Viêm họng ù tai có nguy hiểm không và cách xử trí

Viêm họng ù tai là gì?

Viêm họng ù tai là tình trạng người bệnh vừa trải qua các triệu chứng viêm đường hô hấp trên như đau rát họng, ho, vướng họng, vừa cảm nhận được những âm thanh lạ trong tai như tiếng ve kêu, tiếng gió rít hoặc cảm giác tai bị đè nặng, lùng bùng như có nước bên trong. Đây không phải là một bệnh lý riêng biệt mà là sự kết hợp triệu chứng xuất phát từ tình trạng rối loạn chức năng vòi Eustache – ống nối thông giữa họng mũi và tai giữa.

Hiện tượng này thường khởi phát đồng thời hoặc sau vài ngày kể từ khi bắt đầu đợt viêm mũi họng cấp. Mặc dù đa số trường hợp phản ánh phản ứng phù nề niêm mạc lành tính, triệu chứng ù tai kéo dài vẫn đòi hỏi sự quan tâm đúng mực nhằm ngăn ngừa sự lây lan của ổ nhiễm trùng vào cấu trúc tai sâu bên trong.

Cơ chế liên kết giải phẫu khiến viêm họng dẫn đến ù tai

Vùng họng và tai giữa được kết nối trực tiếp với nhau thông qua một ống sinh lý hẹp gọi là vòi nhĩ hay vòi Eustache. Bình thường, vòi Eustache mở ra khi nuốt hoặc ngáp để cân bằng áp suất giữa tai giữa và môi trường bên ngoài, đồng thời dẫn lưu dịch tiết sinh lý từ tai xuống họng.

Khi niêm mạc họng bị viêm nhiễm do virus hoặc vi khuẩn, hiện tượng sưng nề và tăng tiết dịch nhầy có thể lan đến cửa vòi nhĩ. Điều này làm cho vòi Eustache bị tắc nghẽn, không khí trong hòm nhĩ bị hấp thu dần tạo nên áp lực âm, kéo màng nhĩ lõm vào trong. Kết quả là chuỗi xương con truyền âm thanh hoạt động kém linh hoạt, gây ra cảm giác tai bị lùng bùng, nghẹt đặc và xuất hiện tiếng ve kêu hoặc tiếng gió rít trong tai.

Mức độ nguy hiểm và các biến chứng tiềm ẩn khi bị viêm họng ù tai

Phần lớn các trường hợp viêm họng gây ù tai chỉ mang tính chất cơ năng tạm thời và không đe dọa tính mạng. Khi đợt viêm đường hô hấp trên được kiểm soát và niêm mạc hầu họng bớt sưng phù, vòi Eustache sẽ mở lại bình thường và triệu chứng ù tai sẽ tự biến mất mà không để lại di chứng.

Tuy nhiên, tình trạng này có thể trở nên nguy hiểm nếu tình trạng ứ dịch trong tai giữa kéo dài mà không được xử lý. Khi đó, vi khuẩn từ vùng họng có thể xâm nhập ngược dòng lên hòm nhĩ dẫn đến viêm tai giữa cấp ứ mủ. Nếu tiếp tục bỏ qua, áp lực mủ có thể làm thủng màng nhĩ, xơ dính chuỗi xương con, suy giảm thính lực kéo dài hoặc tiến triển thành viêm xương chũm rất phức tạp. Ở người lớn tuổi, ù tai một bên kéo dài đi kèm viêm họng dai dẳng đôi khi còn là dấu hiệu cảnh báo các khối u vùng vòm họng.

Các biện pháp chăm sóc và làm dịu triệu chứng tại nhà an toàn

Khi gặp phải tình trạng khó chịu này, mục tiêu hàng đầu là làm dịu niêm mạc họng và giảm sung huyết vùng vòm họng để giải phóng vòi Eustache. Người bệnh nên duy trì thói quen súc miệng và họng bằng dung dịch nước muối sinh lý ấm nhiều lần trong ngày, uống nhiều nước ấm để làm loãng chất nhầy và giữ ẩm đường thở.

Việc xông mũi họng nhẹ nhàng bằng hơi nước ấm hoặc sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ cũng giúp cải thiện lưu thông khí. Chú ý giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng cổ ngực khi thời tiết thay đổi. Khi xì mũi, chỉ nên bịt từng bên và xì nhẹ nhàng, tuyệt đối không bịt chặt cả hai lỗ mũi để xì mạnh vì áp lực có thể đẩy ngược dịch đờm chứa vi khuẩn từ họng mũi thẳng lên tai giữa làm bệnh nặng hơn.

Thời điểm người bệnh cần đến khám chuyên khoa tai mũi họng

Người bệnh không nên tự ý theo dõi tại nhà quá lâu nếu triệu chứng không có dấu hiệu thuyên giảm sau vài ngày. Cần sắp xếp thời gian đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa tai mũi họng để được thăm khám chi tiết khi xuất hiện một trong các dấu hiệu cảnh báo dưới đây:

• Tai xuất hiện cảm giác đau nhức dữ dội, đau giật từng cơn lan lên thái dương hoặc vùng đầu.
• Khả năng nghe giảm sút rõ rệt, cảm giác nghe kém hẳn ở một hoặc cả hai bên tai.
• Có dịch lạ, dịch nhầy mủ hoặc vệt máu chảy ra từ lỗ tai ngoài.
• Ù tai đi kèm cảm giác chóng mặt, buồn nôn, mất thăng bằng hoặc sốt cao liên tục không hạ.
• Triệu chứng ù tai chỉ xuất hiện một bên và kéo dài dai dẳng trên hai tuần dù đợt viêm họng đã khỏi hoàn toàn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc nhỏ tai chứa corticoid hay tự thực hiện các thủ thuật dân gian như thổi bột thuốc, nhỏ nước lá vào tai. Khi có dấu hiệu bất thường, cần tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng.

Tóm tắt

Viêm họng kèm ù tai là hiện tượng phổ biến do mối liên hệ mật thiết giữa vòi Eustache và hầu họng. Dù đa số trường hợp thuyên giảm cùng đợt viêm họng, người bệnh không nên chủ quan trước nguy cơ viêm tai giữa hoặc nhiễm trùng lan rộng. Việc chủ động thăm khám chuyên khoa tai mũi họng khi triệu chứng kéo dài là chìa khóa bảo vệ thính lực an toàn.