Viêm quanh khớp vai mãn tính có nguy hiểm không và cách nhận biết sớm

Viêm quanh khớp vai mãn tính là gì?

Viêm quanh khớp vai là thuật ngữ y khoa dùng để chỉ tình trạng viêm nhiễm vô khuẩn mạn tính xảy ra ở các cấu trúc phần mềm bao quanh khớp ổ chảo cánh tay, bao gồm gân cơ chóp xoay, bao khớp, dây chằng và túi thanh dịch dưới mỏm cùng vai, mà không có tổn thương trực tiếp tại sụn khớp hay xương. Khi tình trạng viêm này kéo dài trên ba tháng và tái diễn nhiều lần, bệnh được xếp vào thể mãn tính.

Ở giai đoạn này, phản ứng viêm âm ỉ khiến các mô liên kết dần mất đi độ đàn hồi tự nhiên, dẫn đến hiện tượng dày dính bao khớp và xơ hóa gân cơ. Khác với thoái hóa khớp vai hay viêm khớp dạng thấp, viêm quanh khớp vai mãn tính chủ yếu làm tổn thương phần mềm đệm lót và giữ vững khớp. Tình trạng này có thể khởi phát sau một chấn thương nhẹ, do quá trình thoái hóa gân theo tuổi tác, hoặc liên quan đến các thói quen vận động sai tư thế lặp đi lặp lại trong thời gian dài.

Viêm quanh khớp vai mãn tính có thực sự nguy hiểm không

Viêm quanh khớp vai mãn tính không phải là tình trạng đe dọa trực tiếp đến tính mạng nhưng lại tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây suy giảm chất lượng cuộc sống nghiêm trọng. Khi tình trạng viêm ở gân cơ và bao khớp kéo dài mà không được kiểm soát, các tổ chức quanh khớp có xu hướng xơ hóa, bao khớp co rút dẫn đến hiện tượng đông cứng khớp vai.

Hậu quả thường gặp nhất là người bệnh bị hạn chế vận động rõ rệt, khó thực hiện các động tác thường nhật như với tay lấy đồ trên cao, chải đầu, gãi lưng hay tự mặc áo. Đau nhức dai dẳng, đặc biệt là đau tăng vào ban đêm hoặc khi thời tiết thay đổi, dễ dẫn đến mất ngủ triền miên, suy nhược cơ thể và căng thẳng tâm lý kéo dài. Nếu để tình trạng bất động khớp kéo dài vì sợ đau, các nhóm cơ quanh đai vai như cơ delta hay cơ trên gai có thể bị teo dần, khiến khả năng phục hồi chức năng vận động về sau trở nên khó khăn và tốn nhiều thời gian hơn.

Những nguyên nhân dẫn đến viêm quanh khớp vai mãn tính

Tình trạng viêm quanh khớp vai mãn tính thường bắt nguồn từ nhiều yếu tố kết hợp, trong đó tổn thương thoái hóa gân cơ chóp xoay là nguyên nhân hàng đầu. Theo thời gian, quá trình lão hóa tự nhiên làm giảm lượng máu nuôi dưỡng các gân cơ quanh khớp, khiến chúng dễ bị xơ rách vi thể khi chịu áp lực lặp đi lặp lại.

Bên cạnh đó, tiền sử chấn thương khớp vai do té ngã, tai nạn hoặc chơi thể thao không được phục hồi hoàn toàn cũng là tiền đề làm khởi phát viêm mãn tính. Những người có đặc thù nghề nghiệp phải giơ tay cao quá đầu thường xuyên như thợ sơn, giáo viên, vận động viên cầu lông, bơi lội hoặc người làm việc văn phòng ngồi sai tư thế trong thời gian dài cũng đối mặt với nguy cơ rất cao. Ngoài ra, các bệnh lý chuyển hóa toàn thân như đái tháo đường, rối loạn lipid máu, bệnh lý tuyến giáp hoặc tiền sử đột quỵ bất động cánh tay cũng làm gia tăng đáng kể nguy cơ xuất hiện viêm và co rút bao khớp vai.

Dấu hiệu nhận biết viêm quanh khớp vai ở giai đoạn mãn tính

Biểu hiện đặc trưng nhất của viêm quanh khớp vai mãn tính là những cơn đau âm ỉ kéo dài sâu bên trong khớp vai, có thể lan lên vùng cổ gáy hoặc lan xuống mặt ngoài cánh tay nhưng không vượt quá cẳng tay. Cơn đau thường tăng lên rõ rệt khi người bệnh vận động cánh tay ra sau, giơ tay lên cao hoặc khi nằm nghiêng đè ép lên bên vai bị tổn thương vào ban đêm.

