Viêm tuyến Bartholin có nguy hiểm không và điều trị như thế nào?
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm tuyến Bartholin là tình trạng sưng viêm xảy ra tại tuyến bài tiết dịch nhầy nằm ở hai bên cửa âm đạo, gây ra nhiều bất tiện và lo lắng cho phụ nữ. Thắc mắc viêm tuyến Bartholin có nguy hiểm không và điều trị như thế nào luôn là mối quan tâm hàng đầu của người bệnh khi gặp phải triệu chứng sưng đau ở vùng kín.
Hiểu rõ mức độ tiến triển của bệnh cùng các giải pháp can thiệp y tế chuẩn xác sẽ giúp chị em chủ động thăm khám, tránh tâm lý e ngại dẫn đến các biến chứng nhiễm trùng lan rộng.
Viêm tuyến Bartholin là gì?
Tuyến Bartholin là hai tuyến nhỏ có kích thước tương đương hạt đỗ, nằm ẩn dưới môi lớn ở hai bên lối vào âm đạo của nữ giới. Chức năng sinh lý bình thường của tuyến Bartholin là tiết ra chất dịch nhầy giúp giữ ẩm vùng âm hộ và bôi trơn khi quan hệ tình dục. Khi miệng ống dẫn của tuyến bị bít tắc do cặn bẩn, tổn thương cơ học hoặc sự xâm nhập của các tác nhân vi sinh vật, chất dịch không thể thoát ra ngoài và tích tụ lại, hình thành nên nang tuyến Bartholin. Nếu khối nang này bị nhiễm các loại vi khuẩn thường trú ở da, đường tiêu hóa hoặc vi khuẩn lây truyền qua đường tình dục, quá trình viêm nhiễm sẽ bùng phát, dẫn đến hiện tượng sưng, nóng, đỏ và đau nhức rõ rệt tại một bên môi lớn.
Mức độ nguy hiểm và các biến chứng có thể gặp của viêm tuyến Bartholin
Viêm tuyến Bartholin nhìn chung là bệnh lý lành tính và không gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng nếu được phát hiện sớm. Tuy nhiên, nếu người bệnh chủ quan để nhiễm trùng kéo dài, vi khuẩn phát triển mạnh sẽ biến khối viêm thành ổ áp xe tuyến Bartholin chứa đầy mủ. Khối áp xe này gây đau đớn dữ dội, cản trở việc đi lại, ngồi hoặc quan hệ tình dục. Trong những trường hợp hiếm gặp khi sức đề kháng suy giảm, vi khuẩn từ ổ áp xe có thể lan rộng sang các mô lân cận vùng tầng sinh môn hoặc xâm nhập vào tuần hoàn máu gây nhiễm trùng toàn thân. Ngoài ra, việc tái phát nhiều lần cũng ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng sống và sức khỏe tâm lý của phụ nữ.
Các phương pháp điều trị nội khoa và chăm sóc ban đầu
Việc lựa chọn hướng xử trí phụ thuộc chặt chẽ vào kích thước nang tuyến, mức độ đau và tình trạng nhiễm trùng cụ thể ở từng người bệnh. Đối với các trường hợp viêm nhẹ hoặc nang nhỏ chưa có biểu hiện nhiễm khuẩn rầm rộ, bác sĩ có thể hướng dẫn ngâm vùng chậu trong nước ấm nhiều lần mỗi ngày kết hợp nghỉ ngơi để hỗ trợ lưu thông dịch tiết. Khi có dấu hiệu viêm nhiễm do vi khuẩn, bác sĩ chuyên khoa Phụ sản sẽ chỉ định các thuốc kháng sinh và thuốc chống viêm phù hợp sau khi thăm khám. Người bệnh cần tuân thủ đúng liệu trình dùng thuốc do bác sĩ kê đơn, không tự ý mua thuốc kháng sinh ngoài nhà thuốc để tránh hiện tượng kháng thuốc.
Thủ thuật can thiệp ngoại khoa khi xuất hiện ổ áp xe tuyến Bartholin
Khi khối viêm đã tiến triển thành ổ áp xe lớn, căng tức và đau dữ dội, các can thiệp ngoại khoa nhỏ là bắt buộc để dẫn lưu toàn bộ lượng mủ tích tụ ra ngoài. Thủ thuật rạch dẫn lưu thường được thực hiện kết hợp đặt ống thông chuyên dụng như ống thông Word trong vài tuần nhằm tạo đường thoát dịch mới và ngăn ngừa lỗ rò bít tắc quá sớm. Một phương pháp phổ biến khác là thủ thuật mở túi hay bóc tách lộn mép tuyến Bartholin, giúp tạo một lỗ mở vĩnh viễn cho tuyến bài tiết dịch bình thường. Trong các tình huống áp xe tái phát nhiều lần dai dẳng, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ tuyến Bartholin bị tổn thương. Toàn bộ các thủ thuật này cần được tiến hành tại các cơ sở y tế chuyên khoa để đảm bảo vô khuẩn.
