Viêm họng xuất tiết bội nhiễm là gì và cách chăm sóc, điều trị

Viêm họng xuất tiết bội nhiễm là gì?

Viêm họng xuất tiết bội nhiễm là một thể bệnh hô hấp trên thường gặp, xảy ra khi niêm mạc vùng họng hầu bị viêm nhiễm ban đầu do virus hoặc các yếu tố kích ứng, sau đó phản ứng viêm kích thích các tuyến nhầy tăng tiết dịch ồ ạt tạo nên hiện tượng xuất tiết. Trong giai đoạn này, nếu sức đề kháng của cơ thể suy giảm hoặc người bệnh tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, các loại vi khuẩn cơ hội sẽ nhanh chóng xâm nhập, phát triển và gây ra hiện tượng bội nhiễm thứ phát.

Tình trạng bội nhiễm khiến cho dịch tiết vốn dĩ trong loãng chuyển thành dịch mủ đặc quánh, niêm mạc họng trở nên phù nề, sưng huyết đỏ rực và dễ xuất hiện các vết trợt loét nhỏ. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, từ trẻ nhỏ đến người cao tuổi, đặc biệt là trong giai đoạn giao mùa thời tiết thất thường. Nếu không được chẩn đoán và xử trí y khoa đúng cách, viêm họng xuất tiết bội nhiễm có thể tiến triển thành các biến chứng nặng như viêm phế quản, viêm tai giữa hoặc áp xe quanh amidan.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng xuất tiết kèm bội nhiễm ở họng

Viêm họng xuất tiết bội nhiễm thường khởi nguồn từ đợt viêm đường hô hấp trên do virus, chẳng hạn như cảm cúm hoặc viêm mũi họng thông thường. Khi lớp biểu mô niêm mạc họng bị tổn thương, phù nề và tăng tiết dịch nhầy quá mức, môi trường ẩm ướt này tạo điều kiện thuận lợi cho các loại vi khuẩn thường trú hoặc vi khuẩn từ bên ngoài xâm nhập và phát triển mạnh mẽ.

Các chủng vi khuẩn thường gặp gây bội nhiễm bao gồm phế cầu khuẩn Streptococcus pneumoniae, liên cầu khuẩn tan huyết beta nhóm A hoặc Haemophilus influenzae. Ngoài ra, các yếu tố ngoại cảnh như thời tiết thay đổi đột ngột từ nóng sang lạnh, độ ẩm không khí cao, khói bụi ô nhiễm, khói thuốc lá, hoặc tình trạng suy giảm miễn dịch do mệt mỏi kéo dài cũng làm suy yếu hàng rào bảo vệ tự nhiên, khiến niêm mạc họng dễ rơi vào tình trạng bội nhiễm thứ phát.

Những biểu hiện lâm sàng đặc trưng cần chú ý theo dõi

Triệu chứng của bệnh thường biểu hiện rõ rệt hơn so với những đợt viêm họng đơn thuần do virus. Điểm đặc trưng nhất là hiện tượng tăng tiết dịch nhầy ở thành sau họng. Ban đầu, dịch tiết có thể trong và loãng, nhưng khi đã có hiện tượng bội nhiễm vi khuẩn, chất nhầy chuyển sang dạng đặc quánh, có màu vàng đục, xanh rêu và đôi khi kèm mùi hôi khó chịu.

Người bệnh thường xuyên cảm thấy vướng nghẹn ở cổ họng, buộc phải khạc nhổ liên tục, kèm theo những cơn đau rát họng dữ dội, đặc biệt là khi nuốt thức ăn hoặc uống nước. Cơn đau có thể lan lên vùng tai. Bên cạnh đó, người bệnh thường sốt vừa đến sốt cao, cơ thể mệt mỏi, uể oải, khàn tiếng và có thể sờ thấy hạch góc hàm hoặc hạch cổ sưng đau khi ấn vào. Khi quan sát họng, niêm mạc vùng họng và hai amidan thường đỏ rực, sưng nề và phủ đầy giả mạc hoặc chất nhầy bám dính.

Định hướng xử trí y tế và nguyên tắc dùng thuốc an toàn

Mục tiêu chính trong xử trí y khoa đối với viêm họng xuất tiết bội nhiễm là kiểm soát nhiễm khuẩn, làm sạch dịch nhầy ứ đọng và làm giảm các triệu chứng khó chịu cho người bệnh. Việc đầu tiên là người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng thăm khám để đánh giá mức độ tổn thương niêm mạc và xác định chính xác tác nhân gây bệnh.