Đi kèm với đau là tình trạng cứng khớp và suy giảm biên độ vận động. Người bệnh nhận thấy rõ sự khó khăn khi thực hiện các động tác xoay trong và xoay ngoài của khớp vai. Ở giai đoạn đông cứng, khớp vai gần như bị khóa chặt, mọi cử động chủ động hay thụ động đều bị hạn chế và gây cảm giác co thắt đau buốt. Một số trường hợp có thể nghe thấy tiếng lạo xạo nhẹ bên trong khớp khi cố gắng cử động. Khi quan sát kỹ, vùng vai tổn thương có thể trông hốc hác hơn bên lành do hiện tượng teo cơ quanh đai vai xuất hiện sau nhiều tháng ít cử động.

Nguyên tắc quản lý và cải thiện vận động khớp vai an toàn

Mục tiêu xử trí tình trạng viêm quanh khớp vai kéo dài tập trung vào việc kiểm soát triệu chứng đau, giảm phản ứng viêm và quan trọng nhất là phục hồi tầm vận động của cánh tay. Người bệnh cần được thăm khám tại các cơ sở y tế có chuyên khoa cơ xương khớp hoặc phục hồi chức năng để được đánh giá chính xác mức độ tổn thương thông qua thăm khám lâm sàng và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh như siêu âm khớp vai hoặc chụp cộng hưởng từ.

Kế hoạch can thiệp y khoa thông thường bao gồm việc dùng thuốc kháng viêm không steroid theo đơn của bác sĩ kết hợp với phác đồ vật lý trị liệu được thiết kế riêng biệt. Các bài tập kéo giãn bao khớp, bài tập con lắc Codman và tăng cường sức mạnh nhóm cơ chóp xoay đóng vai trò cốt lõi giúp cải thiện tình trạng dính khớp. Người bệnh tuyệt đối không nên bất động cánh tay hoàn toàn bằng dây treo trừ khi có chỉ định ngắn hạn từ bác sĩ, bởi việc cố định khớp quá mức sẽ làm tiến trình co rút bao khớp diễn ra nhanh hơn.

Các biện pháp hỗ trợ bảo vệ và phòng ngừa cứng khớp vai

Để ngăn ngừa viêm quanh khớp vai tái phát hoặc tiến triển xấu đi, việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt và tư thế làm việc đóng vai trò rất thiết thực. Trong công việc hàng ngày, người bệnh nên hạn chế mang vác vật nặng bằng một bên vai, sắp xếp không gian làm việc sao cho không phải thường xuyên với tay lấy đồ ở vị trí quá cao hoặc quá xa tầm với.

Trước khi tham gia các hoạt động thể dục thể thao, việc khởi động kỹ các khớp vai bằng những động tác xoay nhẹ nhàng là bước không thể bỏ qua để làm ấm cơ và tăng độ đàn hồi dây chằng. Khi ngủ, nên lựa chọn tư thế nằm ngửa hoặc nằm nghiêng về bên vai khỏe mạnh, sử dụng gối ôm nâng đỡ cánh tay bị đau để tránh tình trạng đè ép kéo dài làm gián đoạn tuần hoàn máu nuôi khớp. Đối với những người mắc bệnh nền như đái tháo đường hay rối loạn chuyển hóa, việc kiểm soát tốt đường huyết và tuân thủ chế độ dinh dưỡng cân bằng cũng góp phần hạn chế nguy cơ lắng đọng tinh thể hoặc tổn thương bao khớp.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức sức khỏe phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị y khoa cá nhân. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giảm đau, thuốc tiêm vào khớp hoặc áp dụng các biện pháp xoa bóp nắn chỉnh khớp bạo lực tại nhà, vì có thể dẫn đến rách hoàn toàn gân cơ chóp xoay hoặc nhiễm trùng khớp nguy hiểm. Khi có biểu hiện đau vai kéo dài, hãy đến cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám.

Tóm tắt

Viêm quanh khớp vai mãn tính là vấn đề cơ xương khớp phổ biến, không đe dọa trực tiếp tính mạng nhưng ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hàng ngày nếu không được chăm sóc đúng cách. Việc nhận biết sớm các cơn đau bất thường, duy trì vận động phù hợp và tuân thủ tư vấn của bác sĩ chuyên khoa là chìa khóa giúp bảo tồn chức năng vận động cho khớp vai.