Viêm khớp cấp: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử trí
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm khớp cấp là tình trạng viêm xuất hiện đột ngột tại một hoặc nhiều khớp, biểu hiện qua các dấu hiệu điển hình như sưng tấy, nóng đỏ, đau nhức dữ dội và hạn chế biên độ vận động. Khác với những cơn đau âm ỉ tiến triển chậm của bệnh thoái hóa mạn tính, đợt viêm cấp thường bùng phát nhanh chóng chỉ trong vài giờ hoặc vài ngày, gây cản trở nghiêm trọng đến các sinh hoạt và lao động thường nhật của người bệnh.

Tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều căn nguyên bệnh lý khác nhau, phổ biến nhất là viêm khớp do vi tinh thể như cơn gout cấp, viêm khớp nhiễm khuẩn do vi sinh vật xâm nhập, hoặc phản ứng viêm bùng phát trong các bệnh lý tự miễn. Do một số dạng viêm khớp cấp, đặc biệt là nhiễm khuẩn trong ổ khớp, có nguy cơ phá hủy mô sụn vĩnh viễn và đe dọa tính mạng người bệnh, việc nhận biết sớm và đến cơ sở y tế chuyên khoa ngay khi xuất hiện dấu hiệu bất thường đóng vai trò sống còn nhằm xác định đúng nguyên nhân và tiếp cận phác đồ điều trị kịp thời.
Tổng quan về viêm khớp cấp
Về mặt giải phẫu và sinh lý bệnh học, viêm khớp cấp mô tả phản ứng viêm bùng phát tại màng hoạt dịch, sụn khớp và các cấu trúc nâng đỡ xung quanh bao khớp. Khi có sự kích thích của các tác nhân sinh học hoặc hóa học như vi khuẩn xâm nhập, tinh thể lắng đọng hay phức hợp miễn dịch tích tụ, cơ thể sẽ khởi động chuỗi đáp ứng viêm cấp tính. Lúc này, mạng lưới mao mạch quanh màng hoạt dịch giãn nở mạnh, tăng tính thấm thành mạch khiến lượng lớn huyết tương cùng tế bào bạch cầu tràn ngập vào khoang ổ khớp. Hậu quả là bao hoạt dịch dày lên, khớp căng phồng do tràn dịch và áp lực nội khớp tăng cao kích thích các đầu tận cùng dây thần kinh cảm giác gây nên cơn đau nhức dữ dội.
Hiện tượng viêm cấp tính có thể xảy ra ở bất kỳ vị trí khớp nào trên cơ thể, nhưng thường tập trung nhiều nhất ở các khớp chịu tải trọng lớn hoặc vận động liên tục như khớp gối, khớp cổ chân, khớp cổ tay và khớp bàn ngón chân cái. Tùy thuộc vào số lượng khớp bị tổn thương trong cùng một thời điểm, bệnh cảnh có thể biểu hiện dưới dạng viêm đơn khớp khi chỉ ảnh hưởng một khớp duy nhất, hoặc viêm đa khớp khi xuất hiện đồng thời tại nhiều khớp hoặc có tính chất di chuyển từ khớp này sang khớp khác.
