Viêm lợi trùm có tự khỏi được không và cách xử trí

Viêm lợi trùm có tự khỏi được không?

Viêm lợi trùm là tình trạng bệnh lý răng miệng phổ biến xảy ra khi phần mô nướu bao phủ một phần thân răng chưa mọc hoàn thiện, tạo thành một vạt lợi trùm lên mặt nhai. Bệnh thường gặp nhất trong độ tuổi trưởng thành, từ mười tám đến hai mươi lăm tuổi, tương ứng với giai đoạn các răng khôn số tám bắt đầu mọc lên trên cung hàm.

Cấu trúc vạt lợi trùm vô tình tạo thành một túi chứa thức ăn thừa và vi khuẩn kỵ khí. Môi trường ẩm ướt và khó làm sạch trong khoang miệng khiến vi khuẩn nhanh chóng sinh sôi nảy nở, giải phóng các độc tố gây phản ứng viêm cấp tính hoặc mạn tính tại chỗ. Người mắc bệnh thường cảm thấy đau nhức tại vùng góc hàm, nướu sưng phồng tấy đỏ, chảy mủ khi ấn vào, hơi thở có mùi khó chịu và cử động há miệng gặp nhiều khó khăn. Hiểu đúng về tiến triển của bệnh giúp người bệnh sớm tìm kiếm giải pháp y tế thay vì thụ động chờ đợi triệu chứng tự biến mất.

Bản chất bệnh lý và lý do viêm lợi trùm không thể tự khỏi hoàn toàn

Viêm lợi trùm bản chất là tình trạng viêm nhiễm mô mềm quanh thân răng, thường xuất hiện nhất ở vùng răng khôn hàm dưới. Khi răng không thể trồi lên hoàn toàn do cung hàm thiếu chỗ, một phần vạt nướu vẫn che phủ một phần mặt nhai của răng, tạo nên một khoảng trống gọi là túi lợi.

Khoảng trống kẽ này là nơi thức ăn thừa dễ dàng mắc kẹt nhưng bàn chải thông thường không thể chải sạch tới. Vi khuẩn kỵ khí phát triển mạnh mẽ bên dưới vạt nướu dẫn đến tình trạng sưng tấy, tấy đỏ, chảy mủ và đau nhức. Người bệnh có thể nhận thấy các triệu chứng đau giảm đi sau vài ngày nhờ sức đề kháng của cơ thể hoặc việc súc miệng thường xuyên. Dẫu vậy, đây chỉ là sự thuyên giảm tạm thời của đợt viêm cấp tính. Khi túi lợi vẫn còn tồn tại và thức ăn tiếp tục ứ đọng, ổ viêm chắc chắn sẽ bùng phát trở lại với mức độ nặng hơn ở những lần kế tiếp. Do đó, nếu không có sự can thiệp từ nha sĩ để loại bỏ vạt mô trùm hoặc xử lý chiếc răng bên dưới, bệnh không thể tự khỏi triệt để.

Hậu quả nguy hiểm khi trì hoãn điều trị y tế chuyên khoa

Nhiều người bệnh có xu hướng chịu đựng hoặc tự mua thuốc giảm đau uống tạm thời mỗi khi thấy cơn đau thuyên giảm. Thái độ chủ quan này có thể dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe răng miệng nói riêng và toàn thân nói chung.

Khi viêm lợi trùm chuyển sang giai đoạn mạn tính hoặc nhiễm trùng tiến triển sâu, vi khuẩn có thể lan sang phá hủy xương ổ răng xung quanh, làm hỏng răng số bảy kế cận do sâu kẽ răng hoặc tiêu xương mặt xa. Nguy hiểm hơn, ổ nhiễm trùng có nguy cơ lan rộng xuống sàn miệng, vùng dưới hàm, góc hàm hoặc khoang cơ cắn, gây viêm mô tế bào lan tỏa và áp xe khoang nông sâu vùng mặt. Tình trạng này khiến người bệnh bị sốt cao, khít hàm, sưng mặt nghiêm trọng, khó nuốt và khó thở, đòi hỏi phải nhập viện cấp cứu để can thiệp ngoại khoa dẫn lưu mủ và dùng kháng sinh liều cao theo phác đồ y khoa. Do đó, việc can thiệp sớm ngay từ đợt viêm đầu tiên là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe.

