Xa tri trong dieu tri ung thu va nhung dieu nguoi benh can biet
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Xa tri la mot trong nhung phuong phap dieu tri ung thu pho bien va quan trong nhat trong y hoc hien dai, ben canh phau thuat va hoa tri. Viec su dung cac hat hoac song mang buc xa ion hoa co nang luong cao cho phep tac dong truc tiep len te bao khoi u de ngan chan su phat trien va tieu diet chung mot cach chinh xac.
Hieu ro ban chat, quy trinh thuc hien cung nhu cach quan ly cac tac dung khong mong muon se giup benh nhan va nguoi nha chu dong hon trong qua trinh dieu tri. Su phoi hop chat che giua nguoi benh va doi ngu y te dong vai tro cot loi de mang lai ket qua toi uu va duy tri chat luong cuoc song on dinh.
Xa tri trong dieu tri ung thu là gì?
Xa tri la phuong thuoc dieu tri ung thu bang cach su dung buc xa ion hoa co nang luong cao, bao gom tia X, tia gamma hoac cac hat proton, electron de pha huy vat lieu di truyen cua cac te bao bat thuong. Muc tieu can ban cua xa tri la tieu diet toi da te bao ung thu hoac kiem che kha nang phan chia cua chung, dong thoi han che thap nhat muc do anh huong den cac mo lanh xung quanh. Phuong phap nay co the duoc chi dinh doc lap nhu mot bien phap dieu tri tri can trong mot so loai ung thu giai doan som, hoac dong vai tro bo tro truoc va sau phau thuat. Doi voi nhung truong hop benh o giai doan tien trien, xa tri giup giam nhe cac trieu chung chen ep va dau don, nang cao chat luong cuoc song cho nguoi benh.
Co che hoat dong va muc tieu cua phuong phap xa tri
Xa tri hoat dong dua tren co che su dung cac chum tia buc xa co nang luong ion hoa manh de tac dong truc tiep hoac gian tiep len vat lieu di truyen cua te bao khoi u. Khi phan tu ADN bi ton thuong khong the phuc hoi, te bao ung thu se ngung phan chia va bi tieu diet theo chu trinh tu nhien. Cac te bao lanh xung quanh cung co the chiu anh huong nhat dinh boi buc xa nhung co kha nang tu sua chua va phuc hoi tot hon nho co che sinh hoc binh thuong. Bac si ung buou luon tinh toan lieu chieu va huong tia toi uu de tap trung nang luong toi da vao trung tam khoi u, dong thoi giam thieu toi muc thap nhat lieu buc xa len cac co quan lanh lan can. Tuy thuoc vao tinh trang cu the, xa tri co the dong vai tro dieu tri tri can, ho tro truoc mo de thu nho kich thuoc ton thuong, ho tro sau mo nham don sach te bao con sot lai, hoac dieu tri giam nhe trieu chung nhu giam dau va giam chen ep o giai doan tien trien.
Cac phuong phap xa tri pho bien hien nay
Hien nay co hai hinh thuc xa tri chinh duoc ung dung rong rai tren lam sang bao gom xa tri chieu ngoai va xa tri chieu trong. Xa tri chieu ngoai la phuong phap pho bien nhat, su dung may gia toc tuyen tinh phat tia phong xa tu ben ngoai xuyen qua da de huong chinh xac vao vi tri khoi u. Cong nghe hien dai nhu xa tri dieu bien lieu hay xa tri dinh vi than kinh giup khuon theo hinh dang khoi u mot cach tinh vi, giup bao ve toi da mo lanh. Hinh thuc thu hai la xa tri chieu trong hay con goi la xa tri ap sat, trong do nguon phong xa kin duoc dua truc tiep vao ben trong hoac ngay sat canh khoi u thong qua cac dung cu chuyen dung nhu kim, ong thong hoac khoang tu nhien cua co the. Ngoai ra con co phuong phap su dung duoc chat phong xa uong hoac tiem tinh mach de tieu diet te bao ung thu dac thu tren toan co the nhu ung thu tuyen giap.
Quy trinh chuan bi va thuc hien mot buoi xa tri
Tuan thu quy trinh chuan bi va mo phong truoc dieu tri la yeu to quyet dinh do chinh xac cua toan bo lieu trinh. Nguoi benh se duoc chup cat lop vi tinh mo phong de xac dinh toa do khong gian ba chieu cua khoi u va cac co quan nhay cam bao quanh. Cac dung cu co dinh nhu mat na nhiet hoac dem dinh vi duoc thiet ke rieng cho tung ca the hoa nham dam bao tu the nam luon nhat quan trong tat ca cac buoi chieu tia sau do. Ky su vat ly y khoa va bac si chuyen khoa se phoi hop xay dung ke hoach phan bo lieu tren phan mem chuyen dung de xac dinh goc chieu va cuong do chum tia. Moi buoi xa tri thuong chi dien ra trong khoang muoi lam den ba muoi phut, trong do thoi gian phat tia thuc te chi mat vai phut. Nguoi benh can giu nguyen tu the nam yen tinh theo huong dan cua ky thuat vien trong suot qua trinh may van hanh.