Sự khác biệt cốt lõi giữa viêm khớp cấp tính và các bệnh lý khớp mạn tính nằm ở tốc độ khởi phát và nguy cơ tổn thương cấu trúc khớp tức thì. Trong khi các bệnh mạn tính thường diễn tiến âm thầm và bào mòn sụn khớp qua nhiều năm, viêm khớp cấp có thể gây phá hủy hoàn toàn lớp sụn bảo vệ chỉ trong vài ngày nếu căn nguyên là nhiễm trùng sinh mủ. Việc hiểu rõ bản chất cấp tính giúp người bệnh không chủ quan coi đây là cơn đau mỏi thông thường, từ đó kịp thời tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn từ bác sĩ.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ
Nguyên nhân dẫn đến viêm khớp cấp tính rất phong phú và đòi hỏi sự phân loại kỹ lưỡng từ bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp. Căn nguyên đầu tiên và nguy hiểm nhất là viêm khớp nhiễm khuẩn, hay còn gọi là viêm khớp mủ. Tình trạng này xảy ra khi vi khuẩn, virus hoặc nấm xâm nhập trực tiếp vào ổ khớp thông qua đường máu từ một ổ nhiễm trùng khác trên cơ thể, hoặc đi qua vết thương hở, vết tiêm chọc nội khớp không đảm bảo vô khuẩn. Các vi sinh vật thường gặp bao gồm tụ cầu vàng Staphylococcus aureus, liên cầu khuẩn, trực khuẩn mủ xanh và vi khuẩn lậu Neisseria gonorrhoeae. Khi vi khuẩn phát triển mạnh trong ổ khớp, độc tố và các men tiêu protein giải phóng từ bạch cầu có thể phá hủy lớp sụn khớp không hồi phục chỉ trong vài ngày.
Nguyên nhân phổ biến thứ hai là viêm khớp do vi tinh thể, tiêu biểu nhất là cơn gout cấp. Bệnh phát sinh khi nồng độ acid uric trong máu tăng cao kéo dài, dẫn đến sự kết tủa và lắng đọng của các tinh thể monosodium urate tại bao hoạt dịch và sụn khớp. Sự hiện diện của các tinh thể sắc nhọn này kích hoạt bạch cầu thực bào, phóng thích ồ ạt các cytokine tiền viêm và gây ra phản ứng viêm dữ dội kèm cơn đau buốt bỏng rát. Bên cạnh gout, bệnh giả gout do lắng đọng tinh thể canxi pyrophosphate cũng là một nguyên nhân gây viêm cấp thường gặp, đặc biệt ở người cao tuổi.
Ngoài ra, viêm khớp phản ứng là tình trạng viêm vô khuẩn bùng phát sau khi cơ thể trải qua nhiễm trùng đường tiêu hóa do Salmonella, Shigella hoặc nhiễm trùng hệ sinh dục tiết niệu do Chlamydia trachomatis. Một số bệnh lý viêm mạn tính tự miễn như viêm khớp dạng thấp, viêm khớp vảy nến hoặc lupus ban đỏ hệ thống cũng có thể bùng phát các đợt viêm cấp tính xen kẽ các giai đoạn lui bệnh. Đôi khi, một chấn thương cơ học trực tiếp hoặc đợt tràn dịch thứ phát trên nền thoái hóa khớp nặng cũng tạo nên bệnh cảnh sưng đau cấp tính.
Về yếu tố nguy cơ, những người mắc bệnh mạn tính như đái tháo đường, suy giảm miễn dịch, suy thận hoặc người đang dùng thuốc ức chế miễn dịch có nguy cơ cao bị viêm khớp nhiễm khuẩn. Lối sống tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu purin như thịt đỏ, hải sản và lạm dụng rượu bia là yếu tố thuận lợi hàng đầu khởi phát cơn gout cấp. Tuổi tác cao, tiền sử chấn thương khớp, phẫu thuật thay khớp nhân tạo hoặc từng tiêm khớp nhiều lần cũng làm gia tăng rõ rệt khả năng xuất hiện các đợt viêm khớp cấp tính.