Nếu có bằng chứng nhiễm khuẩn rõ ràng, bác sĩ sẽ chỉ định loại thuốc kháng sinh phù hợp theo từng trường hợp cụ thể. Người bệnh cần uống đủ liều và đúng thời gian quy định, tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc khi thấy triệu chứng thuyên giảm. Song song đó, các loại thuốc giảm đau, hạ sốt như paracetamol hoặc thuốc chống viêm, thuốc làm loãng dịch nhầy có thể được kết hợp để hạ nhiệt và giảm phù nề họng. Việc khí dung mũi họng bằng dung dịch kháng viêm hoặc làm sạch tại cơ sở y tế cũng giúp người bệnh cảm thấy dễ chịu hơn rất nhiều.

Biện pháp chăm sóc hỗ trợ tại nhà giúp giảm ứ đọng dịch nhầy

Bên cạnh việc tuân thủ đơn thuốc của bác sĩ, chế độ chăm sóc tại nhà đóng vai trò rất lớn trong việc thúc đẩy niêm mạc họng nhanh hồi phục. Người bệnh nên duy trì thói quen súc miệng và súc họng sâu bằng dung dịch nước muối sinh lý ấm nhiều lần trong ngày để loại bỏ bớt dịch nhầy và vi khuẩn bám dính ở thành sau họng.

Cần bổ sung đủ lượng nước ấm mỗi ngày, có thể uống nước lọc, nước canh ấm hoặc nước ép hoa quả giàu vitamin C để làm loãng đờm đặc và tăng cường sức đề kháng. Giữ ấm vùng cổ ngực, sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng nếu mở điều hòa, đồng thời tránh tiếp xúc với khói bụi và khói thuốc lá. Về dinh dưỡng, nên chọn các món ăn mềm, lỏng, ấm như súp gà, cháo thịt băm để hạn chế cọ xát gây đau rát vùng họng đang bị viêm loét. Người bệnh cũng cần dành thời gian nghỉ ngơi hợp lý, tránh thức khuya để hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả.

Phương pháp phòng ngừa tái phát viêm họng trong sinh hoạt hằng ngày

Để bảo vệ vùng hầu họng trước các đợt bùng phát viêm nhiễm và bội nhiễm, việc duy trì thói quen vệ sinh tai mũi họng hằng ngày là điều hết sức cần thiết. Đánh răng sạch sẽ ít nhất hai lần mỗi ngày, kết hợp súc họng bằng nước muối sinh lý giúp làm sạch khoang miệng và ngăn ngừa vi khuẩn tích tụ. Khi ra ngoài đường hoặc đến những nơi đông người, cần đeo khẩu trang y tế để tránh khói bụi và giọt bắn mang mầm bệnh.

Ngoài ra, người dân nên chủ động tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin đường hô hấp như vắc xin phòng cúm hằng năm và vắc xin phế cầu khuẩn để giảm nguy cơ nhiễm khuẩn thứ phát. Xây dựng lối sống lành mạnh với chế độ ăn uống cân bằng, tập luyện thể dục đều đặn, không hút thuốc lá và hạn chế bia rượu sẽ giúp củng cố hệ miễn dịch tự nhiên, ngăn ngừa hiệu quả các đợt tái phát của bệnh viêm họng.

Lưu ý an toàn

Người bệnh cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa tai mũi họng ngay khi xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như sốt cao liên tục không hạ, khó thở, thở rít, khó nuốt đến mức không thể uống nước, sưng đau một bên họng dữ dội hoặc khạc đờm lẫn máu tươi. Tuyệt đối không tự ý dùng lại đơn thuốc kháng sinh cũ hoặc tự ý mua thuốc giảm đau chống viêm liều cao khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp.

Tóm tắt

Viêm họng xuất tiết bội nhiễm là tình trạng niêm mạc họng viêm nặng kèm ứ đọng dịch nhầy và vi khuẩn phát triển thêm. Việc nhận biết sớm sự thay đổi của chất tiết dịch và thăm khám bác sĩ tai mũi họng kịp thời sẽ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả, tránh các biến chứng nguy hiểm đường hô hấp. Người bệnh tuyệt đối không tự dùng kháng sinh tại nhà để bảo vệ sức khỏe và hạn chế kháng thuốc.