Viêm khớp vai phải: Dấu hiệu và cách điều trị

Viêm khớp vai phải là gì?

Khớp vai là một khớp chỏm cầu có tầm vận động linh hoạt nhất trong cơ thể người, được cấu tạo từ ba xương chính gồm xương bả vai, xương đòn và xương cánh tay, cùng với bao khớp và hệ thống gân cơ chóp xoay bao bọc. Viêm khớp vai phải xảy ra khi các mô mềm hoặc bề mặt sụn khớp bên phải bị kích ứng, tổn thương hoặc thoái hóa theo thời gian, dẫn đến phản ứng sưng, nóng, đau và giảm tiết dịch bôi trơn sinh lý. Do thói quen sử dụng tay phải nhiều hơn trong công việc và lao động, khớp vai phải dễ chịu vi chấn thương lặp lại, từ đó làm tăng nguy cơ viêm quanh khớp vai, thoái hóa khớp hoặc viêm gân cơ chóp xoay. Tình trạng này phổ biến ở người trung niên, cao tuổi, vận động viên thể thao và những người thường xuyên lao động tay chân hoặc làm việc văn phòng sai tư thế.

Bản chất tổn thương và nguyên nhân thường gặp ở khớp vai phải

Khớp vai phải là một trong những khớp động có biên độ cử động rộng nhất trên cơ thể nhưng lại rất dễ bị tổn thương do cấu trúc nông và phụ thuộc nhiều vào hệ thống gân cơ bao quanh. Tình trạng viêm tại khớp vai bên phải thường khởi phát từ tổn thương sụn bọc đầu xương, bao khớp, bao hoạt dịch hoặc viêm gân cơ chóp xoay. Do phần lớn người dân thuận tay phải, bên vai này thường xuyên phải gánh chịu tải trọng lớn, các động tác lặp đi lặp lại kéo dài từ công việc hoặc chấn thương vi thể tích tụ theo thời gian.

Các yếu tố thuận lợi thúc đẩy quá trình viêm bao gồm sự thoái hóa tự nhiên của sụn khớp theo tuổi tác, thói quen nâng vác vật nặng sai tư thế, chấn thương khi chơi các môn thể thao như cầu lông, tennis, bóng chuyền hoặc tiền sử trật khớp vai. Ngoài ra, những người mắc bệnh lý rối loạn chuyển hóa như đái tháo đường, bệnh lý tuyến giáp hay viêm khớp dạng thấp cũng có nguy cơ cao bị viêm bao khớp co thắt khiến vai phải đau nhức dai dẳng. Việc nhận biết cấu trúc khớp và cơ chế khởi phát giúp người bệnh có góc nhìn thấu đáo để phòng ngừa tổn thương thứ phát.

Dấu hiệu nhận biết tình trạng viêm khớp vai phải trong sinh hoạt

Triệu chứng điển hình nhất của viêm khớp vai phải là những cơn đau nhức âm ỉ xuất hiện sâu trong ổ khớp hoặc lan dần xuống cánh tay, cẳng tay và vùng cổ gáy. Cơn đau thường tăng lên rõ rệt khi người bệnh nâng tay cao qua đầu, đưa tay ra sau lưng để cài dây áo, với tay lấy đồ vật trên cao hoặc khi thời tiết chuyển mùa trở lạnh. Đặc biệt, người bệnh thường xuyên bị thức giấc vào ban đêm do cơn đau nhói tăng mạnh nếu vô tình nằm nghiêng tì đè lên bờ vai bên phải.

Đi kèm với triệu chứng đau là tình trạng cứng khớp vào buổi sáng sau khi ngủ dậy, khiến cánh tay phải mất đi độ linh hoạt vốn có trong sinh hoạt thường nhật. Người bệnh có thể gặp trở ngại khi chải đầu, mặc áo, lái xe hoặc cầm nắm các đồ vật quen thuộc. Khi cử động xoay khớp vai, một số trường hợp có thể nghe thấy tiếng lạo xạo hoặc lục cục phát ra do sụn khớp bị mài mòn cọ xát. Nếu phản ứng viêm diễn ra dữ dội, vùng khớp vai có thể sưng nhẹ và cảm giác ấm hơn khi chạm vào, đòi hỏi người bệnh phải chú ý theo dõi cẩn thận.