So sánh đặc điểm các nguyên nhân viêm khớp cấp thường gặp
| Đặc điểm phân biệt | Viêm khớp nhiễm khuẩn | Viêm khớp gout cấp | Viêm khớp phản ứng |
|---|---|---|---|
| Vị trí khớp hay gặp | Thường là một khớp lớn đơn độc như khớp gối, khớp háng, khớp vai | Thường là khớp bàn ngón chân cái, khớp cổ chân, khớp gối | Thường là các khớp lớn chi dưới bất đối xứng như khớp gối, cổ chân |
| Tốc độ khởi phát | Diễn tiến nhanh trong vài giờ đến vài ngày | Bùng phát rất đột ngột, dữ dội, thường về đêm hoặc rạng sáng | Khởi phát cấp tính sau đợt nhiễm trùng từ một đến bốn tuần |
| Đặc điểm dịch khớp | Dịch đục như mủ, bạch cầu tăng rất cao, có thể phát hiện vi khuẩn | Dịch đục hoặc vàng chanh, có tinh thể urate hình kim sắc nhọn | Dịch viêm vô khuẩn, không có tinh thể hay vi khuẩn gây bệnh |
| Dấu hiệu toàn thân | Sốt cao, rét run, mệt mỏi, vẻ mặt nhiễm trùng rõ rệt | Thường không sốt hoặc chỉ sốt nhẹ, không có nhiễm trùng toàn thân | Đi kèm viêm kết mạc mắt, tiểu buốt, tổn thương niêm mạc miệng |
| Mức độ khẩn cấp | Cấp cứu y tế khẩn cấp, cần nhập viện điều trị ngay lập tức | Cần can thiệp nội khoa kịp thời để kiểm soát cơn đau cấp | Cần thăm khám chuyên khoa để điều trị phối hợp toàn diện |
Dấu hiệu và triệu chứng thường gặp
Triệu chứng của viêm khớp cấp tính thường bộc lộ rất rầm rộ, thể hiện rõ bốn dấu hiệu kinh điển của phản ứng viêm gồm sưng, nóng, đỏ và đau tại vùng khớp bị thương tổn. Khớp thường sưng nề to do tình trạng ứ dịch trong bao hoạt dịch, vùng da bao phủ bên ngoài có nhiệt độ ấm hơn rõ rệt so với các vùng da lân cận và chuyển sang màu hồng đỏ hoặc đỏ tía. Cơn đau thường xuất hiện đột ngột, tăng tiến nhanh chóng đến mức dữ dội, đau nhức liên tục cả khi nghỉ ngơi và tăng lên gấp bội khi có bất kỳ lực tì đè hoặc khi cử động. Tình trạng co thắt cơ bảo vệ kết hợp với dịch ứ đọng làm giảm nghiêm trọng biên độ vận động, khiến người bệnh không thể co duỗi khớp tự nhiên hoặc không thể đặt chân xuống đất để di chuyển.
Tùy theo từng nguyên nhân cụ thể, các biểu hiện lâm sàng sẽ mang những nét đặc trưng riêng biệt giúp định hướng chẩn đoán. Trong cơn gout cấp, triệu chứng đau thường bùng phát vào ban đêm hoặc rạng sáng, kinh điển nhất là tại khớp bàn ngón chân cái. Cơn đau dữ dội đến mức ngay cả khi tấm chăn mỏng chạm nhẹ vào ngón chân cũng gây đau buốt không chịu nổi, vùng da quanh khớp căng bóng và bong vảy nhẹ khi cơn viêm thoái lui. Ngược lại, trong viêm khớp nhiễm khuẩn, bệnh nhân thường xuất hiện triệu chứng sưng đau cực độ tại một khớp lớn đơn độc như khớp gối hoặc khớp háng, đi kèm sốt cao, rét run, mệt mỏi rũ rượi và các dấu hiệu nhiễm độc toàn thân. Nếu do vi khuẩn lậu, triệu chứng có thể là đau khớp di chuyển giữa các khớp nhỏ, viêm bao gân và xuất hiện các sẩn mụn mủ nhỏ hoại tử trên da.
Đối với viêm khớp phản ứng, ngoài biểu hiện sưng đau khớp bất đối xứng ở các chi dưới, người bệnh thường có thêm các dấu hiệu ngoài khớp như đỏ mắt, đau cộm mắt do viêm kết mạc, tiểu buốt, tiểu rắt hoặc loét trợt nông niêm mạc miệng. Trong khi đó, đợt bùng phát cấp của viêm khớp dạng thấp thường mang tính chất đối xứng ở các khớp nhỏ bàn tay và cổ tay, đi kèm hiện tượng cứng khớp buổi sáng kéo dài trên một giờ khiến người bệnh gặp nhiều khó khăn khi cầm nắm.
