Viêm họng là gì và các triệu chứng điển hình không nên bỏ qua

Viêm họng là gì?

Về mặt giải phẫu, hầu họng là ngã tư đường ăn và đường thở, nơi thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với không khí hít vào và thức ăn nạp vào cơ thể. Do đó, lớp niêm mạc bao phủ vùng họng rất nhạy cảm và dễ bị tổn thương trước sự tấn công của vi sinh vật gây bệnh hoặc các tác nhân gây kích ứng vật lý, hóa học từ môi trường.

Viêm họng có thể xuất hiện dưới dạng cấp tính kéo dài vài ngày hoặc tiến triển thành mạn tính nếu niêm mạc bị kích thích liên tục trong thời gian dài. Hiểu rõ bản chất viêm họng là phản ứng viêm bảo vệ của cơ thể giúp người bệnh bình tĩnh theo dõi diễn tiến sức khỏe, tránh tâm lý hoang mang nhưng cũng không lơ là trước các triệu chứng cảnh báo nghiêm trọng.

Những triệu chứng viêm họng điển hình thường gặp

Viêm họng biểu hiện ban đầu bằng cảm giác khô rát, ngứa ngáy và châm chích khó chịu ở sâu trong vùng họng. Cơn đau thường tăng lên rõ rệt mỗi khi nuốt nước bọt hoặc khi ăn uống thức ăn đặc.

Niêm mạc vòm họng và hai bên amiđan có thể sưng nề, đỏ rực hoặc xuất hiện các chấm mủ trắng li ti nếu có bội nhiễm vi khuẩn. Người bệnh thường cảm thấy vướng víu cổ họng, khàn tiếng nhẹ và phải húng hắng hắng giọng liên tục để làm thông thoáng đường thở.

Ngoài triệu chứng tại chỗ, người bệnh có thể đi kèm sốt nhẹ hoặc sốt cao, đau đầu, mệt mỏi, đau mỏi cơ bắp và nổi hạch góc hàm ấn đau. Nhận diện sớm các dấu hiệu này giúp định hướng theo dõi triệu chứng phù hợp ngay từ những ngày đầu khởi phát.

Các nguyên nhân phổ biến gây tổn thương niêm mạc họng

Viêm họng cấp tính chủ yếu khởi phát sau khi nhiễm các loại virus đường hô hấp như rhinovirus, coronavirus hoặc virus cúm thông thường. Trong trường hợp này, bệnh thường đi kèm sổ mũi, hắt hơi và tự thuyên giảm sau khoảng một tuần nghỉ ngơi.

Bên cạnh virus, vi khuẩn cũng là tác nhân đáng chú ý, phổ biến nhất là liên cầu khuẩn nhóm A gây viêm họng liên cầu. Thể viêm họng này thường gây đau rát dữ dội, sốt cao đột ngột và cần được bác sĩ đánh giá cẩn thận để phòng ngừa biến chứng thấp tim hoặc viêm cầu thận.

Ngoài ra, các yếu tố môi trường như khói thuốc lá, bụi mịn công nghiệp, thay đổi thời tiết đột ngột, tiếp xúc với không khí điều hòa quá khô lạnh hoặc tình trạng trào ngược axit dạ dày thực quản cũng có thể kích ứng niêm mạc cổ họng kéo dài.

Cách chăm sóc và hỗ trợ làm dịu đau họng tại nhà

Chăm sóc người bị viêm họng nhẹ tập trung vào việc tạo điều kiện cho cơ thể nghỉ ngơi và giảm nhẹ kích ứng tại chỗ. Người bệnh nên duy trì việc uống đủ nước ấm mỗi ngày nhằm giữ ẩm niêm mạc họng và hỗ trợ làm loãng dịch đờm tích tụ.

Súc họng nhẹ nhàng bằng dung dịch nước muối sinh lý từ 2 đến 3 lần mỗi ngày giúp làm sạch khoang miệng và dịu cảm giác rát buốt. Việc sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ hoặc giữ ấm vùng cổ họng khi trời trở lạnh cũng đem lại sự dễ chịu đáng kể.

Người bệnh nên ăn các món ăn dạng lỏng, ấm như cháo loãng hoặc súp gà, tránh đồ ăn thô cứng gây ma sát tổn thương họng. Nếu sốt hoặc đau rát nhiều, người bệnh cần tham khảo ý kiến nhân viên y tế trước khi dùng các loại thuốc hạ sốt hoặc giảm đau thông thường.

Thời điểm cần thăm khám y tế ngay lập tức

Mặc dù phần lớn trường hợp đau họng là lành tính, người bệnh tuyệt đối không được chủ quan trước các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm. Cần đến ngay cơ sở y tế khi xuất hiện triệu chứng khó thở, thở rít, khó nuốt nghiêm trọng đến mức không thể nuốt được nước bọt.

Tình trạng sốt cao liên tục không hạ sau khi dùng thuốc hạ sốt thông thường, cứng cổ, há miệng khó khăn hoặc cảm giác đau họng nặng lệch hẳn về một bên cũng là dấu hiệu của các ổ áp xe quanh amiđan cần can thiệp y khoa khẩn cấp.

Ngoài ra, nếu cảm giác đau rát cổ họng kéo dài trên 10 ngày không có dấu hiệu thuyên giảm, kèm theo ho ra máu hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, việc thăm khám chuyên khoa tai mũi họng là bắt buộc để loại trừ các bệnh lý mạn tính nguy hiểm.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng kháng sinh hoặc các loại thuốc xịt họng chứa corticoid khi chưa có chỉ định y tế. Khi các biểu hiện đau họng kéo dài hoặc xuất hiện kèm theo khó thở, sốt cao, cần đến ngay bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa tai mũi họng để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Viêm họng là tình trạng hô hấp phổ biến và phần lớn đáp ứng tốt khi được chăm sóc đúng cách tại nhà. Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan trước các biểu hiện sốt cao liên tục, nuốt nghẹn hoặc đau họng kéo dài nhiều ngày. Việc thăm khám kịp thời tại các cơ sở y tế chuyên khoa tai mũi họng sẽ giúp xác định chính xác căn nguyên và có kế hoạch can thiệp an toàn, ngăn ngừa biến chứng.