Các biện pháp can thiệp y khoa và chăm sóc ban đầu

Trong giai đoạn đầu khi triệu chứng viêm chưa gây biến dạng khớp nghiêm trọng, việc ưu tiên áp dụng các phương pháp bảo tồn y khoa là chỉ định tiêu chuẩn. Người bệnh cần dành thời gian để khớp vai phải được nghỉ ngơi tương đối, tránh những cử động mạnh gây giằng xé chóp xoay nhưng không bất động hoàn toàn. Liệu pháp chườm lạnh trong 48 giờ đầu sưng đau có tác dụng co mạch và xoa dịu phản ứng sưng nề mô hạt. Sau giai đoạn cấp, chườm ấm kết hợp chiếu đèn hồng ngoại giúp thư giãn cơ bắp và kích thích tuần hoàn nuôi dưỡng ổ khớp.

Bên cạnh đó, bác sĩ chuyên khoa có thể cân nhắc chỉ định các loại thuốc hỗ trợ như thuốc chống viêm không steroid, thuốc giảm đau hoặc thuốc giãn cơ nhằm kiểm soát cơn đau và giảm phản ứng viêm tại chỗ. Đối với những trường hợp viêm bao khớp dính hoặc tràn dịch ổ khớp, thủ thuật tiêm thuốc chống viêm trực tiếp vào ổ khớp có thể được bác sĩ cân nhắc thực hiện dưới hướng dẫn của siêu âm để đảm bảo độ chính xác. Mọi can thiệp bằng thuốc đều cần tuân thủ nghiêm ngặt theo đơn của nhân viên y tế để hạn chế nguy cơ tác dụng phụ lên dạ dày, gan và thận.

Tập luyện phục hồi chức năng và điều chỉnh thói quen sinh hoạt

Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng đóng vai trò then chốt giúp khôi phục biên độ vận động và tăng cường sức mạnh cho các nhóm cơ xung quanh khớp vai phải. Khi cơn đau cấp đã dịu bớt, người bệnh nên bắt đầu với các bài tập vận động thụ động như bài tập con lắc Codman, bài tập bò tường bằng các đầu ngón tay hoặc bài tập xoay trong, xoay ngoài khớp vai cùng dây thun kháng lực. Những bài tập này giúp kéo giãn bao khớp nhẹ nhàng, kích thích tiết dịch khớp bôi trơn và ngăn ngừa biến chứng co rút cơ.

Trong sinh hoạt và lao động hàng ngày, người bệnh cần chủ động điều chỉnh lại tư thế để giảm áp lực lên vai phải. Tránh xách túi xách, ba lô nặng lệch hẳn về một bên vai, không với tay lấy đồ vật ở vị trí quá xa tầm với và nên sử dụng thang phụ trợ khi cần thao tác trên cao. Khi làm việc với máy tính, cần điều chỉnh chiều cao bàn ghế sao cho khuỷu tay phải tạo góc vuông tự nhiên, giúp cánh tay được nâng đỡ thoải mái và không làm căng cứng cơ thang. Duy trì thói quen vận động đúng tư thế sẽ tạo tiền đề vững chắc cho quá trình hồi phục của khớp vai.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua hoặc phối hợp các loại thuốc giảm đau, chống viêm mà không có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp. Không áp dụng các biện pháp xoa bóp, nắn chỉnh thô bạo hoặc đắp thuốc lá không rõ nguồn gốc vì có thể làm rách gân và nhiễm trùng ổ khớp vai. Khi khớp vai xuất hiện dấu hiệu sưng đau dữ dội, teo cơ nhanh hoặc sốt cao, cần tới ngay bệnh viện để được thăm khám.

Tóm tắt

Tình trạng viêm khớp vai phải có thể kiểm soát hiệu quả nếu người bệnh chủ động đi khám tại chuyên khoa cơ xương khớp khi cơn đau mới xuất hiện. Việc phối hợp giữa phác đồ y khoa, bài tập phục hồi chức năng và lối sống lành mạnh sẽ giúp bảo tồn tối đa tầm vận động khớp vai, ngăn ngừa biến chứng teo cơ và duy trì chất lượng cuộc sống lâu dài.