Viêm kết mạc cấp có nguy hiểm không và cách phòng ngừa

Viêm kết mạc cấp là gì?

Viêm kết mạc cấp, thường được dân gian gọi là bệnh đau mắt đỏ, là tình trạng viêm cấp tính của lớp màng trong suốt bao phủ bề mặt nhãn cầu và mặt trong mí mắt. Tình trạng này có thể xuất hiện đột ngột ở một hoặc cả hai mắt do nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm nhiễm virus như adenovirus hay enterovirus, nhiễm vi khuẩn, hoặc do các tác nhân kích ứng và dị ứng từ môi trường xung quanh. Đa phần các đợt bùng phát viêm kết mạc cấp trong cộng đồng bắt nguồn từ virus với tốc độ lây lan rất nhanh qua đường tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp. Mặc dù phần lớn trường hợp diễn tiến lành tính và thuyên giảm sau khoảng một đến hai tuần, người mắc bệnh vẫn cần theo dõi sát sao tiến triển để phân biệt với các bệnh lý nhãn khoa nghiêm trọng khác.

Viêm kết mạc cấp có thực sự gây nguy hiểm cho thị lực không

Ở đa số trường hợp thông thường, viêm kết mạc cấp tính là bệnh lý lành tính, chỉ khu trú ở lớp biểu mô nông và không gây tổn thương vĩnh viễn đến khả năng nhìn của người bệnh. Nếu được giữ vệ sinh sạch sẽ, nghỉ ngơi hợp lý và theo dõi cẩn thận, các biểu hiện như đỏ mắt, chảy nước mắt hay phù nề mi mắt thường sẽ tự cải thiện trong vòng bảy đến mười bốn ngày mà không để lại di chứng.

Tuy nhiên, viêm kết mạc cấp vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ nguy hiểm nếu nguyên nhân do một số chủng vi khuẩn độc lực cao, virus gây viêm kết mạc kết hợp viêm giác mạc, hoặc do người bệnh tự ý mua các loại thuốc nhỏ mắt chứa corticoid để sử dụng kéo dài. Khi tổn thương lan sâu vào giác mạc, người bệnh có thể đối mặt với tình trạng viêm loét giác mạc, thâm nhiễm dưới biểu mô, trợt giác mạc tái phát hoặc bội nhiễm vi khuẩn thứ phát. Những biến chứng này không chỉ gây đau đớn dữ dội, sợ ánh sáng kéo dài mà còn có thể để lại sẹo đục trên bề mặt lòng đen, dẫn đến suy giảm thị lực vĩnh viễn hoặc thậm chí đe dọa chức năng thị giác nếu không được can thiệp y khoa kịp thời.

Các con đường lây lan nhanh chóng của viêm kết mạc cấp

Hiểu rõ phương thức phát tán mầm bệnh là bước đầu tiên để ngăn chặn hiệu quả sự bùng phát của viêm kết mạc cấp, đặc biệt là thể do virus lây qua giọt bắn và dịch tiết nhãn khoa. Virus và vi khuẩn có trong dịch tiết mắt, nước mắt, gỉ mắt hoặc dịch mũi họng của người mắc bệnh có thể bám dính vào các bề mặt sinh hoạt thông thường và tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định.

Đường lây truyền phổ biến nhất là tiếp xúc trực tiếp giữa tay với dịch tiết vùng mắt người bệnh, sau đó đưa tay lên dụi mắt mình mà không sát khuẩn. Ngoài ra, việc dùng chung các vật dụng cá nhân như khăn mặt, vỏ gối, chậu rửa mặt, kính mắt hoặc mỹ phẩm trang điểm cũng là cầu nối trung gian khiến mầm bệnh phát tán nhanh chóng trong phạm vi gia đình hoặc trường học. Ở một số trường hợp, giọt bắn hô hấp khi người bệnh ho hoặc hắt hơi ở cự ly gần cũng có thể mang theo virus gây bệnh kết hợp giữa viêm đường hô hấp trên và viêm kết mạc cấp. Nguồn nước bể bơi không bảo đảm tiêu chuẩn khử trùng cũng là môi trường thuận lợi để virus lây lan cho nhiều người cùng lúc.

