Viêm xoang khạc ra máu do đâu và khi nào cần đi khám

Viêm xoang khạc ra máu là gì?

Hiện tượng viêm xoang khạc ra máu thực chất là sự xuất hiện của các sợi máu tươi, dịch hồng hoặc cục máu đông nhỏ lẫn trong đờm khi người bệnh khạc từ sâu trong cổ họng. Trong giải phẫu đường hô hấp trên, các xoang cạnh mũi thông trực tiếp với hốc mũi và có đường dẫn lưu tự nhiên xuống vùng vòm họng. Khi các hốc xoang bị viêm nhiễm, niêm mạc lót bên trong trở nên phù nề, tăng tiết dịch và các mạng lưới mao mạch nhỏ rất dễ vỡ. Dịch viêm mủ kèm theo máu rỉ ra sẽ chảy xuống họng theo thành sau, kích thích phản xạ hắng giọng hoặc khạc đờm để tống xuất ra ngoài.

Tùy thuộc vào mức độ tổn thương, máu có thể xuất hiện dưới dạng sợi mảnh lẫn trong chất nhầy trắng đục hoặc dịch vàng xanh. Mặc dù đa số các trường hợp không đe dọa tính mạng tức thì, sự hiện diện của máu trong dịch tiết hô hấp luôn cần được theo dõi cẩn trọng để phân biệt giữa kích ứng thông thường và các bệnh lý nghiêm trọng hơn.

Các nguyên nhân dẫn đến viêm xoang khạc ra máu

Hiện tượng có máu lẫn trong dịch nhầy khi bị viêm xoang thường xuất phát từ sự kết hợp giữa phản ứng viêm và các tác động cơ học. Khi niêm mạc mũi xoang bị vi khuẩn hoặc virus tấn công, hệ thống mao mạch tại đây sẽ giãn nở tối đa và trở nên mỏng manh. Áp lực từ việc xì mũi quá mạnh, ngoáy mũi hoặc khạc nhổ gắng sức có thể làm vỡ các mao mạch này, khiến máu rỉ vào dịch xoang rồi chảy xuống họng.

Thời tiết khô hanh hoặc thói quen ngồi điều hòa liên tục làm mất đi độ ẩm tự nhiên của đường thở, khiến niêm mạc nứt nẻ và dễ chảy máu. Bên cạnh đó, việc lạm dụng thuốc xịt mũi co mạch kéo dài có thể gây hiện tượng viêm mũi do thuốc, khiến niêm mạc bị teo mỏng và dễ xuất huyết. Trong một số trường hợp, sự hiện diện của polyp mũi, vẹo vách ngăn hoặc nhiễm nấm xoang cũng là nguyên nhân khiến dịch mũi xoang có lẫn máu kéo dài.

Phân biệt máu từ xoang với các nguồn xuất huyết khác

Khi khạc ra dịch có lẫn máu, việc phân biệt chính xác vị trí chảy máu đóng vai trò rất quan trọng để có hướng xử trí thích hợp. Ở người bệnh viêm xoang, máu thường hòa lẫn trong chất dịch nhầy đặc, có màu đỏ tươi hoặc nâu đen tùy thời gian máu đọng trong xoang. Người bệnh thường cảm thấy vướng ở họng, dịch chảy từ vòm mũi sau và chỉ thấy máu xuất hiện khi hắng giọng hoặc khạc đờm.

Ngược lại, chảy máu cam thông thường xuất phát từ điểm mạch phía trước vách ngăn, máu chảy trực tiếp ra cửa mũi trước. Cần đặc biệt phân biệt khạc máu do xoang với ho ra máu từ phế quản phổi hoặc nôn ra máu từ dạ dày. Máu từ đường hô hấp dưới thường có màu đỏ tươi kèm bọt khí và xuất hiện cùng cơn ho sâu từ ngực. Máu từ dạ dày thường có màu nâu sẫm, lẫn thức ăn và xuất hiện sau cảm giác buồn nôn. Việc nhận biết đúng tính chất giúp người bệnh bớt lo lắng và cung cấp thông tin chính xác cho bác sĩ khi thăm khám.

Những dấu hiệu cảnh báo cần thăm khám bác sĩ

Mặc dù phần lớn trường hợp rỉ máu trong viêm xoang bắt nguồn từ mao mạch tổn thương nhẹ, người bệnh tuyệt đối không nên chủ quan. Bạn cần đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa Tai Mũi Họng nếu nhận thấy lượng máu khạc ra nhiều dần, máu đỏ tươi chảy thành dòng hoặc xuất hiện liên tục nhiều ngày không giảm.

Ngoài ra, các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm bao gồm sốt cao kéo dài, đau nhức dữ dội một bên mặt, thị lực giảm sút, nhìn đôi hoặc sưng nề quanh hốc mắt. Tình trạng nghẹt mũi hoàn toàn ở một bên kéo dài, chảy dịch có mùi hôi nồng nặc hoặc sút cân nhanh cũng đòi hỏi phải nội soi mũi xoang và chụp cắt lớp vi tính. Việc thăm khám sớm giúp loại trừ kịp thời các biến chứng lan vào ổ mắt, nội sọ hoặc các tổn thương tân sinh ác tính vùng vòm họng.

Chăm sóc và phục hồi niêm mạc mũi xoang đúng cách

Trong quá trình kiểm soát viêm xoang, chăm sóc đúng cách tại nhà giúp bảo vệ niêm mạc và giảm thiểu nguy cơ xuất huyết. Người bệnh nên duy trì rửa mũi bằng dung dịch nước muối sinh lý ấm đẳng trương mỗi ngày để làm sạch dịch ứ đọng và cấp ẩm cho các mô. Khi thao tác, cần thực hiện nhẹ nhàng, tránh dùng áp lực xịt quá mạnh gây tổn thương các mao mạch đang sung huyết.

Thay vì xì mũi mạnh cả hai bên cùng lúc, bạn nên bịt từng bên và xì nhẹ với miệng mở hé nhằm hạn chế áp lực dội ngược lên các xoang. Uống đủ nước ấm giúp làm loãng dịch đờm tự nhiên, tạo điều kiện cho hệ thống lông chuyển dẫn lưu dịch ra ngoài mà không cần khạc nhổ gắng sức. Sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ và đeo khẩu trang bảo vệ khi ra ngoài cũng giúp giảm tình trạng khô rát niêm mạc.

Lưu ý an toàn

Người bệnh không được tự ý mua thuốc cầm máu, kháng sinh hoặc thuốc xịt mũi chứa corticoid kéo dài khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng. Tránh dùng tăm bông cứng hay vật nhọn ngoáy sâu vào mũi vì dễ gây trầy xước niêm mạc. Tuyệt đối không áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như nhỏ nước ép tỏi hay đắp lá tươi vào mũi vì có thể gây bỏng rát, hoại tử niêm mạc và làm xuất huyết nặng hơn.

Tóm tắt

Viêm xoang khạc ra máu là dấu hiệu cho thấy niêm mạc đường hô hấp trên đang bị tổn thương và cần được chăm sóc đúng cách. Phần lớn trường hợp sẽ thuyên giảm khi ổ viêm được kiểm soát và niêm mạc được giữ ẩm tốt. Tuy nhiên, người bệnh cần chủ động đến khám tại cơ sở y tế chuyên khoa để xác định chính xác nguyên nhân và nhận chỉ định điều trị an toàn.