Viêm thanh quản cấp có nguy hiểm không và cách chăm sóc đúng
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm thanh quản cấp là tình trạng viêm nhiễm cấp tính ở niêm mạc thanh quản, thường xảy ra đột ngột sau khi nhiễm lạnh, nhiễm virus đường hô hấp trên hoặc do sử dụng giọng nói quá mức. Triệu chứng đặc trưng của bệnh bao gồm khàn tiếng, mất giọng, ho khan, đau rát vùng cổ họng và cảm giác vướng víu khi nuốt. Đa số người bệnh thường băn khoăn liệu viêm thanh quản cấp có nguy hiểm không và khi nào cần đến bệnh viện thăm khám. Việc hiểu rõ tính chất bệnh lý và những nguy cơ tiềm ẩn giúp người bệnh chủ động chăm sóc đúng cách, đồng thời kịp thời phát hiện các dấu hiệu đường thở bị chít hẹp để can thiệp an toàn.
Viêm thanh quản cấp có nguy hiểm không là gì?
Viêm thanh quản cấp xảy ra khi niêm mạc lót trong lòng thanh quản và hai dây thanh âm bị sưng nề, sung huyết. Dây thanh khi bị viêm sẽ dày lên, giảm độ rung động bình thường khiến âm sắc giọng nói thay đổi từ khàn nhẹ cho đến mất giọng hoàn toàn. Nguyên nhân phổ biến nhất là do các loại virus gây cảm lạnh, cảm cúm hoặc do kích ứng từ khói bụi, hóa chất và trào ngược axit dịch vị. Mặc dù phần lớn các ca bệnh diễn tiến nhẹ và tự hồi phục, thanh quản là cửa ngõ hẹp nhất của đường dẫn khí trên. Bất kỳ tình trạng viêm nhiễm nào gây sưng nề quá mức tại khu vực này đều có thể cản trở luồng khí lưu thông vào phổi, biến một đợt viêm thông thường thành tình huống đe dọa hô hấp, nhất là ở trẻ nhỏ có đường kính thanh quản hẹp.
Mức độ nguy hiểm thực tế của bệnh viêm thanh quản cấp
Để trả lời thắc mắc viêm thanh quản cấp có nguy hiểm không, các bác sĩ tai mũi họng cho biết mức độ ảnh hưởng của bệnh phụ thuộc vào nguyên nhân và lứa tuổi mắc phải. Phần lớn trường hợp khởi phát sau nhiễm virus đường hô hấp trên hoặc sau khi sử dụng giọng nói quá mức thường diễn tiến lành tính và thuyên giảm trong vòng một đến hai tuần. Tuy nhiên, tình trạng này có thể chuyển biến nguy hiểm khi niêm mạc phù nề nhanh gây bít tắc đường thở, đặc biệt là ở trẻ nhỏ hoặc người có bệnh nền hô hấp. Biến chứng viêm thanh thiệt cấp hay viêm thanh khí phế quản cấp có thể đe dọa tính mạng nếu không cấp cứu kịp thời. Ngoài ra, việc chủ quan không điều trị đúng cách khiến tổn thương kéo dài dễ dẫn đến viêm thanh quản mạn tính, hạt xơ dây thanh hoặc polyp dây thanh, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng phát âm sau này.
Sự khác biệt về rủi ro giữa trẻ em và người lớn
Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới năm tuổi là đối tượng có nguy cơ chuyển nặng cao nhất khi mắc viêm thanh quản cấp. Cấu trúc đường thở của trẻ có khẩu kính nhỏ, mô liên kết lỏng lẻo và phản xạ bảo vệ đường hô hấp chưa hoàn thiện. Khi thanh quản bị viêm nhiễm và phù nề, lòng đường thở bị thu hẹp đáng kể dẫn đến hội chứng croup với biểu hiện ho ông ổng như tiếng chó sủa, khàn tiếng và thở rít thanh quản khi hít vào. Ở người lớn, bệnh thường chỉ gây mất giọng tạm thời, sốt nhẹ hoặc đau rát họng. Dù vậy, người lớn làm các công việc cần sử dụng giọng nói liên tục như giáo viên, ca sĩ hay nhân viên tư vấn nếu cố gắng phát âm trong đợt viêm cấp sẽ khiến dây thanh bị xung huyết, xuất huyết dưới niêm mạc và để lại di chứng kéo dài.
Các dấu hiệu cảnh báo biến chứng cần can thiệp y tế khẩn cấp
Bệnh nhân và người nhà cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu chuyển nặng của viêm thanh quản cấp để kịp thời đến bệnh viện. Biểu hiện nguy hiểm hàng đầu là tình trạng khó thở, cánh mũi phập phồng, co kéo hõm ức và các cơ liên sườn khi thở. Tiếng thở rít xuất hiện ngay cả khi người bệnh nằm yên là dấu hiệu cảnh báo lòng thanh quản đang bị chít hẹp nghiêm trọng. Bên cạnh đó, các triệu chứng như sốt cao liên tục không hạ, chảy nước dãi, nuốt đau dữ dội khiến không thể ăn uống, tư thế ngồi phải nghiêng người ra trước để thở hoặc biểu hiện mệt lả, li bì, tím tái quanh môi và đầu ngón tay đều là những tình huống cấp cứu khẩn cấp. Người bệnh không được trì hoãn việc đến cơ sở y tế khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào kể trên.
