Viêm thanh quản cấp ở trẻ em có nguy hiểm không và cách xử trí
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm thanh quản cấp ở trẻ em là bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp trên thường gặp, đặc biệt vào thời điểm giao mùa hoặc mùa lạnh. Nhiều bậc phụ huynh lo lắng không biết tình trạng này có để lại hậu quả nghiêm trọng hay không khi nghe con ho ông ổng và thở rít liên tục.
Về bản chất, phần lớn các trường hợp viêm thanh quản cấp ở trẻ có tiên lượng tốt và hồi phục hoàn toàn sau vài ngày chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, do đặc điểm thanh quản của trẻ nhỏ rất hẹp nên nguy cơ suy hô hấp cấp tính do bít tắc cơ học vẫn có thể xảy ra bất cứ lúc nào, đòi hỏi sự theo dõi sát sao từ gia đình.
Viêm thanh quản cấp ở trẻ em là gì?
Viêm thanh quản cấp là tình trạng viêm nhiễm và phù nề cấp tính xảy ra tại niêm mạc của thanh quản, bao gồm dây thanh âm và các tổ chức dưới thanh môn. Tác nhân gây bệnh phổ biến nhất là các loại virus đường hô hấp như virus á cúm, virus hợp bào hô hấp hoặc adenovirus, đôi khi do vi khuẩn hay phản ứng dị ứng thời tiết.
Bệnh có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp nhất ở trẻ em từ sáu tháng đến năm tuổi. Ở độ tuổi này, đường kính thanh quản của trẻ chỉ bằng một phần ba so với người trưởng thành và niêm mạc rất nhạy cảm với các kích thích viêm. Sự tích tụ dịch viêm và co thắt cơ trơn quanh thanh môn nhanh chóng tạo ra lực cản lớn cho dòng khí, dẫn tới hiện tượng thở rít thanh quản và khàn tiếng kéo dài.
Mức độ nguy hiểm của viêm thanh quản cấp ở trẻ nhỏ
Đường thở của trẻ nhỏ có khẩu kính rất hẹp, tổ chức liên kết lỏng lẻo và hệ thống mạch máu phong phú. Khi virus hoặc vi khuẩn xâm nhập gây viêm, niêm mạc thanh quản nhanh chóng phù nề làm lòng đường thở hẹp đi đáng kể. Điều này giải thích vì sao cùng một mức độ viêm nhưng trẻ nhỏ dễ rơi vào tình trạng khó thở thanh quản hơn nhiều so với người lớn.
Đa số các trường hợp viêm thanh quản cấp diễn biến nhẹ và tự khỏi sau vài ngày nếu được chăm sóc nâng đỡ phù hợp. Tuy nhiên, bệnh trở nên thực sự nguy hiểm khi thanh thiệt hoặc hạ thanh môn sưng nề nghiêm trọng dẫn đến tắc nghẽn đường thở cấp tính. Nếu không được cấp cứu kịp thời, tình trạng thiếu oxy mô có thể tiến triển nhanh, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của trẻ nhỏ.
Dấu hiệu cảnh báo viêm thanh quản cấp chuyển nặng
Các triệu chứng của bệnh thường tiến triển nặng hơn về đêm hoặc khi trẻ quấy khóc. Dấu hiệu ban đầu thường là sốt nhẹ, chảy mũi, sau đó chuyển sang khàn tiếng, giọng khàn đặc hoặc mất tiếng hoàn toàn. Kèm theo đó là cơn ho ông ổng đặc trưng, nghe giống như tiếng sủa của loài chó hoặc tiếng hải cẩu kêu.
Tình trạng chuyển nặng biểu hiện rõ nhất qua tiếng thở rít khi trẻ nằm yên hít vào. Cha mẹ cần quan sát lồng ngực của con: khi thấy hõm ức, khoang liên sườn hoặc vùng dưới sườn rút lõm sâu theo từng nhịp thở, cánh mũi phập phồng, trẻ bứt rứt, tím tái quanh môi hoặc li bì mệt lả thì đường thở đã bị hẹp nặng và cần được đưa tới bệnh viện cấp cứu ngay.
Cách chăm sóc và hỗ trợ trẻ viêm thanh quản cấp tại nhà
Biện pháp quan trọng hàng đầu khi chăm sóc trẻ tại nhà là giữ cho trẻ bình tĩnh, tránh để trẻ khóc nhiều vì khóc sẽ làm niêm mạc phù nề hơn và tăng mức độ khó thở. Đặt trẻ ngồi thẳng hoặc bế đứng tựa vào vai người lớn để lồng ngực dễ giãn nở, giúp luồng khí lưu thông thuận lợi hơn.
