Virus thủy đậu sống trong bao lâu ở môi trường ngoài và cơ thể?

Virus thủy đậu sống trong bao lâu là gì?

Virus thủy đậu, có tên khoa học là Varicella Zoster Virus, là tác nhân gây ra bệnh thủy đậu với đặc trưng là các nốt phát ban phỏng nước ngứa ngáy trên da và sốt nhẹ. Mầm bệnh này chủ yếu lây truyền trực tiếp từ người sang người qua các giọt bắn hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, cũng như qua việc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ nốt phỏng bị vỡ. Bên cạnh đường lây trực tiếp, virus còn có thể bám vào các bề mặt vật dụng sinh hoạt và lơ lửng trong không khí phòng kín một khoảng thời gian nhất định. Do đó, thắc mắc về việc virus thủy đậu sống được bao lâu ở điều kiện tự nhiên luôn được nhiều người quan tâm nhằm áp dụng các biện pháp làm sạch, cách ly và hạn chế nguy cơ lây truyền trong gia đình cũng như tại trường học.

Khả năng tồn tại của virus thủy đậu ở môi trường bên ngoài

Thời gian sống của virus thủy đậu ngoài môi trường tự nhiên phụ thuộc chặt chẽ vào độ ẩm, nhiệt độ và sự thông thoáng của không gian. Trong không khí phòng kín có nhiệt độ mát mẻ, các giọt bắn chứa mầm bệnh có thể lơ lửng và giữ khả năng lây nhiễm trong khoảng vài giờ. Tuy nhiên, nếu phòng ốc thông thoáng, có ánh nắng rọi vào và luồng khí lưu thông tốt, virus sẽ nhanh chóng bị bất hoạt chỉ sau một khoảng thời gian ngắn.

Đối với các bề mặt đồ vật cứng như tay nắm cửa, mặt bàn, đồ chơi trẻ em hay sàn nhà, lớp vỏ bọc lipid của virus thủy đậu rất nhạy cảm với điều kiện khô ráo. Trong môi trường khô và thoáng mát, mầm bệnh thường chỉ tồn tại từ vài giờ đến dưới một ngày. Ngược lại, nếu dịch tiết từ nốt phỏng dính trên ga giường, quần áo hoặc chăn màn ẩm ướt, virus có thể duy trì sức sống lâu hơn đôi chút trước khi mất dần độc lực lây truyền.

Các yếu tố ảnh hưởng đến sức sống của mầm bệnh thủy đậu

Nhiệt độ môi trường đóng vai trò quyết định đến độ bền vững của virus thủy đậu. Loại virus này tương đối nhạy cảm với nhiệt và ánh sáng mặt trời chứa tia cực tím. Ở điều kiện nhiệt độ cao trên năm mươi sáu độ C hoặc dưới ánh nắng gay gắt, virus sẽ nhanh chóng bị biến tính và tiêu diệt trong vòng vài chục phút. Điều này lý giải vì sao các vật dụng phơi dưới nắng to thường ít có nguy cơ lưu giữ mầm bệnh truyền nhiễm.

Ngược lại, điều kiện thời tiết ẩm ướt, nồm ẩm hoặc môi trường lạnh là môi trường lý tưởng giúp virus bảo tồn cấu trúc lâu hơn. Ngoài ra, lớp màng ngoài của virus rất dễ bị phá vỡ bởi các chất tẩy rửa gia dụng thông thường, cồn y tế hoặc dung dịch khử trùng có chứa clo. Chỉ cần lau chùi bề mặt tiếp xúc bằng các dung dịch vệ sinh tiêu chuẩn, người chăm sóc hoàn toàn có thể loại bỏ mầm bệnh một cách nhanh chóng và triệt để.

Thời gian tồn tại và chu kỳ lây nhiễm của virus trong cơ thể người

Khi xâm nhập vào cơ thể người qua đường hô hấp hoặc niêm mạc, virus thủy đậu sẽ trải qua giai đoạn ủ bệnh kéo dài từ mười đến hai mươi mốt ngày trước khi xuất hiện triệu chứng rầm rộ. Trong suốt thời gian này, virus nhân lên tại các hạch bạch huyết cục bộ rồi đi vào máu để phát tán đến da và các cơ quan nội tạng. Người bệnh có khả năng phát tán virus ra không khí từ một đến hai ngày trước khi những ban dát đỏ đầu tiên nổi trên cơ thể.

Giai đoạn lây lan mạnh mẽ nhất kéo dài suốt quá trình mọc nốt phỏng nước. Cho đến khi toàn bộ các nốt phỏng khô lại, đóng vảy cứng hoàn toàn, thường mất khoảng bảy đến mười ngày kể từ khi phát ban, nguy cơ phát tán virus ra cộng đồng mới chấm dứt. Tuy nhiên, sau khi người bệnh bình phục hoàn toàn, virus thủy đậu không biến mất vĩnh viễn mà lui về ẩn náu trong các hạch rễ thần kinh cảm giác suốt đời, có thể tái hoạt động gây bệnh zona thần kinh khi hệ miễn dịch suy giảm.

Biện pháp ngăn ngừa lây lan virus thủy đậu trong gia đình

Nhận biết rõ khả năng tồn tại của virus giúp gia đình triển khai các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm chéo một cách khoa học. Người bệnh thủy đậu cần được bố trí nghỉ ngơi tại phòng riêng thoáng khí, có ánh sáng tự nhiên và hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người thân, đặc biệt là phụ nữ mang thai hoặc trẻ nhỏ chưa được tiêm phòng. Cả người bệnh và người chăm sóc đều nên đeo khẩu trang y tế khi giao tiếp trong không gian sinh hoạt chung.

Công tác vệ sinh đồ dùng cá nhân cần được thực hiện thường xuyên mỗi ngày. Quần áo, khăn mặt, ga trải giường của người mắc bệnh nên giặt riêng bằng xà phòng với nước ấm, sau đó phơi trực tiếp dưới nắng to hoặc sấy khô ở nhiệt độ cao. Bề mặt các đồ vật có nguy cơ tiếp xúc cao như bàn phím, điều khiển tivi, tay nắm cửa và khu vực nhà vệ sinh cần được lau chùi hàng ngày bằng dung dịch sát khuẩn để vô hiệu hóa hoàn toàn virus lơ lửng hoặc bám dính.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức vệ sinh phòng bệnh cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ y khoa. Nếu người bệnh xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sốt cao liên tục không hạ, khó thở, nốt phỏng có dấu hiệu nhiễm trùng mưng mủ hoặc lừ đừ, cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và điều trị kịp thời.

Tóm tắt

Hiểu rõ thời gian tồn tại của virus thủy đậu giúp gia đình chủ động khử khuẩn và hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm chéo. Khi trong nhà có người mắc bệnh, việc cách ly đúng thời điểm kết hợp vệ sinh không gian sống sạch sẽ là giải pháp hữu hiệu. Để được tư vấn các biện pháp dự phòng hoặc chăm sóc phù hợp, người bệnh nên tham khảo ý kiến của nhân viên y tế tại các cơ sở y tế uy tín.