Biện pháp chăm sóc hỗ trợ phục hồi thanh quản tại nhà
Chăm sóc tại nhà đóng vai trò then chốt giúp niêm mạc thanh quản nhanh chóng phục hồi. Biện pháp quan trọng nhất là dành thời gian nghỉ ngơi giọng nói, hạn chế nói chuyện và tuyệt đối không nói thầm vì hành động này tạo áp lực lớn lên dây thanh quản. Người bệnh cần uống nhiều nước ấm để giữ ẩm đường hô hấp, có thể sử dụng máy tạo độ ẩm không khí trong phòng ngủ hoặc xông họng bằng hơi nước ấm sinh lý. Tránh xa khói thuốc lá, rượu bia, đồ uống chứa cồn hoặc caffeine cùng các loại thức ăn quá cay nóng, nhiều dầu mỡ vì chúng dễ gây kích ứng niêm mạc họng và tăng nguy cơ trào ngược dạ dày thực quản. Bệnh nhân có thể súc miệng bằng nước muối sinh lý ấm nhiều lần trong ngày để làm dịu cảm giác đau rát.
Nguyên tắc sử dụng thuốc an toàn và đúng chỉ định
Việc sử dụng thuốc điều trị viêm thanh quản cấp cần tuyệt đối tuân theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng. Do đại đa số trường hợp do virus gây ra, thuốc kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng và việc tự ý mua kháng sinh chỉ làm tăng nguy cơ kháng thuốc cùng các tác dụng phụ không mong muốn. Tùy thuộc vào mức độ viêm và tình trạng khó thở, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định thuốc kháng viêm corticoid đường uống hoặc khí dung để giảm nhanh phù nề niêm mạc. Các loại thuốc giảm đau, hạ sốt như paracetamol hay ibuprofen có thể được dùng theo liều lượng phù hợp để giảm bớt khó chịu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc xịt họng chứa kháng sinh hoặc corticoid khi chưa có đánh giá chuyên môn từ nhân viên y tế.
Lưu ý an toàn
Các thông tin chăm sóc và theo dõi sức khỏe trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán và phác đồ của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm liều cao hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng. Khi có biểu hiện khàn tiếng kéo dài, khó nuốt hoặc khó thở, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa tai mũi họng để được thăm khám trực tiếp.
Tóm tắt
Viêm thanh quản cấp đa phần có thể cải thiện nhanh nếu được chăm sóc đúng cách và để thanh quản nghỉ ngơi. Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan trước các dấu hiệu khó thở hay thở rít. Việc thăm khám sớm tại cơ sở y tế chuyên khoa tai mũi họng sẽ giúp xác định đúng nguyên nhân và kiểm soát bệnh an toàn.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Viêm thanh quản cấp thường kéo dài trong bao lâu thì khỏi?
Bệnh thường thuyên giảm sau khoảng bảy đến mười ngày nếu chăm sóc đúng cách. Trường hợp khàn tiếng kéo dài trên hai tuần, người bệnh cần đi khám chuyên khoa tai mũi họng để nội soi kiểm tra dây thanh.
Bị viêm thanh quản cấp có cần uống thuốc kháng sinh không?
Người bệnh không nên tự ý dùng kháng sinh vì phần lớn các đợt viêm thanh quản cấp do virus gây ra. Kháng sinh chỉ được sử dụng khi bác sĩ khám và xác định có nhiễm trùng vi khuẩn.
Bệnh viêm thanh quản cấp có lây cho người xung quanh không?
Viêm thanh quản cấp do virus hoặc vi khuẩn có thể lây qua giọt bắn đường hô hấp khi ho, hắt hơi. Ngược lại, nếu bệnh xuất phát từ việc la hét hoặc nói quá nhiều thì không có tính chất lây nhiễm.
Khi bị khàn tiếng do viêm thanh quản có nên nói thầm không?
Nói thầm khiến hai dây thanh căng thẳng hơn so với nói bằng giọng bình thường. Người bệnh nên hạn chế giao tiếp tối đa, nghỉ ngơi giọng nói hoàn toàn thay vì cố gắng nói thầm để tránh tổn thương thêm.
Trẻ nhỏ bị viêm thanh quản cấp khi nào cần đi cấp cứu ngay?
Trẻ có đường thở nhỏ nên dễ bị khó thở khi thanh quản sưng nề. Cha mẹ cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay khi bé thở rít, thở gắng sức, co kéo lồng ngực hoặc tím tái môi đầu chi.
