Viêm họng gây đau tai có nguy hiểm không và nguyên nhân do đâu?

Viêm họng gây đau tai là gì?

Mối liên hệ giải phẫu giữa tai, mũi và họng là nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng viêm họng gây đau tai. Vùng họng và tai giữa được kết nối thông qua một ống thông tự nhiên gọi là vòi nhĩ. Khi cổ họng bị viêm, niêm mạc sưng nề có thể làm tắc nghẽn vòi nhĩ, gây mất cân bằng áp suất không khí trong tai giữa và tạo điều kiện cho dịch nhầy hoặc vi khuẩn lây lan ngược dòng.

Bên cạnh đó, vùng họng và cấu trúc tai còn chia sẻ chung mạng lưới dây thần kinh cảm giác, điển hình là dây thần kinh thiệt hầu và dây thần kinh lang thang. Khi các thụ thể thần kinh ở họng bị kích thích bởi ổ viêm, tín hiệu truyền về não bộ có thể bị phân tích nhầm là cơn đau xuất phát từ tai, tạo nên hiện tượng đau phản xạ thường gặp.

Cơ chế giải phẫu khiến viêm họng lan sang đau tai

Hiện tượng đau nhức tai xuất hiện đồng thời trong các đợt viêm họng thường diễn ra theo hai cơ chế bệnh sinh chính là đau phản xạ thần kinh và nhiễm trùng lây lan cơ học.

Vùng họng hầu, amidan và tai giữa cùng được chi phối cảm giác bởi nhánh của dây thần kinh số chín và số mười. Khi niêm mạc họng bị tổn thương sưng viêm, xung động kích thích đau sẽ truyền về hệ thần kinh trung ương theo cùng một đường dẫn truyền. Não bộ có thể nhận diện sai nguồn gốc kích thích và báo hiệu cảm giác đau buốt tại tai, dù cấu trúc tai hoàn toàn bình thường.

Mặt khác, vòi nhĩ nối thông vòm họng với hòm nhĩ giúp duy trì cân bằng áp suất. Khi họng bị viêm, phù nề tại cửa vòi nhĩ làm ống thông này bị bít tắc, tạo áp suất âm trong tai giữa kéo căng màng nhĩ gây đau tức. Đồng thời, chất tiết chứa vi khuẩn từ vùng họng có thể di chuyển ngược dòng qua vòi nhĩ vào tai giữa, trực tiếp gây nhiễm trùng tại chỗ.

Viêm họng gây đau tai có tiềm ẩn nguy hiểm không

Mức độ rủi ro đối với sức khỏe khi bị viêm họng kèm đau tai phụ thuộc chủ yếu vào nguyên nhân khởi phát và tốc độ can thiệp y tế.

Nếu cơn đau tai chỉ là phản xạ thần kinh do viêm họng cấp bởi virus hoặc cảm lạnh thông thường, tình trạng này thường lành tính và sẽ tự giảm dần sau vài ngày khi cổ họng bớt viêm. Ngược lại, nếu ổ viêm họng không được kiểm soát khiến vi khuẩn xâm nhập vào tai giữa, bệnh có thể tiến triển thành viêm tai giữa cấp tính. Dịch mủ tích tụ nhiều trong hòm tai làm gia tăng áp lực, dẫn tới nguy cơ rách màng nhĩ, chảy mủ tai và suy giảm thính lực.

Bên cạnh đó, đau họng dữ dội lan lên một bên tai còn là dấu hiệu cảnh báo áp xe quanh amidan hoặc áp xe thành sau họng. Đây là các biến chứng nhiễm trùng sâu có thể gây cứng hàm và chèn ép đường hô hấp. Ở người lớn tuổi có tiền sử hút thuốc lá lâu năm, đau họng lan sang tai kéo dài còn cần được tầm soát kỹ để loại trừ tổn thương ác tính vùng hạ họng thanh quản.

Những dấu hiệu cảnh báo người bệnh cần đi khám sớm

Để ngăn ngừa nguy cơ xảy ra biến chứng, người bệnh không nên chủ quan tự chịu đựng cơn đau mà cần theo dõi sát các diễn biến bất thường của cơ thể.

Các dấu hiệu báo động cần đến cơ sở y tế khám ngay bao gồm cơn đau tai ngày càng dữ dội, đau giật từng cơn khiến người bệnh mất ngủ. Sự xuất hiện của dịch lỏng, dịch vàng hoặc mủ chảy ra từ ống tai là bằng chứng rõ rệt của tình trạng viêm tai giữa đã gây thủng màng nhĩ.

Ngoài ra, người bệnh cần đi khám chuyên khoa tai mũi họng nếu sốt cao liên tục không hạ, sưng đau hạch cổ hoặc góc hàm, nuốt nghẹn không thể uống nước, khó há miệng hoặc thở khò khè. Việc thăm khám trực tiếp bằng nội soi tai mũi họng sẽ giúp bác sĩ quan sát rõ toàn bộ niêm mạc, màng nhĩ và xác định chính xác tổn thương.

Biện pháp chăm sóc hỗ trợ và những điều cần tránh

Trong quá trình theo dõi hoặc khi triệu chứng ở mức độ nhẹ, người bệnh có thể áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà để giảm bớt cảm giác khó chịu.

Súc họng đều đặn bằng dung dịch nước muối sinh lý ấm giúp làm sạch chất nhầy ứ đọng và làm dịu niêm mạc họng. Bổ sung đủ nước ấm mỗi ngày, ưu tiên các món ăn mềm, lỏng như súp hoặc cháo ấm giúp cổ họng bớt bị cọ xát khi nuốt. Giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng cổ và tai khi thời tiết lạnh cũng góp phần hỗ trợ quá trình hồi phục.

Đồng thời, người bệnh cần tránh những sai lầm phổ biến có thể khiến bệnh trầm trọng hơn. Tuyệt đối không tự ý dùng tăm bông ngoáy sâu vào tai hay tự mua các loại thuốc nhỏ tai về dùng khi chưa được bác sĩ soi kiểm tra màng nhĩ. Không tự ý mua thuốc kháng sinh về uống vì có thể dẫn đến tình trạng kháng thuốc và làm che lấp các dấu hiệu nhiễm trùng nặng.

Lưu ý an toàn

Nội dung trong bài viết chỉ nhằm mục đích phổ biến kiến thức giáo dục sức khỏe và không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hay phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Tuyệt đối không tự ý nhỏ bất kỳ loại thuốc, tinh dầu hoặc dung dịch lạ vào tai khi chưa có kết luận của bác sĩ về tình trạng màng nhĩ. Không tự ý sử dụng kháng sinh hoặc thay đổi đơn thuốc điều trị. Nếu xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như chảy mủ tai, sốt cao kéo dài hoặc khó thở, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Viêm họng gây đau tai có thể do phản xạ thần kinh lành tính nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ viêm tai giữa và biến chứng nhiễm trùng sâu. Việc chú ý lắng nghe cơ thể, vệ sinh vòm họng đúng cách và đi khám chuyên khoa tai mũi họng kịp thời khi có dấu hiệu bất thường là giải pháp an toàn nhất giúp bảo vệ thính lực và sức khỏe toàn diện.