Một điểm cần lưu ý là viêm khớp cấp rất dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý phần mềm lân cận như viêm mô tế bào, viêm bao hoạt dịch nông trước xương bánh chè hoặc chấn thương bong gân dây chằng. Viêm mô tế bào thường lan tỏa nông trên da và không làm giới hạn biên độ cử động thụ động sâu của khớp. Nhận diện chính xác các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm như sốt cao, rét run, đau đớn dữ dội không thể cử động là cơ sở để người bệnh tìm kiếm sự hỗ trợ y tế khẩn cấp.
Chẩn đoán
Chẩn đoán viêm khớp cấp đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa thăm khám lâm sàng tỉ mỉ và các kỹ thuật cận lâm sàng chuyên sâu nhằm xác định chính xác nguyên nhân gốc rễ. Ban đầu, bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp sẽ khai thác kỹ bệnh sử về thời điểm khởi phát, tốc độ tăng của cơn đau, tiền sử chấn thương, can thiệp thủ thuật, tiền sử dùng thuốc cũng như thói quen dinh dưỡng sinh hoạt. Khám thực thể giúp đánh giá số lượng khớp thương tổn, tính chất đối xứng, mức độ hạn chế vận động và phát hiện các dấu hiệu nhiễm trùng toàn thân hay tổn thương ngoài khớp.
Xét nghiệm then chốt và có giá trị quyết định nhất trong chẩn đoán viêm khớp cấp là chọc hút và phân tích dịch khớp. Bác sĩ sẽ thực hiện thủ thuật trong điều kiện vô khuẩn tuyệt đối để lấy mẫu dịch bao hoạt dịch kiểm tra. Bằng mắt thường và kính hiển vi, dịch khớp được đánh giá về màu sắc, độ trong, độ nhớt và số lượng bạch cầu. Kỹ thuật soi dịch khớp dưới kính hiển vi phân cực giúp phát hiện chính xác tinh thể urate hình kim trong bệnh gout hoặc tinh thể canxi pyrophosphate hình thoi trong bệnh giả gout. Đồng thời, mẫu dịch được nhuộm Gram và nuôi cấy vi khuẩn làm kháng sinh đồ để xác định tác nhân vi sinh vật gây nhiễm trùng.
Bên cạnh xét nghiệm dịch khớp, các xét nghiệm máu cũng mang lại thông tin bổ trợ quý giá. Xét nghiệm công thức máu toàn phần giúp phát hiện tình trạng tăng bạch cầu và tăng tỷ lệ bạch cầu đa nhân trung tính. Các dấu ấn sinh học phản ánh tình trạng viêm như tốc độ lắng máu ESR và nồng độ protein phản ứng C thường tăng cao trong giai đoạn cấp. Định lượng acid uric máu hỗ trợ nhận định cơn gout, tuy nhiên nồng độ này có thể bình thường trong giai đoạn viêm cấp tính dữ dội. Các xét nghiệm miễn dịch như yếu tố dạng thấp RF hoặc kháng thể kháng CCP được chỉ định nếu nghi ngờ đợt bùng phát của viêm khớp dạng thấp.
Về chẩn đoán hình ảnh, chụp X-quang khớp giúp loại trừ gãy xương, đánh giá hẹp khe khớp, tổn thương sụn xương hoặc các dấu hiệu thoái hóa mạn tính có sẵn. Siêu âm khớp là phương pháp thuận tiện giúp phát hiện dịch khớp lượng ít, tình trạng tăng sinh màng hoạt dịch và hình ảnh đường đôi đặc trưng của lắng đọng urate. Trường hợp nghi ngờ thương tổn mô mềm phức tạp hoặc viêm tủy xương, chụp cộng hưởng từ MRI có thể được bác sĩ chỉ định.
