh, rách tầng sinh môn hoặc phải mổ lấy thai cấp cứu. Sau khi sinh, trẻ sơ sinh dễ gặp biến chứng hạ đường huyết đột ngột, suy hô hấp do phổi chậm trưởng thành hoặc vàng da kéo dài.

Về phía người mẹ, tiểu đường thai kỳ không được can thiệp làm tăng tỷ lệ tiền sản giật, tăng huyết áp thai kỳ, đa ối và nguy cơ nhiễm trùng tiết niệu. Về lâu dài, phụ nữ từng mắc đái tháo đường thai kỳ cũng có nguy cơ tiến triển thành bệnh tiểu đường typ 2 cao hơn so với những người có thai kỳ bình thường.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục và tham khảo y khoa, không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Mỗi thai phụ có cơ địa, thể trạng và các chỉ số đường huyết riêng biệt. Nếu kết quả xét nghiệm vượt ngưỡng giới hạn, người mẹ không nên quá lo lắng hay tự ý kiêng khem cắt bỏ hoàn toàn tinh bột khiến cơ thể thiếu hụt dưỡng chất nuôi thai. Mọi can thiệp dinh dưỡng hoặc dùng thuốc bắt buộc phải có sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ sản khoa và chuyên gia nội tiết.

Tóm tắt

Xét nghiệm tiểu đường thai kỳ là bước sàng lọc y khoa cần thiết giúp bảo vệ an toàn cho cả sản phụ và thai nhi. Việc chủ động tầm soát đúng thời điểm giúp phát hiện sớm tình trạng rối loạn đường huyết để có hướng can thiệp dinh dưỡng và sinh hoạt kịp thời. Mẹ bầu nên tuân thủ lịch khám thai định kỳ và thực hiện theo đúng hướng dẫn của bác sĩ sản khoa.