Viêm họng xung huyết là gì và những điều cần biết để chăm sóc

Viêm họng xung huyết là gì?

Viêm họng xung huyết mô tả hiện tượng các mạng lưới mạch máu nông nằm ngay dưới lớp biểu mô của vùng hầu họng bị xung huyết, giãn to và ứ đọng lượng máu lớn do phản ứng tự vệ của cơ thể trước các tác nhân gây viêm. Về mặt hình ảnh lâm sàng, thành sau họng, hai trụ amidan và lưỡi gà của người bệnh thường trở nên ửng đỏ rõ rệt, sưng nề nhẹ và tăng tiết dịch nhầy.

Tình trạng này có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, từ trẻ nhỏ đến người cao tuổi, đặc biệt bùng phát mạnh vào những thời điểm giao mùa khi nhiệt độ và độ ẩm không khí thay đổi đột ngột. Mặc dù phần lớn các đợt xung huyết họng mang tính chất cấp tính và lành tính, tổn thương này vẫn có thể gây suy giảm đáng kể chất lượng cuộc sống hàng ngày của người bệnh do tình trạng nuốt đau, khó ăn uống và mất ngủ kéo dài nếu không được chăm sóc niêm mạc đúng cách.

Những nguyên nhân phổ biến gây ra viêm họng xung huyết

Nguyên nhân gây viêm họng xung huyết thường bắt nguồn từ hai nhóm chính là tác nhân vi sinh vật và các kích thích từ môi trường sống. Đa số trường hợp khởi phát do nhiễm các loại virus hô hấp thông thường như Adenovirus, Rhinovirus, virus cúm hoặc virus hợp bào hô hấp. Ngoài ra, vi khuẩn như liên cầu khuẩn nhóm A cũng là nguyên nhân quan trọng cần được chẩn đoán chính xác để dùng thuốc phù hợp.

Bên cạnh mầm bệnh, yếu tố thời tiết thay đổi đột ngột, độ ẩm không khí quá thấp hoặc việc ngồi phòng điều hòa nhiệt độ lạnh kéo dài khiến lớp màng nhầy tự nhiên bảo vệ họng bị khô rát. Bụi mịn, khói thuốc lá, hơi hóa chất độc hại và trào ngược axit dạ dày thực quản cũng liên tục kích ứng bề mặt niêm mạc, làm hệ thống mao mạch tại chỗ giãn nở quá mức dẫn đến hiện tượng đỏ rực và sưng phù.

Dấu hiệu nhận biết tình trạng xung huyết tại niêm mạc họng

Khi họng bị xung huyết, người bệnh thường nhận thấy cảm giác khô ráp, ngứa ngáy và đau rát rõ rệt mỗi khi nuốt thức ăn hay thậm chí khi nuốt nước bọt. Cơn đau có thể lan lên vùng tai hoặc gây cảm giác vướng víu như có dị vật nằm sâu trong cổ họng, khiến người bệnh phải thường xuyên hắng giọng.

Quan sát trực tiếp khoang miệng có thể thấy thành sau họng và vòm họng đỏ tươi hoặc đỏ sẫm, nổi rõ các mạch máu li ti và niêm mạc có xu hướng bóng ướt, phù nề. Đi kèm với tổn thương tại chỗ, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng toàn thân như sốt nhẹ hoặc sốt cao, đau đầu, mệt mỏi, ho khan từng cơn, nghẹt mũi và nổi hạch góc hàm mềm nhẹ.

Các biện pháp tự chăm sóc và làm dịu niêm mạc họng tại nhà

Khi các biểu hiện xung huyết ở mức độ nhẹ, người bệnh có thể áp dụng các biện pháp chăm sóc bảo tồn tại nhà để xoa dịu niêm mạc họng. Việc quan trọng hàng đầu là uống nhiều nước ấm mỗi ngày, có thể bổ sung thêm nước canh ấm, trà hoa cúc hoặc nước chanh mật ong ấm để giữ cho vùng họng luôn đủ độ ẩm tự nhiên.

Súc miệng và súc họng bằng dung dịch nước muối sinh lý đẳng trương đều đặn giúp rửa trôi bớt vi sinh vật cùng các chất tiết nhầy ứ đọng. Bạn nên giữ ấm vùng cổ ngực, sử dụng máy tạo ẩm trong phòng ngủ nếu thời tiết hanh khô hoặc thường xuyên bật máy lạnh. Đồng thời, dành thời gian nghỉ ngơi yên tĩnh, ngủ đủ giấc và hạn chế nói nhiều hay nói to để tránh gây thêm gánh nặng cơ học lên các mô họng đang tổn thương.

Thời điểm cần đến cơ sở y tế thăm khám ngay

Phần lớn các trường hợp xung huyết họng diễn biến lành tính, tuy nhiên người bệnh không nên chủ quan vì một số dấu hiệu có thể cảnh báo nhiễm trùng nặng hoặc biến chứng đường thở. Cần nhanh chóng đến bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa tai mũi họng nếu xuất hiện tình trạng khó thở, nuốt nghẹn không thể uống nước, hoặc không thể há miệng to.

Những triệu chứng báo động khác bao gồm sốt cao liên tục trên ba mươi chín độ C không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường, đờm có lẫn máu tươi, giọng nói biến đổi khàn đặc, hoặc hạch cổ sưng to đau nhức dữ dội. Trẻ nhỏ có biểu hiện quấy khóc liên tục, chảy dãi nhiều, bỏ bú hoặc thở rít cần được nhân viên y tế đánh giá ngay lập tức để loại trừ viêm nắp thanh môn cấp.

Lưu ý an toàn

Các thông tin về viêm họng xung huyết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng và không thể thay thế cho chẩn đoán chuyên khoa của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm hay corticoid về dùng khi chưa có chỉ định y khoa. Tránh lạm dụng các mẹo ngậm chanh muối nguyên chất hoặc nước muối quá mặn vì nồng độ muối cao dễ làm niêm mạc họng bị bỏng rát và phù nề nghiêm trọng hơn. Khi trẻ nhỏ hoặc người có bệnh nền bị viêm họng kèm sốt cao, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được thăm khám an toàn.

Tóm tắt

Viêm họng xung huyết là tình trạng kích ứng niêm mạc họng rất thường gặp trong đời sống, phần lớn do virus và có thể tự cải thiện sau vài ngày nếu được nghỉ ngơi, giữ ấm và bù đủ nước. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý dùng thuốc kháng sinh hoặc các mẹo dân gian truyền miệng chưa kiểm chứng. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường như sốt cao liên tục hoặc nuốt nghẹn khó thở, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.