Biến chứng nguy hiểm của viêm khớp cấp nếu không can thiệp kịp thời
Tình trạng viêm khớp cấp nếu không được chẩn đoán và xử trí y khoa đúng cách có thể nhanh chóng dẫn đến những hậu quả nặng nề cho cấu trúc khớp cũng như sức khỏe toàn thân của người bệnh. Về mặt giải phẫu tại chỗ, phản ứng viêm dữ dội làm phá hủy lớp sụn bao phủ đầu xương, dẫn đến hẹp khe khớp, ăn mòn xương dưới sụn và nguy cơ dính khớp hoặc biến dạng khớp vĩnh viễn, làm mất hoàn toàn khả năng vận động tự nhiên của chi bị ảnh hưởng.
Đối với trường hợp viêm khớp nhiễm khuẩn, sự chậm trễ trong can thiệp có thể khiến vi khuẩn tràn vào hệ tuần hoàn gây nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm khuẩn và suy đa cơ quan với nguy cơ tử vong rất cao. Trong trường hợp viêm khớp do gout, nếu các đợt viêm cấp tái phát liên tục mà không được kiểm soát tốt nồng độ acid uric, bệnh sẽ chuyển thành gout mạn tính với sự hình thành các khối tophi lớn phá hủy khớp và mô mềm xung quanh, đồng thời tinh thể urate lắng đọng tại nhu mô thận có thể gây sỏi thận và suy thận mạn tính.
Bên cạnh những tổn thương thể chất tại khớp, cơn đau nhức cấp tính dữ dội kéo dài còn làm người bệnh suy giảm chức năng đi lại, gia tăng nguy cơ té ngã và gãy xương, đặc biệt ở người cao tuổi. Việc hạn chế vận động thể lực trong thời gian dài cũng là yếu tố nguy cơ dẫn đến tăng cân, béo phì và các bệnh lý tim mạch chuyển hóa đi kèm. Hơn thế nữa, các cơn đau bùng phát nhiều lần làm suy giảm chất lượng giấc ngủ, gây căng thẳng mệt mỏi kéo dài, làm tăng nguy cơ rối loạn lo âu và trầm cảm, tác động tiêu cực đến chất lượng cuộc sống hàng ngày.
Hướng xử trí và theo dõi y khoa
Chiến lược xử trí viêm khớp cấp phụ thuộc hoàn toàn vào căn nguyên gây bệnh, với mục tiêu hàng đầu là nhanh chóng dập tắt phản ứng viêm, kiểm soát cơn đau, bảo tồn toàn vẹn cấu trúc khớp và ngăn chặn biến chứng tàn phế. Mọi chỉ định can thiệp cần được bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp thiết lập và giám sát chặt chẽ dựa trên tình trạng cụ thể của từng cá nhân, tuyệt đối không áp dụng một công thức chung cho tất cả các trường hợp.
Đối với trường hợp viêm khớp nhiễm khuẩn, đây là một tình trạng cấp cứu y tế tối khẩn. Bệnh nhân bắt buộc phải nhập viện để dùng kháng sinh đường tĩnh mạch liều cao theo kinh nghiệm ban đầu, sau đó điều chỉnh chính xác theo kết quả kháng sinh đồ. Cùng với việc dùng thuốc, thủ thuật dẫn lưu và giải áp mủ trong ổ khớp là yêu cầu sống còn. Bác sĩ có thể thực hiện chọc hút dịch mủ hàng ngày, nội soi rửa khớp hoặc phẫu thuật mở bao khớp để làm sạch ổ nhiễm trùng, ngăn không cho men tiêu protein của bạch cầu phá hủy sụn xương.
Đối với cơn gout cấp tính hoặc viêm khớp do tinh thể, bác sĩ sẽ chỉ định các nhóm thuốc chống viêm phù hợp nhằm nhanh chóng xoa dịu cơn đau dữ dội, chẳng hạn như thuốc chống viêm không steroid, colchicine hoặc liệu pháp corticosteroid ngắn ngày nếu người bệnh có suy giảm chức năng thận hoặc chống chỉ định với các thuốc trên. Việc bắt đầu hoặc thay đổi liều các thuốc hạ acid uric máu thường được cân nhắc kỹ lưỡng và thận trọng, tránh áp dụng đột ngột trong đợt viêm cấp dữ dội vì có thể làm biến động nồng độ tinh thể và kéo dài cơn đau.