Không gian phòng của trẻ cần thoáng khí, duy trì độ ẩm vừa phải và tránh khói thuốc lá, bụi bẩn. Cho trẻ uống nhiều ngụm nước ấm nhỏ để giữ ẩm niêm mạc họng và làm loãng chất nhầy. Cần theo dõi liên tục nhịp thở, độ co kéo cơ hô hấp và sắc mặt của trẻ, đặc biệt là vào thời điểm nửa đêm về sáng để kịp thời phát hiện các biến đổi bất thường.
Những sai lầm cần tránh khi xử trí viêm thanh quản cho trẻ
Nhiều phụ huynh có thói quen tự mua thuốc kháng sinh hoặc thuốc chống viêm dạng uống, dạng xông cho con ngay khi nghe thấy tiếng ho khàn. Đây là sai lầm nguy hiểm vì đa số các đợt viêm thanh quản cấp do virus gây ra, kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng tiêu diệt virus mà còn làm tăng nguy cơ rối loạn tiêu hóa và kháng thuốc.
Bên cạnh đó, việc tự ý dùng các loại siro ức chế ho có thể làm ứ đọng đờm dãi trong phế quản, cản trở thông khí đường thở. Việc đắp các loại lá dân gian hoặc dùng cồn xoa bóp cổ họng cho trẻ nhỏ cũng tiềm ẩn nguy cơ gây bỏng rát da và dị ứng đường hô hấp. Mọi chỉ định thuốc, từ hạ sốt đến thuốc giãn phế quản hay corticoid, đều phải do bác sĩ trực tiếp khám và quyết định.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc thăm khám và điều trị chuyên môn. Cha mẹ tuyệt đối không tự chẩn đoán, không tự ý mua thuốc kháng sinh hay thuốc giảm viêm cho trẻ uống tại nhà. Khi trẻ xuất hiện tiếng thở rít, khó thở, bỏ bú hoặc tím tái, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức.
Tóm tắt
Viêm thanh quản cấp ở trẻ em phần lớn là bệnh lý lành tính nếu được phát hiện sớm và chăm sóc đúng phương pháp. Cha mẹ cần giữ bình tĩnh, theo dõi sát sao tiếng thở cùng nhịp thở của trẻ, tuyệt đối không tự ý cho uống thuốc khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa nhi.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Bệnh viêm thanh quản cấp ở trẻ nhỏ thường kéo dài trong bao lâu?
Bệnh thường kéo dài từ ba đến bảy ngày tùy theo nguyên nhân gây bệnh và thể trạng của từng bé. Đa số các biểu hiện ho khàn và thở rít sẽ thuyên giảm đáng kể sau hai đến ba ngày đầu nếu được chăm sóc và theo dõi y tế phù hợp.
Có nên tự ý cho trẻ xông khí dung tại nhà để giảm khàn tiếng không?
Không nên tự ý cho trẻ xông mũi họng tại nhà khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Việc sử dụng sai dung dịch hoặc dụng cụ xông không đảm bảo vệ sinh có thể kích thích đường thở co thắt mạnh hơn hoặc gây bội nhiễm vi khuẩn.
Làm sao phân biệt tiếng thở rít thanh quản với tiếng thở khò khè?
Tiếng thở rít thanh quản nghe thô ráp, rõ nhất ở thì hít vào do hẹp thanh môn, trong khi tiếng khò khè thường có âm sắc trầm hoặc rít ran ở thì thở ra, xuất phát từ tình trạng co thắt phế quản ở đường hô hấp dưới.
Trẻ từng mắc viêm thanh quản cấp có nguy cơ bị tái phát lại không?
Trẻ hoàn toàn có thể bị tái phát viêm thanh quản cấp trong những đợt nhiễm virus đường hô hấp tiếp theo. Cấu trúc đường thở của trẻ nhỏ hẹp nên rất dễ bị phù nề mỗi khi thời tiết thay đổi hoặc cơ thể nhiễm lạnh.
Trẻ bị viêm thanh quản cấp nên có chế độ dinh dưỡng như thế nào?
Nên cho trẻ ăn thức ăn mềm, lỏng, ấm như cháo, súp và chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày. Cho trẻ uống nhiều nước ấm, tránh các món ăn quá đặc, đồ chua cay hoặc đồ ăn lạnh gây kích thích niêm mạc họng.