Các biện pháp can thiệp nha khoa xử lý dứt điểm viêm lợi trùm

Để xử lý dứt điểm viêm lợi trùm, bác sĩ răng hàm mặt sẽ tiến hành thăm khám cẩn thận kết hợp chụp phim X-quang toàn cảnh nhằm đánh giá hướng mọc của mầm răng bên dưới và mức độ tiêu xương.

Phương pháp cắt lợi trùm thường được áp dụng khi răng khôn mọc thẳng, cung hàm còn đủ khoảng trống để răng nhô lên bình thường và không làm lệch các răng khác. Bác sĩ sẽ gây tê tại chỗ và cắt bỏ phần vạt nướu bao phủ thân răng, tạo điều kiện thông thoáng để răng mọc lên và người bệnh vệ sinh dễ dàng.

Ngược lại, phương pháp nhổ răng khôn là chỉ định tối ưu nếu phim chụp cho thấy răng mọc lệch, mọc ngang, mọc kẹt dưới xương hàm hoặc đâm vào chân răng bên cạnh. Khi cấu trúc giải phẫu không cho phép răng mọc ngay ngắn, việc chỉ cắt nướu sẽ vô ích vì nướu sẽ tiếp tục sưng hoặc mọc trùm lại. Sau khi kiểm soát tình trạng viêm cấp tính bằng việc rửa sạch ổ viêm và kê đơn phù hợp, bác sĩ sẽ tiến hành nhổ bỏ răng khôn để triệt tiêu vĩnh viễn nguồn gốc gây viêm.

Cách chăm sóc hỗ trợ tại nhà trong khi chờ khám nha khoa

Trong thời gian chờ sắp xếp lịch khám với bác sĩ chuyên khoa hoặc khi ổ viêm đang ở giai đoạn cấp chưa thể phẫu thuật ngay, việc tự chăm sóc đúng cách tại nhà có ý nghĩa rất lớn giúp làm dịu triệu chứng và hạn chế lây lan vi khuẩn.

Người bệnh nên súc miệng nhẹ nhàng bằng nước muối sinh lý ấm hoặc dung dịch sát khuẩn chuyên dụng cho răng miệng có chứa hoạt chất kháng khuẩn an toàn như chlorhexidine sau mỗi bữa ăn. Thao tác này giúp cuốn trôi bớt mảng bám thức ăn và dịch viêm ứ đọng dưới vạt nướu. Khi đánh răng, cần sử dụng bàn chải lông mềm chải nhẹ nhàng các vùng răng khác, tránh chà xát mạnh trực tiếp vào phần lợi đang sưng loét gây chảy máu thêm.

Về chế độ ăn uống, nên ưu tiên các món ăn mềm, lỏng, mát mẻ như cháo, súp, sữa để hạn chế tối đa cử động nhai của cơ hàm và giảm cảm giác đau buốt. Cần kiêng hoàn toàn các món ăn cay nóng, đồ ăn quá dai, cứng, nhiều vụn nhỏ hoặc đồ uống có cồn vì chúng có thể kích ứng niêm mạc miệng và làm trầm trọng thêm phản ứng viêm.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trên chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng và không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên khoa răng hàm mặt. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý dùng dao nhọn hoặc vật sắc để rạch mủ tại nhà vì rất dễ gây nhiễm trùng huyết. Không tự ý mua thuốc kháng sinh hoặc thuốc giảm đau khi chưa có chỉ định y tế. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như sốt cao, sưng lan xuống cổ hoặc khó thở, cần đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức.

Tóm tắt

Viêm lợi trùm là vấn đề răng miệng phổ biến nhưng không nên chủ quan chờ đợi bệnh tự biến mất. Việc thăm khám nha khoa sớm giúp xác định chính xác vị trí răng khôn và can thiệp kịp thời, ngăn chặn các đợt đau nhức tái phát cùng nhiều biến chứng nguy hiểm cho cấu trúc hàm mặt.