Bên cạnh can thiệp dùng thuốc, các biện pháp hỗ trợ tại chỗ đóng vai trò tích cực trong việc giảm nhẹ triệu chứng. Trong giai đoạn cấp tính, người bệnh cần để khớp nghỉ ngơi, hạn chế tì đè lực lên khớp bị viêm. Kê cao chi bị tổn thương giúp hồi lưu tĩnh mạch tốt hơn, từ đó làm giảm phù nề mô mềm xung quanh. Chườm lạnh ngắt quãng quanh khớp sưng từ mười lăm đến hai mươi phút mỗi lần giúp co mạch và giảm cảm giác nóng rát. Người bệnh tuyệt đối không được chườm nóng, không bôi dầu nóng hoặc đắp các loại lá thuốc không rõ nguồn gốc lên khớp vì rất dễ gây bỏng da, tăng sưng phù và tăng nguy cơ nhiễm trùng mô mềm. Khi phản ứng viêm đã thuyên giảm, việc tập phục hồi chức năng nhẹ nhàng theo hướng dẫn của nhân viên y tế sẽ giúp khôi phục biên độ vận động và phòng tránh teo cơ cứng khớp.
Phòng ngừa và giảm nguy cơ
Mặc dù không thể ngăn ngừa tuyệt đối mọi nguyên nhân gây viêm khớp cấp tính, việc chủ động thực hiện các biện pháp chăm sóc sức khỏe và điều chỉnh lối sống khoa học có thể giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ khởi phát và tái phát bệnh. Đối với từng nhóm nguyên nhân cụ thể, các biện pháp phòng ngừa cần được áp dụng một cách đồng bộ và kiên trì.
Để phòng ngừa nguy cơ viêm khớp nhiễm khuẩn, việc duy trì vệ sinh cơ thể sạch sẽ và bảo vệ làn da là điều rất cần thiết. Khi xuất hiện các vết thương hở, vết trầy xước rách da gần các khớp, người bệnh cần rửa sạch bằng dung dịch sát khuẩn y tế và băng bó cẩn thận nhằm ngăn chặn vi khuẩn xâm nhập vào mô sâu. Cần điều trị dứt điểm các ổ nhiễm trùng nguyên phát trên cơ thể như viêm họng, nhiễm trùng đường tiết niệu hay áp xe răng miệng. Khi cần thực hiện các can thiệp y tế tại khớp như tiêm khớp hay chọc hút dịch, người bệnh chỉ nên thực hiện tại các cơ sở y tế chuyên khoa đạt chuẩn vô khuẩn.
Đối với nguy cơ viêm khớp do gout, việc kiểm soát chế độ dinh dưỡng hàng ngày giữ vị trí trung tâm. Cần hạn chế các nhóm thực phẩm chứa hàm lượng purin cao như nội tạng động vật, thịt đỏ và hải sản giáp xác, đồng thời kiêng hoàn toàn rượu bia và các loại nước ngọt chứa nhiều đường fructose. Uống đủ từ hai lít đến hai lít rưỡi nước mỗi ngày giúp thận tăng cường đào thải acid uric ra ngoài qua đường tiết niệu. Người đã được chẩn đoán mắc bệnh gout cần tuân thủ việc dùng thuốc hạ acid uric máu theo đơn của bác sĩ ngay cả trong giai đoạn không có triệu chứng đau.
Để phòng tránh viêm khớp phản ứng, việc tuân thủ nguyên tắc ăn chín uống sôi và giữ vệ sinh an toàn thực phẩm giúp ngăn ngừa nguy cơ nhiễm khuẩn đường ruột. Việc thực hiện các biện pháp quan hệ tình dục an toàn giúp phòng tránh lây nhiễm các vi khuẩn đường sinh dục tiết niệu. Ngoài ra, việc duy trì cân nặng hợp lý, khởi động kỹ lưỡng trước khi tham gia thể thao và sử dụng các dụng cụ bảo hộ khớp phù hợp sẽ giúp giảm bớt áp lực cơ học và hạn chế chấn thương cho hệ vận động.