Biện pháp phòng ngừa và chăm sóc hỗ trợ tại nhà
Để hỗ trợ quá trình hồi phục và giảm thiểu nguy cơ tái phát viêm tuyến Bartholin, việc duy trì thói quen vệ sinh vùng kín đúng cách đóng vai trò rất quan trọng. Phụ nữ nên rửa vùng kín hàng ngày bằng nước sạch hoặc dung dịch vệ sinh dịu nhẹ, thao tác từ trước ra sau để tránh đưa vi khuẩn từ hậu môn sang cửa âm đạo. Lựa chọn đồ lót bằng chất liệu cotton thoáng mát, tránh mặc quần quá bó sát gây ẩm ướt và cọ xát. Quan hệ tình dục an toàn bằng việc sử dụng bao cao su giúp phòng ngừa các bệnh lây truyền qua đường tình dục vốn là một trong những căn nguyên gây viêm tắc ống tuyến. Khi nhận thấy bất kỳ dấu hiệu sưng đau hay tiết dịch bất thường, người bệnh cần đi khám phụ khoa sớm thay vì tự ý điều trị tại nhà.
Lưu ý an toàn
Người bệnh tuyệt đối không được tự ý dùng tay bóp, nặn hoặc dùng vật nhọn chích rạch khối sưng tại nhà vì nguy cơ nhiễm trùng lan tỏa rất cao. Không tự ý sử dụng các bài thuốc ngâm đắp lá dân gian không rõ nguồn gốc lên vùng âm đạo đang tổn thương. Mọi can thiệp điều trị cần có sự thăm khám và chỉ định trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa Phụ sản.
Tóm tắt
Viêm tuyến Bartholin không đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu được phát hiện và can thiệp y tế đúng lúc. Chị em phụ nữ khi nhận thấy vùng kín có khối sưng đau bất thường nên chủ động thăm khám chuyên khoa Phụ sản để xác định đúng tình trạng và áp dụng phác đồ điều trị phù hợp, tránh để bệnh tiến triển thành áp xe phức tạp.
Nguồn tham khảo
- Operative Dictations in Pediatric Surgery: Incision and Drainage of Bartholin Gland Duct Cyst or Abscess with Word Catheter Placement; Marsupialization of Bartholin Gland Duct Cyst or Abscess
- ECO-Vector LLC (Publications): Fig. 7. The Jacobi ring catheter treatment of the Bartholin gland abscess: a, fistulas formed after removal of the Jacobi ring; b, Bartholin duct cyst four months after treatment of the abscess. Arrows indicate two new excretory ducts of the large gland of the vulval vestibule (Bartholin’s gland) formed as a result of fistula treatment
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Viêm tuyến Bartholin có tự khỏi mà không cần điều trị không?
Tình trạng viêm nhẹ chưa tạo ổ mủ có thể theo dõi và ngâm nước ấm theo hướng dẫn của bác sĩ, nhưng nếu đã hình thành ổ áp xe thì tuyến không thể tự khỏi mà cần can thiệp y tế.
Nang tuyến Bartholin và viêm tuyến Bartholin khác nhau như thế nào?
Nang tuyến Bartholin chỉ là tình trạng ứ đọng dịch nhầy vô trùng không đau, trong khi viêm hoặc áp xe tuyến Bartholin là khi khối nang bị nhiễm khuẩn gây sưng, nóng, đỏ và đau nhức dữ dội.
Bị viêm tuyến Bartholin có nên quan hệ tình dục không?
Người bệnh nên kiêng quan hệ tình dục trong thời gian điều trị để tránh cọ xát gây đau đớn, giảm nguy cơ tổn thương lan rộng và hạn chế lây nhiễm chéo các tác nhân vi khuẩn.
Viêm tuyến Bartholin có nguy cơ tái phát sau điều trị không?
Bệnh hoàn toàn có khả năng tái phát nếu ống tuyến tiếp tục bị tắc nghẽn hoặc tái nhiễm khuẩn, đặc biệt ở những người có tiền sử áp xe tuyến Bartholin nhiều lần.
Có nên tự chích rạch khối u tuyến Bartholin tại nhà không?
Tuyệt đối không tự ý dùng kim hoặc tay nặn vì hành động này dễ làm vi khuẩn lan rộng vào mô xung quanh, gây đau đớn dữ dội và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng máu.
