Viêm lợi ở trẻ em 1 tuổi: Nguyên nhân thường gặp và cách chăm sóc tại nhà

Viêm lợi ở trẻ em 1 tuổi là gì?

Viêm lợi ở trẻ nhỏ là phản ứng viêm xảy ra tại các mô mềm bao quanh răng. Ở giai đoạn 1 tuổi, hệ thống răng sữa của trẻ phát triển rất nhanh với sự xuất hiện của các răng cửa và răng hàm đầu tiên. Niêm mạc miệng của bé còn non nớt, sức đề kháng tại chỗ chưa hoàn thiện nên viền nướu rất dễ bị kích ứng khi có tác nhân bên ngoài tác động.

Tình trạng nướu sưng đỏ có thể chỉ là phản ứng sinh lý lành tính khi mầm răng chuẩn bị nhú qua khỏi bề mặt lợi. Tuy nhiên, nếu nướu sưng đỏ đậm kéo dài, chạm vào dễ rớm máu hoặc miệng có mùi hôi, đây là dấu hiệu cảnh báo viêm nướu do vi khuẩn hoặc virus. Việc phân biệt rõ hai trạng thái này giúp cha mẹ có hướng chăm sóc và can thiệp y tế đúng lúc.

Nguyên nhân gây sưng viêm nướu ở trẻ 1 tuổi

Nguyên nhân tự nhiên và thường gặp nhất ở mốc 1 tuổi là quá trình mọc răng sữa. Khi thân răng tách lớp niêm mạc để nhú lên, vùng nướu tương ứng sẽ căng tức, ửng đỏ và hơi sưng nhẹ, khiến trẻ chảy nhiều nước dãi, thích gặm cắn đồ vật và cáu gắt.

Bên cạnh mọc răng, sự tích tụ mảng bám thức ăn là nguyên nhân bệnh lý hàng đầu gây viêm nướu. Thức ăn dặm hoặc sữa công thức đọng lại quanh chân răng nếu không được làm sạch sẽ tạo môi trường lý tưởng cho vi khuẩn kỵ khí sinh sôi, tiết độc tố gây viêm viền nướu. Ngoài ra, thói quen ngậm đồ chơi cứng làm trầy xước mô mềm hoặc nhiễm virus Herpes Simplex cũng có thể dẫn đến các đợt viêm nướu cấp tính.

Phân biệt nướu mọc răng và viêm nướu do nhiễm khuẩn

Cha mẹ có thể quan sát biểu hiện tại khoang miệng để nhận biết tình trạng của con. Khi mọc răng, nướu chỉ sưng nhẹ tại vị trí răng sắp nhú, màu nướu hồng đậm hoặc hơi đỏ, đôi khi nhìn thấy chóp răng màu trắng ẩn dưới nướu. Bé thường quấy khóc nhẹ trong vài ngày và trở lại bình thường khi răng trồi lên.

Ngược lại, viêm nướu do nhiễm khuẩn thường khiến mô lợi sưng phồng ở nhiều vị trí, viền nướu đỏ tươi hoặc đỏ sẫm và rất dễ rỉ máu khi va chạm nhẹ. Hơi thở của trẻ có mùi khó chịu, nướu có thể tiết dịch hoặc xuất hiện các nốt loét nhỏ quanh niêm mạc miệng. Trẻ thường đau đớn dữ dội khi ăn uống, từ chối bú và có thể kèm theo sốt nhẹ hoặc sưng hạch góc hàm.

Cách vệ sinh và chăm sóc nướu cho trẻ tại nhà

Làm sạch khoang miệng nhẹ nhàng là giải pháp then chốt giúp kiểm soát tình trạng viêm nướu. Cha mẹ nên dùng gạc rơ miệng vô trùng thấm nước muối sinh lý 0,9% quấn quanh ngón tay để lau sạch bề mặt răng và viền nướu cho trẻ sau mỗi bữa ăn và trước khi đi ngủ. Thao tác cần thực hiện hết sức nhẹ nhàng, không chà xát mạnh vào vùng nướu đang tổn thương.

Nếu trẻ đã quen, cha mẹ có thể dùng bàn chải lông siêu mềm dành cho trẻ nhỏ, nhúng nước ấm để làm mềm sợi lông trước khi chải. Cho trẻ uống vài ngụm nước lọc sau khi uống sữa hoặc ăn dặm để trôi bớt cặn thức ăn. Để giảm cảm giác bứt rứt, cha mẹ có thể cho bé ngậm vòng cắn nướu sạch đã được làm mát trong ngăn mát tủ lạnh, giúp co mạch tại chỗ và xoa dịu cơn đau an toàn.

Chế độ ăn uống phù hợp khi trẻ đang bị đau nướu

Trong thời gian nướu bị sưng viêm, cảm giác đau rát khiến trẻ 1 tuổi rất sợ nuốt và dễ bỏ bữa. Phụ huynh nên chuẩn bị các món ăn mềm, lỏng, mịn và dễ nuốt như cháo dinh dưỡng nấu nhuyễn, súp hoặc canh rau củ để bé không phải nhai nhiều.

Nên để thức ăn nguội bớt, ở trạng thái mát hoặc hơi ấm nhẹ trước khi cho bé ăn. Tránh tuyệt đối các món ăn còn nóng, thực phẩm có vị chua cay, quá mặn hoặc đồ ngọt nhiều đường tinh luyện vì chúng dễ gây xót và làm vi khuẩn mảng bám phát triển mạnh hơn. Cha mẹ nên chia nhỏ thành nhiều bữa trong ngày, duy trì cữ bú mẹ hoặc sữa công thức đầy đủ để đảm bảo cung cấp đủ dinh dưỡng và nước cho cơ thể trẻ.

Lưu ý an toàn

Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau toàn thân hay gel bôi tê chứa benzocain để bôi nướu cho trẻ 1 tuổi khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Hoạt chất benzocain có thể gây ngộ độc methemoglobin huyết rất nguy hiểm ở trẻ nhỏ. Không áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng như chích nặn bọng nướu hay đắp thuốc lá vì tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng máu và tổn thương mầm răng vĩnh viễn.

Tóm tắt

Viêm lợi ở trẻ em 1 tuổi phần lớn có thể kiểm soát tốt nếu được phát hiện sớm và vệ sinh khoang miệng đúng cách hàng ngày. Việc kiên trì chăm sóc nhẹ nhàng kết hợp chế độ ăn hợp lý sẽ giúp trẻ mau lành tổn thương nướu. Khi thấy trẻ sốt cao hoặc nướu chảy mủ, cha mẹ cần đưa bé đi khám nha khoa kịp thời.