Virus Marburg là gì và cách phòng ngừa lây nhiễm

Virus Marburg là gì?

Virus Marburg là một loại virus RNA sợi đơn thuộc chi Marburgvirus, họ Filovirus, được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1967 trong các vụ bùng phát đồng thời tại Marburg và Frankfurt ở Đức, cùng với Belgrade ở Serbia. Bệnh sốt xuất huyết do virus Marburg gây ra là bệnh truyền nhiễm tối nguy hiểm thuộc nhóm A, đặc trưng bởi tình trạng sốt cao đột ngột, suy kiệt nghiêm trọng, rối loạn đông máu dẫn đến xuất huyết nội tạng và suy đa tạng.

Mặc dù các đợt dịch lớn trước đây chủ yếu ghi nhận tại khu vực châu Phi hạ Sahara, nhưng đặc tính lây lan mạnh mẽ qua tiếp xúc gần và mức độ nguy hại cao khiến Tổ chức Y tế Thế giới luôn xếp virus Marburg vào danh sách các mầm bệnh ưu tiên giám sát và nghiên cứu khẩn cấp. Hiểu rõ các thông tin y khoa chính thống về loại virus này giúp cộng đồng không hoang mang nhưng vẫn duy trì sự cẩn trọng cần thiết.

Cơ chế lây truyền và nguồn lây của virus Marburg

Vật chủ tự nhiên chính của virus Marburg được xác định là loài dơi ăn quả Rousettus aegyptianus sống nhiều trong các hang động hoặc hầm mỏ. Con người có thể bị lây nhiễm lần đầu khi tiếp xúc kéo dài với chất thải hoặc phân của loài dơi này trong quá trình làm việc, thám hiểm.

Sau khi xâm nhập vào người, virus Marburg lây truyền từ người sang người qua việc tiếp xúc trực tiếp với máu, chất tiết, dịch cơ thể như nước bọt, phân, nước tiểu, chất nôn hoặc tinh dịch của người nhiễm bệnh. Ngoài ra, việc chạm vào các bề mặt, đồ dùng, quần áo hoặc ga trải giường dính dịch tiết của bệnh nhân mà không có đồ bảo hộ cũng là con đường lây nhiễm thứ phát nguy hiểm. Nhân viên y tế và người thân chăm sóc trực tiếp bệnh nhân là đối tượng đối mặt với nguy cơ lây truyền cao nhất nếu không tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn.

Các giai đoạn diễn tiến và triệu chứng lâm sàng của bệnh

Sau giai đoạn ủ bệnh từ 2 đến 21 ngày, bệnh do virus Marburg thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng giống cúm nặng. Người bệnh thường bị sốt cao dữ dội, đau đầu dữ dội, mệt mỏi rã rời, đau nhức cơ bắp và ớn lạnh.

Khoảng ngày thứ ba trở đi, các triệu chứng tiêu hóa bắt đầu xuất hiện rầm rộ bao gồm đau quặn bụng, buồn nôn, nôn mửa liên tục và tiêu chảy dạng nước kéo dài. Tình trạng này khiến cơ thể kiệt sức nhanh chóng và mất nước nghiêm trọng.

Từ ngày thứ năm đến ngày thứ bảy của đợt bệnh, nhiều trường hợp diễn tiến sang giai đoạn xuất huyết nghiêm trọng. Bệnh nhân có thể xuất hiện ban đỏ nổi trên da, xuất huyết dưới da, chảy máu cam, chảy máu chân răng, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen. Ở các thể nặng, tổn thương đa cơ quan, sốc giảm thể tích và rối loạn đông máu có thể dẫn đến tử vong nhanh chóng nếu không được can thiệp hồi sức tích cực kịp thời.

Biện pháp phòng ngừa lây nhiễm virus Marburg hiệu quả

Để chủ động ngăn ngừa nguy cơ nhiễm virus Marburg, người dân cần nâng cao cảnh giác, đặc biệt khi đi lại hoặc làm việc tại các khu vực có ghi nhận ca bệnh hoặc lưu hành loài dơi vật chủ:

Tránh tiếp xúc với dơi ăn quả và hạn chế vào các hang động, mỏ khai khoáng nơi dơi cư trú mà không có trang thiết bị bảo hộ hô hấp và da chuyên dụng. Không tiêu thụ hoặc xử lý thịt động vật hoang dã chưa qua kiểm dịch.

Thực hiện ăn chín uống sôi, giữ gìn vệ sinh cá nhân và thường xuyên rửa tay bằng xà phòng cùng nước sạch hoặc dung dịch sát khuẩn có cồn.

Tránh tiếp xúc trực tiếp với người đang có các dấu hiệu sốt, nôn mửa hoặc xuất huyết chưa rõ nguyên nhân. Trong trường hợp hỗ trợ vận chuyển hoặc chăm sóc người nghi nhiễm, bắt buộc phải sử dụng đầy đủ phương tiện phòng hộ cá nhân gồm găng tay, khẩu trang y tế, kính bảo hộ và áo choàng cách ly theo chuẩn y tế.

Chủ động khai báo y tế trung thực khi trở về từ các quốc gia, vùng lãnh thổ đang có ổ dịch Marburg bùng phát và tự theo dõi sức khỏe trong vòng 21 ngày.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y học và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Người dân tuyệt đối không tự ý mua hoặc sử dụng các loại thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus truyền miệng để phòng ngừa hoặc điều trị khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa truyền nhiễm. Khi có dấu hiệu nghi ngờ nhiễm bệnh, cần đến ngay cơ sở y tế có khu cách ly chuyên biệt để được xử trí an toàn.

Tóm tắt

Virus Marburg gây ra bệnh truyền nhiễm cấp tính đặc biệt nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao nếu không được can thiệp y tế kịp thời. Việc nắm rõ đường lây truyền, chủ động thực hiện các biện pháp vệ sinh phòng hộ và tìm kiếm trợ giúp y tế ngay khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ là yếu tố then chốt giúp bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.