Cac tac dung phu thuong gap trong va sau qua trinh xa tri
Mac du cong nghe ngay cang tien tien, xa tri van co the gay ra mot so tac dung phu do anh huong len cac te bao lanh phan chia nhanh. Tac dung phu tai cho thuong gap nhat la phan ung tren da vung chieu tia, bieu hien qua tinh trang do da, kho rat, bong troc nhe hoac sam mau tuong tu nhu bi chay nang. Nguoi benh cung co the gap phai tinh trang met moi keo dai, suy giam the luc va chan an. Tuy theo vi tri chieu tia, cac trieu chung dac thu khac co the xuat hien nhu kho mieng, nuot dau khi xa tri vung dau co; ho khan, kho tho khi xa tri vung long nguc; hoac buon non, tieu chay, roi loan tieu tien khi chieu tia vung bung va chau. Phan lon cac phan ung cap tinh nay se giam dan va bien mat sau khi ket thuc lieu trinh dieu tri vai tuan den vai thang nho su cham soc phu hop.
Che do dinh duong va cham soc phuc hoi cho nguoi benh
Che do cham soc toan dien va dinh duong hop ly dong vai tro thiet yeu giup nguoi benh nang cao the trang de hoan thanh dung phac do. Che do an can can doi, giau nang luong va protein tu thit nac, ca, trung, sua va cac loai dau de ho tro tai tao mo bi ton thuong. Nguoi benh nen uong du nuoc moi ngay, chia nho bua an thanh nhieu lan va uu tien thuc an mem, de tieu neu co tinh trang dau rat mieng hong hoac roi loan tieu hoa. Voi vung da chieu tia, can giu ve sinh sach se bang nuoc am, khong dung xa phong co tinh tay rua manh, tranh cao gai hoac boi cac loai kem thuoc khi chua duoc bac si dieu tri cho phep. Viec van dong nhe nhang nhu di bo phu hop voi suc khoe cung giup giam cam giac u ru va cai thien chat luong giac ngu hieu qua.
Lưu ý an toàn
Thong tin ve xa tri chi mang tinh chat giao duc suc khoe cong dong va khong the thay the cho chi dinh hay ke hoach dieu tri cua bac si chuyen khoa ung buou. Moi benh nhan co tinh trang benh ly, loai mo hoc va kha dung dap ung hoan toan khac nhau. Nguoi benh khong tu y su dung cac loai thuoc bo, san pham thao duoc hoac ap dung meo dan gian tren vung da xa tri khi chua co su dong y cua bac si phu trach. Khi xuat hien cac dau hieu bat thuong nhu sot cao, lo loet da nang, dau don du doi hoac chay mau, can thong bao ngay cho co so y te de duoc xu tri kip thoi.
Tóm tắt
Xa tri la mot trong nhung phuong phap cot loi trong kiem soat va tieu diet te bao ac tinh. Hieu qua cung nhu tinh an toan cua qua trinh dieu tri phu thuoc lon vao su phoi hop chat che giua benh nhan va doi ngu y te. Viec duy tri dinh duong day du, cham soc co the dung cach va tuan thu chat che lich hen se giup nguoi benh vuot qua lieu trinh thuan loi nhat.
Nguồn tham khảo
- JAMA: Prostatectomy, External Beam Radiation Therapy, or Brachytherapy for Localized Prostate Cancer
- Radiotherapy and Oncology: 958 Poster Side effects when using high dose rate afterloading brachytherapy as a boost to conventional external beam radiation therapy for initial and local advanced prostate cancer
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Nguoi benh xa tri co gay nhiem phong xa cho nguoi xung quanh khong?
Nguoi thuc hien xa tri chieu ngoai khong bi nhiem xa va hoan toan khong gay nguy hiem hay phat xa ra moi truong xung quanh, do do co the tiep xuc voi nguoi than binh thuong. Rieng xa tri ap sat hoac dong vi phong xa can theo huong dan cach ly cua bac si.
Xa tri co gay dau don trong luc chieu tia khong?
Qua trinh chieu tia buc xa dien ra nhanh chong va hoan toan khong gay cam giac dau don tai cho. Tuy nhien, sau mot so buoi dieu tri, nguoi benh co the gap cac phan ung phu nhu met moi, do da hoac kho chiu tuy vung chieu tia.
Xa tri co bi rung toc toan bo nhu hoa tri khong?
Xa tri chi gay rung toc tai khu vuc co tia buc xa chieu qua. Nguoi benh chi bi rung toc neu xa tri vung dau hoac co, con xa tri cac vi tri khac nhu nguc, bung hay xuong chau se khong gay rung toc tren da dau.
Mot dot xa tri thuong keo dai trong bao lau?
Thoi gian mot lieu trinh thuong keo dai tu mot den bay tuan tuy loai ung thu va muc tieu dieu tri. Nguoi benh thuong duoc chieu tia nam ngay moi tuan va nghi hai ngay cuoi tuan de mo lanh phuc hoi.
Can cham soc vung da bi chieu xa nhu the nao cho dung?
Nguoi benh nen giu ve sinh nhe nhang bang nuoc am, khong cha xat manh, khong boi kem hay thuoc la khi chua co y kien cua bac si, dong thoi mac quan ao rong rai va tranh tiep xuc truc tiep voi anh nang.
