Viêm họng hạt có lây không và những lưu ý cần biết để phòng tránh

Viêm họng hạt có lây không là gì?

Viêm họng hạt là một dạng tiến triển mạn tính quá phát của viêm niêm mạc họng, đặc trưng bởi sự xuất hiện của các nốt sưng đỏ hoặc trắng ngà nổi gồ lên ở thành sau họng. Bình thường, niêm mạc họng chứa các mô lympho có chức năng bảo vệ cơ thể bằng cách bắt giữ và tiêu diệt các vi sinh vật gây hại từ bên ngoài thâm nhập vào đường thở. Khi vùng hầu họng bị kích ứng liên tục hoặc viêm nhiễm tái đi tái lại, các tổ chức lympho này phải hoạt động hết công suất trong thời gian dài, dẫn đến phì đại thành các hạt to nhỏ khác nhau. Viêm họng hạt tuy không phải là bệnh lý ác tính nhưng lại tiến triển dai dẳng, gây nhiều bất tiện trong giao tiếp và sinh hoạt thường nhật.

Bản chất viêm họng hạt và khả năng lây truyền mầm bệnh

Bản thân các hạt xuất hiện ở thành sau họng thực chất là các tổ chức lympho bị viêm nhiễm tái diễn nhiều lần và phì đại để bảo vệ đường thở. Bản thân những hạt này là phản ứng mô của từng cá nhân nên hoàn toàn không thể tự di chuyển hay lây lan trực tiếp sang người khác. Do đó, việc tiếp xúc thông thường với người mắc bệnh thể mạn tính ổn định không làm lây tình trạng nổi hạt.

Tuy nhiên, nguy cơ lây truyền vẫn tồn tại đối với các nguyên nhân khởi phát có tính chất vi sinh. Nếu đợt viêm họng hạt bùng phát sau khi nhiễm các chủng virus đường hô hấp như adenovirus, virus cúm, rhinovirus hoặc vi khuẩn liên cầu tan huyết beta nhóm A, thì các mầm bệnh này hoàn toàn có thể lây sang người xung quanh qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc dùng chung đồ dùng cá nhân. Người bị lây nhiễm có thể bị viêm họng cấp tính, và nếu tái diễn nhiều lần mới tiến triển thành viêm họng hạt.

Những nguyên nhân phổ biến gây nên tình trạng viêm họng hạt

Viêm họng hạt không xuất hiện đơn độc mà thường là hậu quả kéo dài của nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau. Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất là hội chứng chảy dịch mũi sau bắt nguồn từ viêm xoang mạn tính hoặc viêm mũi dị ứng. Dịch nhầy chứa mủ hoặc chất trung gian gây viêm liên tục chảy xuống thành sau họng, kích thích niêm mạc khiến các nang lympho phải hoạt động quá mức rồi sưng to thành các hạt đỏ hoặc trắng ngà.

Bên cạnh đó, bệnh trào ngược dạ dày thực quản cũng đóng vai trò rất lớn trong việc hình thành hạt ở họng. Lượng axit và dịch tiêu hóa trào ngược lên vùng hạ họng thanh quản sẽ gây bỏng rát, bào mòn lớp niêm mạc bảo vệ và tạo điều kiện cho phản ứng viêm hạt tiến triển. Ngoài ra, thói quen hút thuốc lá thường xuyên, hít khói bụi độc hại, uống nhiều rượu bia hay môi trường làm việc phải nói lớn liên tục như giáo viên, ca sĩ cũng là những yếu tố kích ứng cơ học và hóa học không lây nhiễm làm họng bị viêm dai dẳng.

Các biểu hiện điển hình của viêm họng hạt thường gặp

Người mắc viêm họng hạt thường có cảm giác ngứa ngáy, vướng víu ở cổ họng giống như có dị vật mắc kẹt bên trong. Cảm giác này khiến người bệnh có phản xạ khịt mũi, đằng hắng hoặc hắng giọng liên tục nhằm tống khứ chất nhầy, nhưng càng làm niêm mạc họng thêm tổn thương và phù nề.

Hiện tượng đau rát cổ họng thường rõ rệt hơn vào buổi sáng sau khi thức dậy hoặc khi thời tiết chuyển lạnh đột ngột. Bệnh nhân có thể bị ho từng cơn, ho khan hoặc ho kèm đờm đặc quánh khó khạc, nuốt nghẹn nhẹ và đôi khi giọng nói bị rè hoặc khàn đi. Khi mở rộng miệng và soi đèn vào gương, người bệnh có thể thấy niêm mạc thành sau họng đỏ tấy, gồ ghề và rải rác các hạt to nhỏ bằng hạt ngô hoặc đầu đinh ghim xếp thành từng đám.

Biện pháp phòng ngừa lây nhiễm vi sinh và kiểm soát bệnh họng hạt

Để hạn chế sự lây lan của các mầm bệnh đường hô hấp cấp tính và bảo vệ vùng họng khỏi viêm nhiễm, việc duy trì vệ sinh cá nhân là bước đầu tiên cần thực hiện. Mọi người nên thường xuyên rửa tay sạch bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc môi trường nhiều khói bụi, đồng thời tránh dùng chung cốc uống nước, thìa đũa hoặc bàn chải đánh răng với người khác.

Bên cạnh đó, việc chăm sóc họng hằng ngày đóng vai trò then chốt trong việc giảm kích ứng mô. Người bệnh nên duy trì súc họng bằng nước muối sinh lý ấm mỗi ngày, uống đủ nước ấm để giữ ẩm biểu mô, hạn chế đồ uống đá lạnh và thực phẩm cay nóng. Khi có dấu hiệu của các bệnh tai mũi họng hoặc tiêu hóa như viêm xoang hay ợ chua, cần điều trị dứt điểm theo phác đồ của bác sĩ chuyên khoa để triệt tiêu nguồn kích ứng niêm mạc họng.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm dạng uống hoặc viên ngậm không rõ nguồn gốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Không tự chọc ngoáy, khều hạt hay áp dụng các mẹo dân gian truyền miệng chưa được kiểm chứng vào sâu trong cổ họng vì rất dễ gây rách niêm mạc và áp xe hầu họng. Mọi phác đồ can thiệp như đốt hạt hay dùng thuốc cần được bác sĩ tai mũi họng đánh giá kỹ lưỡng dựa trên tình trạng cụ thể.

Tóm tắt

Viêm họng hạt bản chất là tình trạng niêm mạc quá phát mạn tính và không lây truyền, nhưng các tác nhân vi sinh kích hoạt đợt viêm cấp vẫn có thể phát tán sang người khác. Việc chủ động giữ ấm cổ họng, súc miệng nước muối sinh lý, đeo khẩu trang và điều trị dứt điểm các bệnh lý tai mũi họng hoặc tiêu hóa đi kèm sẽ giúp kiểm soát bệnh hiệu quả và lâu dài. Khi triệu chứng kéo dài hoặc gây nuốt đau, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám chi tiết.