Viêm họng gây ù tai ở trẻ: Nguyên nhân và cách xử trí

Viêm họng gây ù tai ở trẻ là gì?

Ù tai là tình trạng cảm nhận được âm thanh bất thường xuất hiện bên trong tai hoặc trong đầu mà không hề có nguồn âm thanh thực tế nào từ môi trường xung quanh phát ra. Ở trẻ em mắc viêm họng, ù tai thường xuất hiện dưới dạng tiếng lùng bùng, tiếng gió rít hoặc tiếng ve ran làm trẻ bứt rứt, khó chịu. Hiện tượng này xuất hiện chủ yếu do mối liên hệ giải phẫu chặt chẽ giữa tai giữa và hầu họng thông qua ống vòi nhĩ. Khi vòi nhĩ bị tắc nghẽn do viêm nhiễm phù nề, sự cân bằng áp suất khí trong tai giữa bị phá vỡ, dẫn tới hiện tượng ù tai và suy giảm sức nghe tạm thời. Đây là vấn đề sức khỏe cần được theo dõi sát sao để ngăn ngừa tổn thương tiến triển tại màng nhĩ.

Mối liên hệ giữa vùng vòm họng và tai giữa qua vòi nhĩ

Trong cấu trúc giải phẫu của hệ tai mũi họng, tai giữa và vùng vòm họng được kết nối trực tiếp thông qua một ống thông sinh lý gọi là vòi nhĩ hay vòi Eustache. Bình thường, vòi nhĩ đảm nhận nhiệm vụ cân bằng áp suất giữa tai giữa và môi trường bên ngoài, đồng thời hỗ trợ dẫn lưu dịch tiết tự nhiên từ tai giữa xuống họng.

Khi trẻ mắc viêm họng cấp hoặc viêm mũi họng, niêm mạc vòm họng bị sưng nề, sung huyết và tăng tiết chất nhầy. Hiện tượng viêm nhiễm này rất dễ lan sang cửa vòi nhĩ, khiến ống dẫn bị phù nề hoặc bít tắc cục bộ. Khi vòi nhĩ mất đi khả năng đóng mở nhịp nhàng, áp suất âm hình thành trong hòm nhĩ kéo căng màng nhĩ vào phía trong, gây ra cảm giác đầy tức tai, lùng bùng hoặc ù tai khó chịu ở trẻ nhỏ.

Các nguyên nhân trực tiếp khiến trẻ bị ù tai khi viêm họng

Tình trạng ù tai ở trẻ em khi bị viêm họng có thể xuất phát từ nhiều cơ chế bệnh lý khác nhau tùy thuộc vào mức độ lan rộng của ổ viêm. Phổ biến nhất là rối loạn chức năng vòi nhĩ do phản ứng phù nề niêm mạc tại chỗ, khiến áp suất tai giữa bị chênh lệch nghiêm trọng so với môi trường bên ngoài.

Bên cạnh đó, dịch nhầy và vi khuẩn từ vùng họng có thể xâm nhập ngược dòng qua vòi nhĩ vào tai giữa, dẫn đến tình trạng viêm tai giữa thanh dịch ứ đọng dịch vô khuẩn hoặc viêm tai giữa cấp tính có mủ. Khi dịch ứ đọng trong khoang tai giữa, sự dao động bình thường của hệ thống xương con và màng nhĩ bị cản trở, làm trẻ nghe thấy tiếng vo ve, râm ran hoặc tiếng gió rít bên trong tai.

Biểu hiện giúp cha mẹ nhận diện triệu chứng ù tai ở trẻ nhỏ

Đối với trẻ lớn đã biết nói, trẻ có thể trực tiếp phàn nàn với phụ huynh rằng trong tai có tiếng ve kêu, tiếng gió thổi ù ù hoặc cảm thấy một bên tai như bị nút chặt lại. Tuy nhiên, ở các bé nhỏ tuổi hơn, phụ huynh cần đặc biệt chú ý quan sát các dấu hiệu hành vi gián tiếp.

Trẻ nhỏ bị khó chịu ở tai thường xuyên đưa tay lên vò tai, gãi tai, lắc đầu hoặc nghiêng đầu về phía bên tai bị ảnh hưởng. Trẻ có thể trở nên lơ đãng, không phản xạ nhanh khi được gọi từ xa hoặc yêu cầu người lớn nói to hơn, bật tivi lớn hơn bình thường. Ngoài ra, cảm giác bứt rứt trong tai kết hợp với triệu chứng đau rát họng, mệt mỏi và sốt nhẹ thường khiến trẻ quấy khóc nhiều hơn, khó ngủ và biếng ăn.

Cách xử trí ban đầu an toàn tại nhà cho phụ huynh

Khi nhận thấy trẻ có biểu hiện viêm họng kèm theo các dấu hiệu bất thường ở tai, cha mẹ cần áp dụng các bước chăm sóc ban đầu an toàn tại nhà trước khi đưa trẻ đến cơ sở y tế. Việc quan trọng hàng đầu là giữ cho đường thở của trẻ thông thoáng bằng cách sử dụng nước muối sinh lý đẳng trương để vệ sinh mũi họng, làm loãng đờm nhớt và giảm nhẹ tình trạng tắc nghẽn cửa vòi nhĩ.

Khuyến khích trẻ uống đủ nước ấm, nghỉ ngơi trong phòng thoáng khí và ăn các thức ăn mềm, lỏng, dễ nuốt để hạn chế cọ xát gây đau rát vùng họng. Phụ huynh cần tránh tuyệt đối các mẹo dân gian truyền miệng như hơ lửa thổi khói vào tai, nhỏ nước lá cây hoặc dùng tăm bông thọc sâu ngoáy tai trẻ, bởi các hành động này có thể làm tổn thương nghiêm trọng lớp niêm mạc ống tai và tăng nguy cơ thủng màng nhĩ.

Thời điểm cần đưa trẻ đến khám chuyên khoa tai mũi họng

Ù tai đi kèm viêm họng ở trẻ không phải là triệu chứng đơn thuần có thể tự bỏ qua. Cha mẹ cần chủ động đưa trẻ đến bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa tai mũi họng để được bác sĩ thăm khám cẩn thận bằng đèn soi tai hoặc thiết bị nội soi vi mô chuyên dụng.

Đặc biệt, cần đưa trẻ đi khám ngay lập tức nếu trẻ xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm như sốt cao liên tục không hạ, đau tai dữ dội khiến trẻ la khóc quằn quại, chảy dịch trong hoặc chảy mủ vàng đục từ ống tai ngoài. Khám chuyên khoa kịp thời giúp phát hiện chính xác tình trạng viêm tai giữa ứ mủ hoặc co kéo màng nhĩ, từ đó điều trị đúng căn nguyên và ngăn chặn biến chứng suy giảm thính lực vĩnh viễn ở trẻ nhỏ.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục thường thức và không thể thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm hay các loại thuốc nhỏ tai tự chế để điều trị cho trẻ khi chưa có sự thăm khám cụ thể.

Tóm tắt

Tình trạng trẻ bị viêm họng kèm theo ù tai đòi hỏi sự quan tâm đúng mức từ cha mẹ nhằm ngăn chặn biến chứng lên hệ thính giác. Việc thăm khám sớm tại cơ sở y tế chuyên khoa tai mũi họng sẽ giúp xác định chính xác tổn thương, từ đó áp dụng phác đồ kiểm soát an toàn và bảo vệ thính lực lâu dài cho trẻ.