Viêm tai giữa mạn tính và những điều người bệnh cần biết

Viêm tai giữa mạn tính là gì?

Về mặt bệnh học, viêm tai giữa mạn tính là tình trạng tổn thương viêm nhiễm dai dẳng tại niêm mạc hòm tai, màng nhĩ hoặc chuỗi xương con, thường kéo dài liên tục từ 6 đến 12 tuần trở lên. Dấu hiệu đặc trưng nhất của bệnh là sự tồn tại của lỗ thủng trên màng nhĩ không tự liền, kèm theo hiện tượng chảy dịch hoặc mủ tái diễn qua ống tai ngoài.

Khoang tai giữa nằm ngay sau màng nhĩ, chứa hệ thống ba xương con giữ vai trò dẫn truyền âm thanh. Khi tình trạng viêm mạn tính kéo dài, niêm mạc có thể xơ hóa hoặc tăng sinh polyp. Đáng chú ý, một số trường hợp có thể hình thành khối cholesteatoma có khả năng tiêu hủy xương, đe dọa các cấu trúc giải phẫu lân cận.

Yếu tố khởi phát và cơ chế tiến triển của bệnh

Viêm tai giữa mạn tính chủ yếu phát sinh do sự suy giảm chức năng thông khí của vòi nhĩ kết hợp với nhiễm trùng đường hô hấp trên tái diễn. Vòi nhĩ có nhiệm vụ cân bằng áp suất hòm tai và dẫn lưu dịch tiết tự nhiên. Khi cơ quan này bị phù nề do viêm xoang hoặc viêm mũi họng kéo dài, dịch sẽ ứ đọng lại trong hòm tai, tạo môi trường thuận lợi cho các loại vi khuẩn sinh sôi.

Bên cạnh đó, các vết rách màng nhĩ sau chấn thương hoặc các đợt viêm tai cấp tính điều trị dang dở cũng tạo điều kiện cho mầm bệnh bên ngoài xâm nhập. Khi phản ứng viêm diễn ra âm ỉ, niêm mạc hòm tai dần biến đổi cấu trúc, khiến dịch tai dễ dàng chảy trở lại mỗi khi tiếp xúc với nước hoặc khi sức đề kháng suy giảm.

Những biểu hiện thường gặp ở người bệnh

Triệu chứng rõ ràng nhất của viêm tai giữa mạn tính là hiện tượng chảy dịch mủ từ tai theo từng đợt hoặc liên tục. Dịch có thể nhầy trong, vàng đục hoặc có mùi hôi tanh khó chịu, thường xuất hiện nhiều hơn sau khi bị cảm cúm hoặc sau khi tắm làm nước lọt vào tai. Trong giai đoạn mạn tính thông thường, người bệnh ít khi thấy đau nhức dữ dội, điều này dễ dẫn đến tâm lý xem nhẹ bệnh.

Ngoài ra, tình trạng suy giảm sức nghe là biểu hiện rất phổ biến do màng nhĩ bị thủng hoặc chuỗi xương con bị hạn chế rung động. Người bệnh cũng có thể xuất hiện cảm giác đầy tức, nặng tai hoặc có tiếng ù vo ve bên trong. Nếu có dấu hiệu chóng mặt, mất thăng bằng hoặc méo miệng, tổn thương có thể đã lan rộng.

Những tác động đến thính lực và biến chứng tiềm ẩn

Tình trạng viêm nhiễm mạn tính nếu không được kiểm soát tốt có thể gây tổn thương lâu dài đến chuỗi xương con, dẫn đến tình trạng xơ cứng hoặc tiêu hủy xương, làm suy giảm khả năng dẫn truyền âm thanh vĩnh viễn. Đối với trẻ nhỏ, giảm thính lực kéo dài còn ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình tiếp thu ngôn ngữ và khả năng học hỏi.

Đặc biệt, nếu bệnh đi kèm với sự phát triển của khối cholesteatoma hoặc viêm xương chũm mạn tính, khối viêm có thể ăn mòn dần các vách xương xung quanh. Quá trình này làm gia tăng nguy cơ xảy ra các biến chứng nguy hiểm như viêm mê nhĩ, tổn thương dây thần kinh mặt gây liệt cơ mặt, hoặc nhiễm trùng lan vào hộp sọ gây viêm màng não, đòi hỏi phải được can thiệp y tế chuyên sâu.

Biện pháp chăm sóc và giữ gìn vệ sinh tai hằng ngày

Nguyên tắc quan trọng nhất đối với người mắc viêm tai giữa mạn tính là luôn giữ cho hốc tai khô thoáng tuyệt đối. Khi tắm gội, người bệnh nên sử dụng nút bịt tai chuyên dụng hoặc dùng miếng bông sạch tẩm một lớp vaseline mỏng đặt ở cửa tai để ngăn ngừa nước xâm nhập. Người bệnh tuyệt đối không dùng tăm bông, que kim loại hay vật nhọn ngoáy sâu vào ống tai, vì rất dễ làm xây xước niêm mạc và đưa vi khuẩn vào hòm tai.

Bên cạnh đó, việc vệ sinh mũi họng sạch sẽ bằng nước muối sinh lý giúp giảm thiểu ổ viêm nhiễm lân cận ảnh hưởng tới vòi nhĩ. Người bệnh không được tự ý sử dụng các dung dịch nhỏ tai có chứa kháng sinh khi chưa có chỉ định cụ thể từ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích phổ biến kiến thức và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Khi màng nhĩ đã có lỗ thủng, việc tự ý nhỏ các loại thuốc không phù hợp hoặc rắc bột thuốc vào tai có thể gây độc cho tai trong, dẫn đến mất thính lực vĩnh viễn. Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như đau đầu dữ dội, sốt cao, chóng mặt, buồn nôn hoặc dịch tai có mùi hôi tanh nồng, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa Tai Mũi Họng để được thăm khám và xử trí an toàn.

Tóm tắt

Viêm tai giữa mạn tính là bệnh lý cần quá trình theo dõi thận trọng để bảo tồn sức nghe tối ưu. Việc giữ tai khô ráo, từ bỏ thói quen ngoáy tai và chủ động thăm khám định kỳ với bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng là chìa khóa then chốt giúp kiểm soát tốt bệnh và phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm.