Viêm họng lâu năm vì sao chữa mãi không khỏi và hướng khắc phục

Viêm họng lâu năm là gì?

Viêm họng lâu năm hay viêm họng mạn tính là tình trạng niêm mạc vùng hầu họng bị kích ứng, sưng đỏ hoặc teo xơ kéo dài liên tục trên ba tuần và thường xuyên tái phát. Người mắc bệnh thường có cảm giác khô rát cổ họng, nuốt đau nhẹ, vướng víu như có dị vật và luôn muốn khạc nhổ để làm sạch họng.

Khác với các đợt viêm họng cấp tính do cảm lạnh thông thường có thể tự thuyên giảm sau một đến hai tuần, thể bệnh mạn tính biểu hiện sự suy yếu cấu trúc bề mặt biểu mô hô hấp. Khi các tác nhân kích ứng bên trong hoặc bên ngoài tiếp tục tác động mà không được can thiệp, các cụm lympho thành sau họng sẽ phản ứng quá mức tạo thành viêm họng hạt hoặc dần xơ teo, khiến việc hồi phục trở nên phức tạp và cần nhiều thời gian.

Tự ý dùng thuốc kháng sinh sai mục đích và sai liều lượng

Nhiều người có thói quen hễ thấy rát họng, ngứa cổ là tự ý mua kháng sinh về uống mà không qua thăm khám y khoa. Trên thực tế, phần lớn các đợt kích ứng vòm họng ban đầu xuất phát từ nhiễm virus đường hô hấp trên hoặc các yếu tố kích thích môi trường, vốn không chịu tác động của thuốc kháng sinh.

Khi dùng kháng sinh không đúng liều lượng, không đủ thời gian hoặc không đúng chỉ định, vi khuẩn có lợi tại vùng hầu họng bị tiêu diệt, tạo điều kiện cho các chủng vi khuẩn kháng thuốc và nấm phát triển. Hậu quả là lớp niêm mạc họng bị bào mòn, suy giảm sức đề kháng tự nhiên, dẫn đến tình trạng viêm họng mạn tính tái đi tái lại liên tục mà không thể dứt điểm.

Ảnh hưởng âm thầm từ trào ngược axit dịch vị dạ dày

Một trong những căn nguyên phổ biến khiến viêm họng kéo dài nhiều tháng nhưng hay bị bỏ sót là hội chứng trào ngược dạ dày thực quản và trào ngược thanh quản họng. Khi cơ thắt thực quản dưới đóng không kín, axit dịch vị cùng men tiêu hóa từ dạ dày sẽ trào ngược lên vòm họng, đặc biệt là vào ban đêm khi người bệnh nằm ngủ.

Axit dạ dày có tính ăn mòn cao, trong khi niêm mạc vòm họng và thanh quản lại rất mỏng manh, không có lớp màng bảo vệ như niêm mạc dạ dày. Tác động axit liên tục này gây bỏng rát, phù nề, xuất hiện cảm giác vướng đờm ở cổ họng, ho húng hắng vào buổi sáng. Nếu chỉ điều trị tại chỗ ở họng mà không kiểm soát tận gốc bệnh lý trào ngược tiêu hóa, tình trạng viêm họng sẽ không bao giờ khỏi hẳn.

Tác động của hội chứng chảy dịch mũi sau từ viêm xoang mạn tính

Hội chứng chảy dịch mũi sau là hậu quả thường gặp của các bệnh lý viêm mũi dị ứng, viêm xoang mạn tính hoặc polyp mũi. Khi hốc mũi xoang bị viêm, dịch nhầy mủ đặc liên tục chảy xuống thành sau họng thay vì thoát ra cửa mũi trước, mang theo nhiều vi sinh vật gây hại và chất trung gian gây viêm.

Dịch nhầy ứ đọng ở thành sau họng tạo thành môi trường ẩm ướt thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi, gây ngứa ngáy, buộc người bệnh phải khạc nhổ liên tục. Thói quen tằng hắng và khạc nhổ mạnh lại càng làm tổn thương các tổ chức lympho ở thành sau họng, hình thành các hạt viêm nổi rõ hay còn gọi là viêm họng hạt, khiến cổ họng luôn trong trạng thái đau rát và khó chịu.

Môi trường sống ô nhiễm và thói quen thở bằng miệng kéo dài

Thói quen thở bằng miệng khi ngủ do nghẹt mũi, vẹo vách ngăn mũi hoặc amidan quá phát là yếu tố khiến không khí đi thẳng vào họng mà không được lọc sạch bụi bẩn, sưởi ấm và làm ẩm bởi hốc mũi. Điều này khiến niêm mạc họng bị khô khốc, nứt nẻ và rất dễ nhiễm trùng.

Bên cạnh đó, việc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc lá chủ động hoặc thụ động, bụi mịn công nghiệp, hóa chất tẩy rửa hoặc làm việc trong môi trường điều hòa nhiệt độ quá thấp cũng làm tê liệt hệ thống lông chuyển của đường hô hấp. Khi hàng rào bảo vệ cơ học bị suy yếu, các tác nhân kích thích liên tục tấn công khiến các mô hầu họng bị xơ hóa và viêm nhiễm không thể tự lành.

Quy trình chẩn đoán chuyên khoa và nguyên tắc theo dõi y tế

Để giải quyết triệt để tình trạng viêm họng dai dẳng, người bệnh cần đến các cơ sở y tế có chuyên khoa tai mũi họng để được nội soi kiểm tra toàn diện vòm họng, hốc mũi và thanh quản. Việc nội soi giúp bác sĩ đánh giá chính xác mức độ tổn thương, đồng thời tầm soát và loại trừ các khối u lành tính hoặc ác tính vùng đầu mặt cổ.

Tùy thuộc vào nguyên nhân phát hiện được, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ can thiệp phù hợp như điều trị viêm xoang, kiểm soát trào ngược dạ dày hoặc phục hồi chức năng niêm mạc hô hấp. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý tìm kiếm các bài thuốc dân gian không rõ nguồn gốc hay tự ý súc miệng bằng các dung dịch có tính sát khuẩn quá mạnh khiến tình trạng bỏng rát trở nên trầm trọng hơn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm hay các chế phẩm xịt họng chứa corticoid khi chưa có chỉ định y tế. Nếu nhận thấy các dấu hiệu bất thường như khàn tiếng kéo dài trên ba tuần, nuốt khó tăng dần, ho khạc ra máu hoặc sờ thấy hạch cổ to bất thường, cần đến bệnh viện khám ngay để được nội soi tầm soát kịp thời.

Tóm tắt

Viêm họng lâu năm không phải là tình trạng đơn giản có thể tự điều trị dứt điểm bằng các biện pháp truyền miệng. Việc xác định đúng căn nguyên khởi phát thông qua thăm khám chuyên khoa tai mũi họng kết hợp điều chỉnh lối sống sẽ giúp niêm mạc họng dần hồi phục và ngăn ngừa các đợt tái phát kéo dài.