Virus cúm B: Đặc điểm, khả năng lây truyền và cách tiêm vắc xin phòng ngừa

Virus cúm B là gì?

Virus cúm B thuộc họ Orthomyxoviridae, là chủng virus cúm chủ yếu gây bệnh ở người. Khác với virus cúm A có thể gây ra các đại dịch lớn trên toàn cầu do khả năng biến đổi gen liên tục và lây truyền giữa nhiều loài động vật, virus cúm B biến đổi chậm hơn và chủ yếu gây ra các đợt dịch cúm mùa theo khu vực. Cấu trúc di truyền của virus cúm B được chia thành hai dòng chính là Victoria và Yamagata.

Loại virus này tấn công trực tiếp vào niêm mạc đường hô hấp, gây ra các biểu hiện toàn thân như sốt cao, đau đầu, đau cơ và mệt mỏi kéo dài. Mặc dù đợt nhiễm virus cúm B đôi khi diễn biến nhẹ, bệnh vẫn có thể tiến triển nặng gây viêm phổi, viêm cơ tim hoặc làm trầm trọng thêm các bệnh lý mạn tính có sẵn nếu không được theo dõi và chăm sóc chu đáo.

Khả năng lây nhiễm và đối tượng dễ gặp biến chứng do virus cúm B

Virus cúm B lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp khi người lành hít phải các giọt nhỏ chứa virus trong không khí do người bệnh phát tán. Ngoài ra, việc tiếp xúc với các bề mặt bị nhiễm dịch tiết hô hấp rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng cũng là con đường lây nhiễm phổ biến. Thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ một đến bốn ngày trước khi các biểu hiện xuất hiện.

Tất cả mọi người đều có nguy cơ nhiễm virus cúm B nếu chưa có miễn dịch. Tuy nhiên, một số nhóm đối tượng đặc biệt dễ gặp biến chứng nguy hiểm khi mắc bệnh. Trẻ em dưới năm tuổi, người từ sáu mươi lăm tuổi trở lên, phụ nữ mang thai và những người suy giảm miễn dịch hoặc mắc bệnh mạn tính như hen suyễn, bệnh tim mạch, đái tháo đường là những đối tượng cần chú ý bảo vệ. Ở các nhóm này, cúm B có thể dẫn đến viêm phổi thứ cấp, suy hô hấp hoặc đợt cấp của bệnh nền, đòi hỏi phải được giám sát y tế chặt chẽ.

Hiệu quả của vắc xin trong phòng ngừa virus cúm B

Tiêm vắc xin cúm mùa là giải pháp trung tâm được các tổ chức y tế khuyến cáo để phòng ngừa virus cúm B và cúm A. Các loại vắc xin cúm hiện nay thường là vắc xin tứ giá, chứa hai chủng virus cúm A và hai chủng virus cúm B nhằm mang lại khả năng bảo vệ rộng rãi. Khi được tiêm vào cơ thể, vắc xin kích thích hệ miễn dịch sản sinh kháng thể đặc hiệu sau khoảng hai đến ba tuần.

Việc tiêm vắc xin không chỉ giảm đáng kể nguy cơ nhiễm bệnh mà còn làm giảm mức độ nặng của các triệu chứng nếu không may mắc phải. Nhờ đó, người đã tiêm phòng giảm được tỷ lệ nhập viện và hạn chế nguy cơ biến chứng nguy hiểm. Do virus cúm B có thể biến đổi theo thời gian và lượng kháng thể trong cơ thể giảm dần sau một năm, việc tiêm nhắc lại vắc xin cúm định kỳ hằng năm là rất cần thiết để duy trì hàng rào bảo vệ vững chắc.

Lịch tiêm và lưu ý khi sử dụng vắc xin phòng virus cúm B

Vắc xin phòng virus cúm B được khuyến cáo tiêm cho trẻ từ sáu tháng tuổi trở lên và người trưởng thành. Đối với trẻ em từ sáu tháng đến dưới chín tuổi lần đầu tiên tiêm vắc xin cúm, lịch tiêm thường bao gồm hai mũi cách nhau ít nhất bốn tuần để đạt được hiệu quả miễn dịch tối đa. Từ các năm tiếp theo, trẻ chỉ cần tiêm nhắc lại một mũi hằng năm. Đối với người lớn và trẻ trên chín tuổi, chỉ cần tiêm một mũi duy nhất mỗi năm.

Trước khi tiêm chủng, người tiêm cần được bác sĩ khám phân loại để đảm bảo không có chống chỉ định như sốt cấp tính hoặc tiền sử dị ứng nặng với thành phần của vắc xin. Sau khi tiêm, người được tiêm nên ở lại cơ sở y tế theo dõi ít nhất ba mươi phút để kịp thời xử trí nếu xảy ra phản ứng bất thường. Một số phản ứng nhẹ có thể gặp bao gồm sưng đau tại chỗ tiêm, sốt nhẹ hoặc mệt mỏi, thường tự hết sau một đến hai ngày.

Biện pháp hỗ trợ phòng chống virus cúm B trong sinh hoạt

Bên cạnh việc tiêm vắc xin, việc thực hiện thói quen vệ sinh cá nhân và duy trì môi trường sống sạch sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc chặn đứng sự lây lan của virus cúm B. Mỗi cá nhân nên rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch hoặc dung dịch sát khuẩn tay, đặc biệt là sau khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với các vật dụng công cộng. Khi ho hoặc hắt hơi, nên che miệng và mũi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay áo để tránh phát tán giọt bắn.

Ngoài ra, nên đeo khẩu trang khi đến những nơi đông người hoặc khi tiếp xúc với người có biểu hiện nhiễm trùng đường hô hấp. Việc giữ cho nhà cửa thông thoáng, làm sạch các bề mặt thường xuyên chạm vào như tay nắm cửa, điện thoại, bàn làm việc cũng góp phần hạn chế sự tồn tại của virus. Đảm bảo chế độ dinh dưỡng cân đối, uống đủ nước, ngủ đủ giấc và luyện tập thể thao đều đặn giúp tăng cường sức đề kháng tổng thể của cơ thể.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục y khoa và không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc tư vấn điều trị từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh hay thuốc chống virus để tự điều trị tại nhà khi chưa có chỉ định y tế. Nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường như khó thở, sốt cao kéo dài, lơ mơ hoặc co giật, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Virus cúm B là tác nhân gây nhiễm trùng đường hô hấp phổ biến nhưng hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa. Tiêm vắc xin cúm hằng năm kết hợp với duy trì vệ sinh cá nhân là biện pháp hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng khỏi nguy cơ biến chứng do virus gây ra.