Khi nào cần gặp bác sĩ?
Người bệnh không nên chủ quan chịu đựng hoặc trì hoãn việc thăm khám khi có biểu hiện đau sưng bất thường tại khớp. Việc phân định giữa một cơn đau nhức thông thường và một tình trạng cấp cứu cơ xương khớp có ý nghĩa quyết định đối với khả năng bảo tồn chức năng vận động lâu dài.
Người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế có chuyên khoa cơ xương khớp hoặc khoa cấp cứu gần nhất nếu nhận thấy các dấu hiệu nguy hiểm sau:
- Khớp sưng to nhanh chóng, đỏ ửng và nóng ran đi kèm sốt cao hoặc rét run;
- Cơn đau nhức dữ dội đến mức không thể cử động khớp, không thể đứng tì lực lên chân bị đau;
- Tình trạng đau sưng xuất hiện sau một chấn thương, vết rách da trầy xước gần khớp hoặc sau thủ thuật can thiệp tiêm chọc khớp;
- Người bệnh có các bệnh nền suy giảm miễn dịch, đái tháo đường hoặc đang dùng thuốc ức chế miễn dịch.
Bên cạnh các tình huống khẩn cấp, người bệnh cũng cần chủ động đặt lịch khám chuyên khoa khi khớp có biểu hiện sưng đau kéo dài quá ba ngày mà không có dấu hiệu thuyên giảm, hoặc tình trạng đau nhức tái diễn nhiều lần trong tháng. Ngoài ra, nếu hiện tượng sưng khớp đi kèm cảm giác cứng khớp vào buổi sáng kéo dài hoặc xuất hiện cùng các triệu chứng ngoài khớp như đỏ mắt, phát ban da hay rối loạn tiểu tiện, việc thăm khám sớm sẽ giúp phát hiện kịp thời các bệnh lý mạn tính tiềm ẩn.
Lưu ý an toàn
Toàn bộ nội dung trong bài viết được cung cấp với mục đích giáo dục sức khỏe cộng đồng và nâng cao nhận thức y khoa, hoàn toàn không thay thế cho quy trình chẩn đoán, đánh giá lâm sàng hoặc phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Viêm khớp cấp tính là biểu hiện lâm sàng của nhiều bệnh lý có mức độ nghiêm trọng khác nhau, trong đó viêm khớp nhiễm khuẩn có thể dẫn đến phá hủy khớp không hồi phục hoặc nhiễm trùng huyết đe dọa tính mạng nếu điều trị muộn.
Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua các loại thuốc giảm đau, thuốc kháng sinh hoặc tự sử dụng corticosteroid mà không có chỉ định từ bác sĩ. Việc lạm dụng thuốc bừa bãi có thể làm mờ nhạt triệu chứng cảnh báo, gây biến chứng xuất huyết đường tiêu hóa, suy gan, suy thận hoặc làm cho tình trạng nhiễm trùng bùng phát nặng nề hơn. Không được áp dụng các biện pháp truyền miệng chưa được kiểm chứng như đắp các loại lá cây, châm chích, giác hơi hoặc bôi dầu nóng trực tiếp lên vùng khớp đang sưng tấy vì nguy cơ cao gây bỏng da, hoại tử mô và nhiễm trùng lan rộng. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, việc đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa là quyết định an toàn nhất.
Kết luận
Viêm khớp cấp là tình trạng sưng đau khớp bùng phát đột ngột, phản ánh nhiều bệnh lý cơ xương khớp phức tạp từ bệnh lý tinh thể như gout, bệnh tự miễn cho đến các tình trạng khẩn cấp như viêm khớp nhiễm khuẩn. Việc nhận diện sớm các biểu hiện ban đầu và tiếp cận y tế kịp thời đóng vai trò quyết định trong việc bảo tồn cấu trúc giải phẫu của khớp và ngăn ngừa nguy cơ tàn phế.