Cách phòng ngừa viêm kết mạc cấp hiệu quả trong đời sống hàng ngày

Biện pháp phòng ngừa viêm kết mạc cấp căn bản và hiệu quả nhất là thiết lập thói quen vệ sinh cá nhân sạch sẽ và hạn chế tối đa nguy cơ tiếp xúc với nguồn lây. Mỗi người nên duy trì thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước chảy hoặc sử dụng dung dịch sát khuẩn tay có cồn, đặc biệt là sau khi chạm vào các bề mặt công cộng hoặc trước khi chăm sóc vùng mặt. Tuyệt đối không đưa tay lên dụi mắt, không chà xát mi mắt khi cảm thấy ngứa hay cộm xốn.

Mỗi thành viên trong gia đình cần có khăn mặt, khăn tắm, gối ngủ và đồ dùng vệ sinh riêng biệt; định kỳ giặt giũ và phơi khô dưới ánh nắng mặt trời. Khi có người thân trong nhà hoặc đồng nghiệp xung quanh bị đau mắt đỏ, cần tránh tiếp xúc quá gần và không dùng chung kính mắt, thuốc nhỏ mắt hay các đồ dùng sinh hoạt. Khi đi ra ngoài môi trường nhiều khói bụi hoặc tham gia bơi lội, nên đeo kính bảo hộ chuyên dụng để che chắn và rửa lại mắt bằng nước muối sinh lý vô trùng sau đó. Việc giữ gìn môi trường sống thông thoáng, khử khuẩn các vị trí tiếp xúc thường xuyên như tay nắm cửa hay bàn phím cũng góp phần giảm thiểu rủi ro đáng kể.

Dấu hiệu cảnh báo cần đến khám tại cơ sở chuyên khoa mắt

Mặc dù phần lớn các đợt viêm kết mạc cấp có thể diễn tiến êm dịu, người bệnh tuyệt đối không được chủ quan trước những thay đổi bất thường ở mắt. Việc nhận biết sớm các biểu hiện cảnh báo tổn thương giác mạc hoặc biến chứng nặng có ý nghĩa quyết định trong việc bảo toàn chức năng thị giác. Người bệnh cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa mắt ngay khi nhận thấy tình trạng đau nhức sâu bên trong hốc mắt ngày càng tăng thay vì chỉ cộm rát nhẹ ngoài bề mặt.

Bên cạnh đó, các dấu hiệu như thị lực suy giảm, nhìn mờ, nhìn thấy quầng sáng xung quanh nguồn sáng, mắt trở nên cực kỳ nhạy cảm với ánh sáng hoặc không thể mở mắt bình thường đều là những chỉ báo nguy hiểm. Nếu mi mắt sưng nề dữ dội, xuất hiện giả mạc màu trắng bám chặt vào mặt trong kết mạc mi, hoặc dịch tiết chuyển sang dạng mủ đặc màu vàng xanh tiết ra liên tục, người bệnh cần được thăm khám bằng kính hiển vi sinh học để có kế hoạch xử trí thích hợp. Việc thăm khám sớm giúp bác sĩ loại trừ các bệnh lý cấp cứu nhãn khoa khác như viêm màng bồ đào hay glôcôm góc đóng có triệu chứng đỏ mắt tương tự.

Lưu ý an toàn

Người mắc viêm kết mạc cấp tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt có chứa thành phần kháng viêm corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt, bởi việc này có thể làm nặng thêm tình trạng nhiễm trùng hoặc gây tổn thương giác mạc nghiêm trọng. Đồng thời, không áp dụng các biện pháp truyền miệng dân gian như đắp lá trầu không, xông lá hay nhỏ sữa mẹ vào mắt vì rất dễ gây bỏng biểu mô hoặc bội nhiễm vi khuẩn nguy hiểm. Mọi thông tin y tế chỉ mang tính chất tham khảo tổng quan, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn trực tiếp từ nhân viên y tế.

Tóm tắt

Tóm lại, viêm kết mạc cấp tuy là bệnh lý lành tính phổ biến nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ để lại biến chứng giảm thị lực nếu người bệnh chăm sóc sai cách hoặc chủ quan với các dấu hiệu bất thường. Thực hiện tốt các biện pháp giữ vệ sinh cá nhân, không dùng chung đồ đạc và đi khám chuyên khoa mắt kịp thời là cách an toàn nhất để bảo vệ sức khỏe đôi mắt cho bản thân và gia đình.