Thay vì tự tìm cách điều trị tại nhà hay trì hoãn thăm khám, người bệnh cần chủ động đến các cơ sở y tế chuyên khoa để được bác sĩ đánh giá chính xác nguyên nhân nền tảng. Việc tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ điều trị của bác sĩ kết hợp với chế độ dinh dưỡng và lối sống khoa học là chìa khóa bền vững giúp đẩy lùi cơn đau cấp tính, phục hồi biên độ vận động và bảo vệ sức khỏe hệ vận động lâu dài.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Viêm khớp cấp tính khác viêm khớp mạn tính thông thường ở điểm nào?
Viêm khớp cấp tính đặc trưng bởi sự khởi phát đột ngột, triệu chứng sưng nóng đỏ đau bùng phát dữ dội trong vài giờ hoặc vài ngày do nhiễm trùng, lắng đọng tinh thể urate hoặc phản ứng viêm tự miễn cấp. Ngược lại, viêm khớp mạn tính thường tiến triển âm ỉ, kéo dài qua nhiều tháng hoặc nhiều năm, gắn liền với quá trình thoái hóa khớp tiến triển hoặc viêm khớp dạng thấp kéo dài cần điều trị kiểm soát liên tục.
Viêm khớp cấp tính có nguy hiểm đến tính mạng không?
Mức độ nguy hiểm phụ thuộc chặt chẽ vào nguyên nhân gây bệnh. Trong khi các cơn đau khớp do lắng đọng tinh thể hay chấn thương cơ học chủ yếu gây đau đớn và suy giảm vận động tạm thời, viêm khớp nhiễm khuẩn lại là một tình trạng cấp cứu khẩn cấp có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm trùng đe dọa tính mạng và phá hủy sụn khớp chỉ trong thời gian rất ngắn nếu không được điều trị kịp thời.
Người bị viêm khớp cấp tính có nên chườm nóng hoặc xoa dầu nóng không?
Người bệnh tuyệt đối không nên chườm nóng hoặc dùng các loại dầu nóng xoa bóp trực tiếp lên khớp đang sưng đau cấp. Nhiệt độ cao làm giãn mạch tại chỗ, kích thích lượng máu và dịch viêm ứ đọng nhiều hơn ở ổ khớp, khiến tình trạng sưng nề và đau nhức trở nên tồi tệ hơn. Thay vào đó, chườm lạnh ngắt quãng khoảng mười lăm phút mỗi lần và để khớp nghỉ ngơi là biện pháp hỗ trợ phù hợp hơn.
Viêm khớp cấp tính nếu không điều trị dứt điểm có làm tăng nguy cơ mắc bệnh khớp khác không?
Viêm khớp cấp nếu không được xử lý dứt điểm có thể gây phá hủy lớp sụn bảo vệ và xương dưới sụn, dẫn đến hẹp khe khớp và đẩy nhanh quá trình thoái hóa khớp thứ phát sau này. Với bệnh nhân mắc gout, những đợt viêm cấp tái diễn nhiều lần sẽ tạo điều kiện tích tụ các hạt tophi, chuyển sang giai đoạn viêm khớp mạn tính gây biến dạng khớp và tàn phế.
Người bị viêm khớp cấp nên ưu tiên nhóm thực phẩm nào để hỗ trợ hồi phục?
Người bệnh nên tăng cường các thực phẩm giàu chất chống oxy hóa và axit béo omega 3 như cá béo, rau xanh lá đậm, quả mọng và dầu thực vật nguyên chất để hỗ trợ giảm phản ứng viêm. Đồng thời, cần kiêng các loại thực phẩm giàu purin như nội tạng động vật, thịt đỏ, hải sản và tránh xa rượu bia cũng như đồ uống chứa nhiều đường fructose.
